નવી દિલ્હીઃ તા. રપ, સુપ્રીમ કોર્ટે બળાત્કારના એક કેસમાં મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. સોમવારે કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો હતો કે સંમતિથી થયેલા સંબંધને તૂટેલા સંબંધને પુરુષ સામે બળાત્કારનો કેસ ગણી શકાય નહીં. આરોપી સામેનો કેસ ફગાવી દેવામાં આવ્યો હતો. અરજીની સુનાવણી કરતા ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્ના અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે લગ્નના ખોટા વચનના આધારે બળાત્કારના કેસોમાં, આરોપોને સમર્થન આપતા સ્પષ્ટ પુરાવા હોવા જોઈએ.

બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે સંબંધને ફકત એટલા માટે બળાત્કાર ગણી શકાય નહીં કારણ કે તે નિરાશા અથવા મતભેદને કારણે સમાપ્ત થાય છે. બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે, ''સહમતિથી સંબંધ તૂટે છે તેના પર ફોજદારી કાર્યવાહી શરૂ કરી શકાતી નથી.... શરૂઆતમાં સંમતિથી બનેલો સંબંધ લગ્નમાં પરિણમવામાં નિષ્ફળ જાય તો તેને ગુનાહિત ગણી શકાય નહીં.''

કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે બળાત્કારના કેસ માટે, એ દર્શાવવું જરૂરી છે કે શરૂઆતથી જ લગ્નનું ખોટું વચન આપવામાં આવ્યું હતું. તે દર્શાવવું પણ જરૂરી છે કે સ્ત્રીએ વચન માટે સંમતિ આપી હતી. બેન્ચે કહ્યું, ''બળાત્કાર અને સંમતિથી થયેલા સેકસ વચ્ચે તફાવત છે. કોર્ટે કાળજીપૂર્વક તપાસ કરવી જોઈએ કે શું આરોપી ખરેખર પીડિતા સાથે લગ્ન કરવા માંગતો હતો કે પછી ફકત પોતાની વાસના સંતોષવા માટે ખોટા વચનો આપી રહ્યો હતો.''

સોમવારે એક કેસમાં ચુકાદો આપતા સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે લાંબા ગાળાના સંમતિથી બનેલા સંબંધો તૂટી જાય અને લગ્ન નિષ્ફળ જાય તો તેને બળાત્કાર ગણી શકાય નહીં.

ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્ના અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે આવા કિસ્સાઓમાં કાયદાનો દુરુપયોગ ન થવો જોઈએ. બળાત્કારના આરોપો ત્યારે જ દાખલ કરવા જોઈએ જયારે ખરેખર બળજબરી, ડર, દબાણ અથવા સંમતિનો અભાવ હોય.

આ અવલોકન સાથે, સુપ્રીમ કોર્ટે બોમ્બે હાઈકોર્ટના નિર્ણયને ઉલટાવી દીધો અને ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૩૭૬, ૩૭૬(૨)(n ), અને ૫૦૭ હેઠળ વકીલ સામે દાખલ કરાયેલી FIR અને ચાર્જશીટ રદ કરી. વકીલે એક મહિલા પર લગ્નનું ખોટું વચન આપીને વારંવાર બળાત્કાર કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

વકીલે બોમ્બે હાઈકોર્ટના માર્ચ ૨૦૨૫ના આદેશને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. હાઈકોર્ટે ઓગસ્ટ ૨૦૨૪માં તેમની સામે દાખલ કરાયેલી જ્ત્ય્ રદ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

ફરિયાદી મહિલાએ અગાઉ તેના પતિ વિરુદ્ઘ ભરણપોષણની માંગણી માટે કેસ દાખલ કર્યો હતો. આ સમય દરમિયાન, તેણી અપીલકર્તા વકીલને મળી. બંને ૨૦૨૨ થી મે ૨૦૨૪ સુધી સંબંધમાં હતા. તેઓ નજીક આવ્યા. દરમિયાન, જયારે અપીલકર્તાએ લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂકયો, ત્યારે મહિલાએ શરૂઆતમાં અગાઉના વૈવાહિક વિવાદને કારણે વકીલના પ્રસ્તાવને નકારી કાઢયો.

અપીલકર્તા વકીલે જણાવ્યું કે મહિલાએ તેની પાસેથી ઈં ૧.૫ લાખની માંગણી કરી હતી. તેણે તેણીને પૈસા ચૂકવવાનો ઇનકાર કર્યા પછી જ, તેણીએ તેના વિરુદ્ઘ બળાત્કારનો કેસ દાખલ કર્યો. વકીલે એમ પણ કહ્યું કે તેમના ત્રણ વર્ષના સંબંધ દરમિયાન, મહિલાએ કયારેય કોઈ જાતીય સતામણીની ફરિયાદ કરી નથી.

સુપ્રીમ કોર્ટ - તૂટેલા સંબંધોને ગુનાહિત બનાવવું ખોટું છે, જે વાસ્તવિક પીડિતોને નુકસાન પહોંચાડે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે શોધી કાઢ્યું કે મહિલા અને વકીલ ત્રણ વર્ષથી સંબંધમાં હતા અને આ સંબંધ સંપૂર્ણપણે સંમતિથી હતો.

બેન્ચે જણાવ્યું, ''અમારું માનવું છે કે આ એવો કેસ નથી જયાં અપીલકર્તા ફરિયાદીને ફકત શારીરિક સંબંધ માટે લલચાવી અને પછી ગાયબ થઈ ગયો. આ સંબંધ ત્રણ વર્ષ સુધી ચાલ્યો, જે ખૂબ લાંબો સમય છે.''

કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું કે હાઈકોર્ટે એ વાત ધ્યાનમાં લીધી નથી કે FIRમાં જ કહેવામાં આવ્યું છે કે સંબંધ સંમતિથી હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં, વિશ્વાસ ખરેખર તૂટે છે અને મહિલાઓને નુકસાન થાય છે. આવા કિસ્સાઓમાં કાયદો ચોક્કસપણે મદદ કરશે, પરંતુ આરોપો પુરાવા પર આધારિત હોવા જોઈએ, માત્ર ગુસ્સો કે અટકળો પર નહીં.