નવી દિલ્‍હી,તા.૨૨: ભારતનું નિવૃત્તિ સંકટ ફક્‍ત નિકટવર્તી નથી પરંતુ પહેલાથી જ હાજર છે. મોટાભાગના ભારતીય પરિવારો તેના માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર નથી. સંપત્તિ સલાહકાર નીતિન પુષ્‍કરણે લિક્‍ડઇન પોસ્‍ટમાં આ વિશે ચેતવણી આપી હતી. તેમના મતે, બાળ સહાય, પેન્‍શન અથવા મિલકત જેવી જૂની વ્‍યવસ્‍થાઓ હવે નિવૃત્તિ સુરક્ષિત કરવા માટે પૂરતી નથી.

પુષ્‍કરણે લખ્‍યું, આપણે સંયુક્‍ત પરિવાર પ્રણાલીમાંથી એકલ-આવકવાળી અર્થવ્‍યવસ્‍થા તરફ આગળ વધ્‍યા છીએ. તેમણે સમજાવ્‍યું કે વૃદ્ધત્‍વ, ઉચ્‍ચ આરોગ્‍યસંભાળ ખર્ચ અને સામાજિક સુરક્ષાનો અભાવ દેશમાં એક મોટું આર્થિક સંકટ પેદા કરવા માટે ભેગા થયા છે.

પેન્‍શન ફંડ રેગ્‍યુલેટરી એન્‍ડ ડેવલપમેન્‍ટ ઓથોરિટી (PFRDA) અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા (RBI) ના ડેટા અનુસાર, ૬૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના ૭૦% થી વધુ ભારતીયો સંપૂર્ણપણે તેમના પરિવારો પર નિર્ભર છે. દરમિયાન, ૧૦% કરતા ઓછા લોકો નિયમિતપણે EPF, NPS અથવા સુપરએન્‍યુએશન જેવી કોઈપણ નિવૃત્તિ યોજનામાં ફાળો આપે છે.

પુષ્‍કરણે ભાર મૂક્‍યો કે નિવૃત્તિ નિષ્‍ફળતાનું કારણ આવકનો અભાવ નથી, પરંતુ આયોજનમાં વિલંબ છે. તેમણે એક ઉદાહરણ આપ્‍યું જો ૩૫ વર્ષનો વ્‍યક્‍તિ આજે SIP (સિસ્‍ટમેટિક ઇન્‍વેસ્‍ટમેન્‍ટ પ્‍લાન) માં દર મહિને રૂ.૧૦,૦૦૦ નું રોકાણ કરવાનું શરૂ કરે છે, તો તે ૬૦ વર્ષની ઉંમર સુધીમાં રૂ.૧ કરોડથી વધુ એકઠા કરી ચૂક્‍યો હશે. જો કે, જો ૧૦ વર્ષ પછી સમાન યોજના લાગુ કરવામાં આવે છે, તો આ રકમ ઘટીને માત્ર ૩.૪ મિલિયન રૂપિયા થઈ જશે, જે નિવૃત્તિ પછીના ખર્ચ માટે ખૂબ ઓછી છે.

આ કટોકટીમાં ફાળો આપતા અન્‍ય પરિબળો પણ છે. આરોગ્‍ય સંભાળ ખર્ચ કુલ આવકના ૧૧-૧૪% છે, જે વિશ્વમાં સૌથી વધુ છે. વધુમાં, લોકોની સરેરાશ ઉંમર ૭૦ વર્ષથી વધુ થઈ ગઈ છે. પુષ્‍કરણે એમ પણ નિર્દેશ કર્યો કે રોજગાર દરમિયાન EPF ઉપાડ એક મુખ્‍ય પરિબળ છે, જેના કારણે ઘણા રોજગાર મેળવનારા વ્‍યક્‍તિઓના નિવૃત્તિ માટે ભંડોળ એકત્ર કરવાના એકમાત્ર સાધનમાં ઘટાડો થાય છે. ભારત પરત ફરતા NRI (બિન-નિવાસી ભારતીયો) પણ ઘણીવાર તેમના નિવૃત્તિ પછીના ખર્ચનો સચોટ અંદાજ લગાવવામાં નિષ્‍ફળ જાય છે.

તેમની સલાહ સરળ અને સ્‍પષ્ટ છે નિવૃત્તિ માટે યોજના બનાવવી એ ટોચની પ્રાથમિકતા છે, તમારી બચત પર આધારિત નથી. તમારી ભાવિ જીવનશૈલી તમારા બાળકો અથવા EMI પર આધારિત ન હોવી જોઈએ.