છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
અદાલત રાજયપાલની ભૂમિકાને ટેકઓવર કરી ન શકે
કોર્ટ સમયમર્યાદા નક્કી કરી ન શકેઃ ગવર્નર બિલને મંજુર કરે કે રાષ્ટ્રપતિને મોકલેઃ સુપ્રીમ કોર્ટ : સમયસીમા નહી પણ કોઈ પણ બિલને અટકાવી ન શકે રાજયપાલઃ વિધાનસભાને પરત મોકલીદયેઃ રાજયપાલના પાવર પર અંકુશ ગેરબંધારણીયઃ સુપ્રીમનો ફેંસલો
નવી દિલ્હી, તા.૨૦: વિધાનસભા દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલને રાષ્ટ્રપતિ કે રાજ્યપાલ કેટલા સમય માટે રોકી શકે છે? શું આ સંદર્ભમાં રાષ્ટ્રપતિ કે રાજ્યપાલ માટે કોઈ સમયમર્યાદા નક્કી કરી શકાય છે? રાષ્ટ્રપતિના સંદર્ભ દ્વારા માંગવામાં આવેલી રાષ્ટ્રપતિની સલાહ પર સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. દેશની સર્વોચ્ચ બંધારણીય અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રાષ્ટ્રપતિ કે રાજ્યપાલ દ્વારા કોઈપણ બિલને મંજૂરી આપવા માટે કોઈ સમયમર્યાદા નક્કી કરી શકાતી નથી. આનો અર્થ એ છે કે રાજ્યપાલ કે રાષ્ટ્રપતિ સંસદ કે રાજ્ય વિધાનસભા દ્વારા મંજૂરી માટે મોકલવામાં આવેલા બિલ પર પોતાના વિવેકનો ઉપયોગ કરી શકે છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ કે રાજ્યપાલ બિલને અનિﾍતિ સમયમર્યાદા સુધી રોકી શકતા નથી. પાંચ ન્યાયાધીશોની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે કોર્ટ, તેમની મર્યાદિત ન્યાયિક શક્તિઓનો ઉપયોગ કરીને, સમયાંતરે આ બાબત પર વિચાર કરી શકે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો હતો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે રાજ્યપાલ કે રાષ્ટ્રપતિને રાજ્ય વિધાનસભાઓ દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલોને મંજૂરી આપવા માટે કોઈ સમયમર્યાદા નક્કી કરી શકાતી નથી, અને ન્યાયતંત્ર માન્ય સંમતિ આપી શકતું નથી. મુખ્ય ન્યાયાધીશ બીઆર ગવઈની આગેવાની હેઠળની પાંચ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેન્ચે સર્વાનુમતે ચુકાદો આપ્યો કે કલમ ૨૦૦ (વિધાનસભા દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલોને સંમતિ આપવાની રાજ્યપાલની સત્તા) હેઠળ યોગ્ય પ્રક્રિયાનું પાલન કર્યા વિના રાજ્યપાલને બિલોને રોકવાની મંજૂરી આપવી એ સંઘવાદના હિતની વિરુદ્ધ હશે. ચુકાદો આપનાર બેન્ચમાં ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, વિક્રમ નાથ, પીએસ નરસિંહા અને એએસ ચાંદુરકર પણ સામેલ હતા.
સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે તે માનતી નથી કે રાજ્યપાલોને રાજ્ય વિધાનસભાઓ દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલોને રોકવાની અમર્યાદિત શક્તિ છે. બંધારણની કલમ ૧૪૩(૧) હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટના અભિપ્રાય માટે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુની વિનંતીનો જવાબ આપતા, રાષ્ટ્રપતિ સંદર્ભના મામલાનો જવાબ આપતા, બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યપાલો પાસે ત્રણ વિકલ્પો છેઃ કાં તો બિલોને મંજૂરી આપો, તેમને પુનર્વિચારણા માટે મોકલો, અથવા તેમને રાષ્ટ્રપતિને મોકલો. બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે ભારત જેવા લોકશાહી દેશમાં રાજ્યપાલો માટે સમય મર્યાદા નક્કી કરવી બંધારણ દ્વારા આપવામાં આવેલી સુગમતાનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
ખરેખર, સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બેન્ચે પણ ૮ એપ્રિલના રોજ તમિલનાડુના રાજ્યપાલ દ્વારા રદ્દ કરાયેલા બિલોને સુપ્રીમ કોર્ટની માન્ય સંમતિને ગેરવાજબી ગણાવી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે એવો પણ ચુકાદો આપ્યો હતો કે કલમ ૨૦૦ હેઠળ રાજ્યપાલની સત્તાઓનો ઉપયોગ ન્યાયિક સમીક્ષાને પાત્ર નથી. એ નોંધવું જોઈએ કે તમિલનાડુના રાજ્યપાલે કેટલાક બિલોને મંજૂરી આપવામાં લાંબા સમય સુધી વિલંબ કર્યો હતો. ત્યારબાદ, આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો. ત્યારબાદ બે ન્યાયાધીશોની બેન્ચે વિધાનસભા દ્વારા પસાર કરાયેલા બિલોને મંજૂરી માટે સમય મર્યાદા નક્કી કરી. આ સમગ્ર ઘટના વચ્ચે, રાષ્ટ્રપતિએ રાષ્ટ્રપતિ સંદર્ભ હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટ પાસેથી સલાહ માંગી. સુપ્રીમ કોર્ટે હવે રાષ્ટ્રપતિને પોતાનો અભિપ્રાય સુપરત કર્યો છે. (રર.૧૭)
(3:20 PM IST)
