નવી દિલ્હી : બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારે ફરી એકવાર સત્તાવાર રીતે ભારતને પત્ર લખીને ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન શેખ હસીનાના પ્રત્યાર્પણની માંગ કરી છે. બાંગ્લાદેશના આંતરરાષ્ટ્રીય ગુના ટ્રિબ્યુનલ (ICT) દ્વારા તાજેતરમાં માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓ માટે હસીનાને મૃત્યુદંડની સજા ફટકાર્યા બાદ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. વિદેશ સલાહકાર તૌહીદ હુસૈને ઢાકામાં પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે બે દિવસ પહેલા, શુક્રવારે ભારતને પત્ર મોકલવામાં આવ્યો હતો. ભારત તરફથી બાંગ્લાદેશે આ બીજી વખત આવી માંગ કરી છે. ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયને આવો જ પત્ર મોકલવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ કોઈ ઔપચારિક જવાબ મળ્યો ન હતો.

17 નવેમ્બરના રોજ, બાંગ્લાદેશના આંતરરાષ્ટ્રીય ગુના ટ્રિબ્યુનલે ગયા વર્ષે જુલાઈમાં થયેલા કથિત બળવા દરમિયાન માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓ માટે શેખ હસીનાને દોષિત ઠેરવ્યા હતા. ચુકાદામાં મૃત્યુદંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી, જેનાથી રાજકીય વાતાવરણ અને તણાવ વધુ તીવ્ર બન્યો હતો. આ પછી, ઢાકાએ ફક્ત હસીના જ નહીં પરંતુ ભૂતપૂર્વ ગૃહમંત્રી અસદુઝ્ઝમાન ખાન કમાલના પ્રત્યાર્પણની માંગ કરી છે. બંને હાલમાં ભારતમાં હોવાના અહેવાલ છે. બાંગ્લાદેશના વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે કોઈપણ દેશ દ્વારા "દોષિત વ્યક્તિઓને આશ્રય આપવો" એ અપ્રમાણિક વર્તન અને ચુકાદાનું ઉલ્લંઘન માનવામાં આવશે.

ઢાકાએ પોતાના પત્રમાં 2013 ની ભારત-બાંગ્લાદેશ પ્રત્યાર્પણ સંધિનો ઉલ્લેખ કરીને જણાવ્યું હતું કે આ સંધિ હેઠળ હસીનાને સોંપવાની ભારતની કાનૂની જવાબદારી છે. સરકારના મતે, કારણ કે તેણીને આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા સજા ફટકારવામાં આવી છે, તેથી ભારતે કરાર હેઠળ કાર્ય કરવું જોઈએ. બાંગ્લાદેશ પણ કહે છે કે હસીનાને રાજકીય કારણોસર નહીં પરંતુ "ગંભીર ગુનાઓ" માટે દોષિત ઠેરવવામાં આવી છે. તેથી, પ્રત્યાર્પણ માટેની કાનૂની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવી જોઈએ.

પાસપોર્ટ રદ, રાજદ્વારી દબાણ તીવ્ર
વચગાળાની સરકારે શેખ હસીનાનો રાજદ્વારી પાસપોર્ટ પહેલાથી જ રદ કરી દીધો છે. આનો અર્થ એ છે કે ઢાકા હવે તેણીને "ભાગેડુ ગુનેગાર" તરીકે ગણી રહી છે. ઘણા નિષ્ણાતો માને છે કે વર્તમાન બાંગ્લાદેશ સરકાર ભારત પર રાજકીય અને રાજદ્વારી દબાણ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. જો કે, ભારતે હજુ સુધી આ નવા પત્રનો ઔપચારિક જવાબ આપ્યો નથી.

ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો પર અસર?
હસીનાને ભારતના નજીકના સાથી માનવામાં આવે છે. છેલ્લા 15 વર્ષથી તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો સૌથી મજબૂત હતા. જોકે, બાંગ્લાદેશમાં બદલાયેલી સત્તા રચના અને ટ્રિબ્યુનલના નિર્ણયે સમગ્ર પરિસ્થિતિને ઉથલાવી દીધી છે. નિષ્ણાતોના મતે, હસીનાના પ્રત્યાર્પણનો મુદ્દો ભારત માટે અત્યંત સંવેદનશીલ છે. જો તેણી પ્રત્યાર્પણ કરે છે તો ભારતને આંતરરાષ્ટ્રીય ટીકાનો સામનો કરવો પડી શકે છે. તેણીને પ્રત્યાર્પણ કરવાનો ઇનકાર કરવાથી ઢાકા સાથે તણાવ વધી શકે છે. આ નિર્ણયથી ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતો, સુરક્ષા સહયોગ અને સરહદ વ્યવસ્થાપન સહિતના અનેક મુદ્દાઓ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.

આગામી પગલા પર બધાની નજર

ઢાકા તરફથી વધતી જતી દૃઢતા સૂચવે છે કે બાંગ્લાદેશની કાર્યકાળ સરકાર હસીનાને શક્ય તેટલી વહેલી તકે દેશમાં પાછા લાવવા માંગે છે. હવે બધાની નજર આ નવા પત્ર પર ભારતના વલણ પર છે. રાજદ્વારી નિષ્ણાતો માને છે કે આ મુદ્દો આગામી દિવસોમાં દક્ષિણ એશિયાઈ રાજકારણમાં સૌથી વધુ ચર્ચાસ્પદ મુદ્દાઓમાંનો એક બનવાની તૈયારીમાં છે.