<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Thursday, 20th November 2025

મુસ્‍લિમોની વધુ એક ઇસ્‍લામિક પ્રથાનો અંત! તલાક-એ-હસનની પ્રથાને કોર્ટે નાબૂદ કરી શકે છે

સુપ્રીમ કોર્ટે સંકેત આપ્‍યો કે તે તલાક-એ-હસનની પ્રથાને નાબૂદ કરી શકે છેઃ જેના હેઠળ એક મુસ્‍લિમ પુરુષ મહિનામાં એકવાર ત્રણ મહિના માટે ‘તલાક' ઉચ્‍ચારીને તેની પત્‍નીને છૂટાછેડા આપી શકે છે : ૨૬ નવેમ્‍બરે સુપ્રીમ કોર્ટમાં વધુ એક મહત્‍વપૂર્ણ કેસની સુનાવણી થવા જઈ રહી છે, જેમાં વધુ એક ઇસ્‍લામિક કુપ્રથાનો અંત આવી શકે છે

નવી દિલ્‍હી, તા.૨૦:  સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે સંકેત આપ્‍યો કે તે તલાક-એ-હસનની પ્રથાને નાબૂદ કરી શકે છે, જેના હેઠળ એક મુસ્‍લિમ પુરુષ મહિનામાં એકવાર ત્રણ મહિના માટે તલાક ઉચ્‍ચારીને તેની પત્‍નીને છૂટાછેડા આપી શકે છે. જસ્‍ટિસ સૂર્યકાન્‍ત, જસ્‍ટિસ ઉજ્જલ ભૂયાન અને જસ્‍ટિસ એન. કોટિશ્વર સિંહની બનેલી બેન્‍ચે એ પણ સંકેત આપ્‍યો કે તે આ મામલાને પાંચ ન્‍યાયાધીશોની બેન્‍ચને મોકલવાનું વિચારી શકે છે. બેન્‍ચે સંબંધિત પક્ષોને વિચારણા માટે ઉદ્ભવતા સંભવિત વ્‍યાપક પ્રશ્‍નો સાથે નોંધો સબમિટ કરવા કહ્યું. આ કેસમાં આગામી સુનાવણી ૨૬મી તારીખે યોજાશે, જ્‍યાં સુપ્રીમ કોર્ટ તલાકની પ્રથાની માન્‍યતાની તપાસ કરશે.

ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્‍સ અનુસાર, બેન્‍ચે જણાવ્‍યું હતું કે આ પ્રથા મોટા પાયે સમાજને અસર કરે છે, તેથી સુધારાત્‍મક પગલાં લેવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે હસ્‍તક્ષેપ કરવો પડી શકે છે. ન્‍યાયાધીશ સૂર્યકાંતે મૌખિક રીતે કહ્યું, આમાં સમાજનો વ્‍યાપક સમાવેશ થાય છે. કેટલાક સુધારાત્‍મક પગલાં લેવા જોઈએ. જો ત્‍યાં ખૂબ જ ભેદભાવપૂર્ણ પ્રથાઓ હોય, તો કોર્ટે હસ્‍તક્ષેપ કરવો પડશે.

જસ્‍ટિસ સૂર્યકાંતે આગળ પૂછયું કે મહિલાઓના ગૌરવને અસર કરતી આવી પ્રથાને સભ્‍ય સમાજમાં કેવી રીતે ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી શકાય. ન્‍યાયાધીશ સૂર્યકાંતે મૌખિક રીતે ટિપ્‍પણી કરી, આ શું છે? ૨૦૨૫ માં તમે આને કેવી રીતે પ્રોત્‍સાહન આપી રહ્યા છો? શું આ શ્રેષ્ઠ ધાર્મિક પ્રથા છે જે આપણે અનુસરીએ છીએ? શું આ રીતેસ્ત્રીનું ગૌરવ જાળવી શકાય? શું સભ્‍ય સમાજે આવી પ્રથાને મંજૂરી આપવી જોઈએ? દિલ્‍હીના વરિષ્ઠ વકીલ અનિલ કુમાર સિંહ શ્રીનેત કહે છે કે ન્‍યાયાધીશ સૂર્યકાંતાના પ્રશ્‍નોના જવાબ કોઈની પાસે નથી, અને એવું માનવામાં આવે છે કે તલાક-એ-હસનની દુષ્ટ પ્રથા સમાપ્ત થઈ શકે છે.

આ ઘટનાક્રમ ૨૦૨૨ માં પત્રકાર બેનઝીર હિના દ્વારા દાખલ કરાયેલી જાહેર હિતની અરજીની સુનાવણી ફરી શરૂ થવા દરમિયાન બન્‍યો હતો, જેમાં આ પ્રથાને ગેરબંધારણીય જાહેર કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી કારણ કે તે અતાર્કિક, મનસ્‍વી છે અને બંધારણની કલમ ૧૪, ૧૫, ૨૧ અને ૨૫ નું ઉલ્લંઘન કરે છે. અરજીમાં લિંગ- અને ધર્મનિરપેક્ષ પ્રક્રિયા અને છૂટાછેડા માટે આધાર પર માર્ગદર્શિકા પણ માંગવામાં આવી હતી. અરજદારના પતિએ કથિત રીતે વકીલ દ્વારા તલાક-એ-હસન નોટિસ મોકલીને તેણીને છૂટાછેડા આપ્‍યા હતા કારણ કે તેના પરિવારે દહેજ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, જ્‍યારે તેના સાસરિયાઓ તેને તેના માટે હેરાન કરી રહ્યા હતા.

સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે મુસ્‍લિમ પુરુષોમાં વકીલને તેમની પત્‍નીઓને ત્રણ તલાક દ્વારા છૂટાછેડાની નોટિસ જારી કરવા માટે અધિકળત કરવાની પ્રથાની માન્‍યતા પર પ્રશ્‍ન ઉઠાવ્‍યો હતો, અને કહ્યું હતું કે તેને લગ્નનો માન્‍ય રદબાતલ ગણવામાં આવશે નહીં કારણ કે નોટિસમાં પુરુષની સહીની જરૂર નથી. અરજદાર, ટીવી પત્રકાર, જેમણે તલાક-એ-હસન પ્રક્રિયા હેઠળ મુસ્‍લિમ પુરુષોના ત્રણ તલાક દ્વારા છૂટાછેડા લેવાના એકપક્ષીય અધિકાર પર પ્રશ્‍ન ઉઠાવ્‍યો હતો, વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ રિઝવાન અહેમદે કહ્યું, તેણીનું જીવન જોખમમાં છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે અમાન્‍ય છૂટાછેડા તેણીને બહુપત્‍નીત્‍વ જેવી પરિસ્‍થિતિમાં દબાણ કરી શકે છે. કોર્ટને કહેવામાં આવ્‍યું હતું કે બેનઝીરના પતિ પહેલાથી જ આગળ વધી ચૂકયા છે. તેમણે બીજીસ્ત્રી સાથે ફરીથી લગ્ન કર્યા અને તેમના બીજા લગ્નથી એક બાળક છે.

બાર એન્‍ડ બેન્‍ચ અનુસાર, તલાક-એ-બિદ્દત (ત્‍વરિત ત્રણ તલાક) થી વિપરીત, તલાક-એ-હસનમાં, પતિ એક જ વારમાં ત્રણ વખત તલાક ઉચ્‍ચારતો નથી. તેના બદલે, તે દર ત્રણ મહિને એક વાર તે ઉચ્‍ચાર કરે છે. ૨૦૧૭ માં, સુપ્રીમ કોર્ટે તલાક-એ-બિદ્દતની -થાને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી અને તેને રદ કરી.

અનિલ કુમાર સિંહ શ્રીનેત સમજાવે છે કે મુસ્‍લિમ કાયદામાં તલાક-એ-તફવીઝ એ સોંપાયેલ છૂટાછેડાનું એક સ્‍વરૂપ છે, જેમાં પતિ તેની પત્‍નીને લગ્ન સમયે અથવા પછી છૂટાછેડા લેવાનો અધિકાર સોંપે છે. આ પત્‍નીને કોર્ટમાં ગયા વિના છૂટાછેડા લેવાનો અધિકાર આપે છે, જો સોંપાયેલ છૂટાછેડાની શરતો પૂરી થાય છે. આ સોંપાયેલ છૂટાછેડા સંપૂર્ણ અથવા શરતી હોઈ શકે છે, અને જો ઉલ્લેખિત શરતો પૂરી ન થાય તો તેને રદ કરી શકાય છે

(11:05 AM IST)