નવી દિલ્હી : વૈશ્વિક અર્થતંત્રો સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે, ત્યારે ભારતીય અર્થતંત્ર જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં 7.3% GDP વૃદ્ધિ સાથે ચમકી રહ્યું છે, જે રોઇટર્સના અહેવાલમાં દર્શાવેલ છે. આ પ્રદર્શન બે મુખ્ય ખેલાડીઓ દ્વારા પ્રેરિત છે: ગ્રામીણ ભારત અને સરકારી ખર્ચ. દેશના અર્થતંત્રમાં આશરે 60% હિસ્સો ધરાવતા ઘરેલુ વપરાશે મજબૂત વૃદ્ધિ જાળવી રાખી, જે દર્શાવે છે કે સારા ચોમાસા અને સુધારેલી કૃષિને કારણે ગામડાઓમાં માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. આ 'ગામડા' અને 'સરકાર'ની જોડીએ મળીને ખાનગી કંપનીઓની ધીમી ગતિને વળતર આપ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન લોકોનો ખરીદી કરવાનો જુસ્સો અને સરકારનું વિકાસલક્ષી રોકાણ અર્થતંત્ર માટે મજબૂત પાયો સાબિત થયા છે.

જોકે, આ સકારાત્મક ચિત્રની પાછળ કેટલીક ચિંતાજનક બાબતો પણ છે. વૈશ્વિક વેપાર યુદ્ધની અનિશ્ચિતતાને કારણે ખાનગી મૂડી રોકાણ (કેપેક્સ) ધીમું રહ્યું છે, અને શહેરી માંગમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ પણ સ્પષ્ટ છે, જેમ કે યુએસ દ્વારા ભારતીય માલ પર 50% સુધીના ટેરિફ લાદવાનું દબાણ. તેનાથી વધુ, વિદેશી રોકાણકારોએ આ વર્ષે ભારતીય શેરબજારમાંથી આશરે 16 અબજ ડોલરની જંગી રકમ પાછી ખેંચી લીધી છે, જે બજારમાં પ્રવર્તતી અનિશ્ચિતતા અને સાવધાનીનો સંકેત આપે છે. ડોઇશ બેંકના અર્થશાસ્ત્રીઓ માને છે કે જ્યાં સુધી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ સુધરશે નહીં, ત્યાં સુધી ખાનગી ક્ષેત્રનું રોકાણ ખુલવાની શક્યતા ઓછી છે, જે ભવિષ્યની સતત વૃદ્ધિ માટે અવરોધક બની શકે છે.

એક અગત્યનો મુદ્દો જેને સમજવો જરૂરી છે તે છે આ 7.3% વૃદ્ધિ દર ની પાછળનું આંકડાકીય ગણિત. ઘણા અર્થશાસ્ત્રીઓ માને છે કે આ આંકડો નીચા ફુગાવાને કારણે થોડો અતિશયોક્તિપૂર્ણ દેખાય છે, જેને નીચા ડિફ્લેટરની અસર કહેવામાં આવે છે. જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન જથ્થાબંધ ફુગાવો નહિવત્ હતો અને છૂટક ફુગાવો આશરે 2% રહ્યો હતો. જ્યારે ફુગાવો નીચો હોય છે, ત્યારે વાસ્તવિક GDPના આંકડા ટેકનિકલી વધુ સારા દેખાય છે, ભલે જમીન પરની સામાન્ય આર્થિક ગતિ (ફુગાવાના ગોઠવણ વિના) નબળી હોય. L&T ફાઇનાન્સના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી રજની ઠાકુરના મતે, આ આંકડાકીય ટેકો વર્તમાન નાણાકીય વર્ષના અંત સુધી લંબાઈ શકે છે, પરંતુ તે સપાટી પરની તેજીનું ચિત્ર છે.

ભવિષ્યનો માર્ગ થોડો મિશ્ર અને સાવચેતીભર્યો જણાઈ રહ્યો છે. તાજેતરના GST કાપનો હેતુ ગ્રાહકોના હાથમાં વધુ પૈસા મૂકીને ખર્ચને પ્રોત્સાહન આપવાનો હતો. જોકે, ANZ અર્થશાસ્ત્રી ધીરજ નીમની ચેતવણી છે કે ભારતીય પરિવારો પહેલેથી જ ભારે દેવાદાર હોઈ શકે છે. તેથી, કર કપાતથી બચાવેલા નાણાંનો ઉપયોગ નવા ખર્ચ કરવાને બદલે દેવું ચૂકવવા માટે થઈ શકે છે, જે માંગમાં અપેક્ષિત વધારો ન થવા દે. અર્થશાસ્ત્રીઓ દ્વારા આગામી ક્વાર્ટરમાં વૃદ્ધિ દર ઘટીને 6.8% અને માર્ચ 2026 સુધીમાં 6.3% થવાનો અંદાજ છે. આ સત્તાવાર ડેટા શુક્રવાર, 28 નવેમ્બરના રોજ જાહેર થશે, જે અર્થતંત્રની વાસ્તવિક સ્થિતિનું સ્પષ્ટ ચિત્ર રજૂ કરશે.