નવી દિલ્‍હી,તા.૨૧: ભારતમાં ૫૦,૦૦૦ થી વધુ બાળકો હજુ પણ ન્‍યાયની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તેનું કારણ દેશની ધીમી ન્‍યાય વ્‍યવસ્‍થા છે. નવા ઈન્‍ડિયા જાસ્‍િ ટસ રિપોર્ટ (IJR) અનુસાર, ૩૬૨ જુવેનાઈલ જાસ્‍ટિસ બોર્ડ (JJB) માં અડધાથી વધુ કેસ હજુ પણ પેન્‍ડિંગ છે. દેશમાં માત્ર ૧૦ વર્ષ પહેલાં જુવેનાઈલ જાસ્‍ટિસ એક્‍ટ લાગુ થયા પછી પણ આ પરિસ્‍થિતિ યથાવત છે.

કિશોર ન્‍યાય અને કાયદાના સંઘર્ષમાં બાળકો ફ્રન્‍ટલાઈન પર ક્ષમતાનો અભ્‍યાસ શીર્ષક ધરાવતા આ અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે દેશની ન્‍યાયિક પ્રણાલીમાં નોંધપાત્ર ખામીઓ, જેમાં ન્‍યાયાધીશોની અછત, કિશોર ગૃહોનું અધૂરું નિરીક્ષણ, નબળી ડેટા સિસ્‍ટમ અને રાજ્‍યોમાં નોંધપાત્ર ભિન્નતાનો સમાવેશ થાય છે, તે ન્‍યાય પહોંચાડવામાં અવરોધ ઉભો કરી રહી છે.

અહેવાલ મુજબ, ૩૧ ઓક્‍ટોબર, ૨૦૨૩ સુધીમાં, JJB સમક્ષ પેન્‍ડિંગ ૧૦૦,૯૦૪ કેસમાંથી ૫૫% કેસ પેન્‍ડિંગ હતા. ભારતના ૭૬૫ જિલ્‍લાઓમાંથી ૯૨ ટકામાં JJB સ્‍થાપિત થયા છે, પરંતુ ચારમાંથી એક બોર્ડમાં પૂર્ણ બેન્‍ચનો અભાવ છે. સરેરાશ, દરેક બોર્ડ પાસે ૧૫૪ કેસોનો બેકલોગ છે. ભારતમાં ક્રાઈમના ડેટા અનુસાર, ૨૦૨૩ માં, ત્‍ભ્‍ઘ્‍ અને વિશેષ કાયદા હેઠળ ૩૧,૩૬૫ કેસોમાં ૪૦,૦૩૬ સગીરોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આમાંથી ત્રણ-ચતુર્થાંશ કેસ ૧૬ થી ૧૮ વર્ષની વયના હતા.

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ૩૦% JJB માં કાનૂની સેવા ક્‍લિનિક્‍સનો અભાવ છે. જમ્‍મુ અને કાશ્‍મીર સહિત ચૌદ રાજ્‍યોમાં ૧૮ વર્ષથી વધુ ઉંમરના બાળકો માટે સલામત જગ્‍યાઓનો અભાવ છે. આ રાજ્‍યોમાં બાળ સંભાળ સંસ્‍થાઓ (CCIs) નું નિરીક્ષણ પણ પાછળ છે. ૧૬૬ CCIs માં જરૂરી ૧,૯૯૨ નિરીક્ષણોમાંથી, ફક્‍ત ૮૧૦ હાથ ધરવામાં આવ્‍યા હતા. ૨૯૨ જિલ્‍લાઓના ડેટા દર્શાવે છે કે દેશભરમાં છોકરીઓ માટે ફક્‍ત ૪૦ બાળ સંભાળ ગૃહો છે. આ ગંભીર ચિતાનો વિષય છે.

અહેવાલમાં જાહેર થયું છે કે કિશોર ન્‍યાય માટે કોઈ રાષ્ટ્રીય ડેટા સિસ્‍ટમ નથી. નિયમિત અદાલતોથી વિપરીત, થ્‍થ્‍ગ્‍ માટે કોઈ રાષ્ટ્રીય ન્‍યાયિક ડેટા ગ્રીડ નથી. પરિણામે, IJR ટીમને ૨૫૦ થી વધુ RTI ફાઇલ કરવી પડી. ૨૮ રાજ્‍યો અને બે કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી મળેલા ૫૦૦ થી વધુ પ્રતિભાવોમાંથી ૧૧ ટકા પ્રતિભાવો નકારવામાં આવ્‍યા હતા