નવી દિલ્હી: સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશનએ રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ ૨૦૨૦ હેઠળ એક મોટો અને ક્રાંતિકારી નિર્ણય લીધો છે, જે અંતર્ગત ધોરણ ૬ થી ૮ સુધીની તમામ સંલગ્ન શાળાઓમાં કૌશલ્ય શિક્ષણને ફરજિયાત વિષય તરીકે લાગુ કરવામાં આવ્યું છે. આનો અર્થ એ છે કે વિદ્યાર્થીઓ હવે માત્ર પુસ્તકિયા જ્ઞાન અને પરીક્ષાઓ સુધી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ તેઓ વાસ્તવિક જીવનના કાર્યો  શીખવા પર ભાર મૂકશે. CBSE અધિકારીઓના મતે, શાળાઓએ હવે કૌશલ્ય-આધારિત શિક્ષણને મુખ્ય પ્રવાહના શિક્ષણનો અભિન્ન ભાગ બનાવવો પડશે. આ માટે NCERT દ્વારા વિકસિત "કૌશલ્ય બોધ" શ્રેણીના પુસ્તકોનો અમલ ફરજિયાત કરવામાં આવ્યો છે, જે પ્રિન્ટ અને ડિજિટલ બંને ફોર્મેટમાં ઉપલબ્ધ છે.
આ નવી પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિદ્યાર્થીઓને કાર્ય-આધારિત શિક્ષણ દ્વારા સક્ષમ બનાવવાનો છે. કૌશલ્ય શિક્ષણના મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

જીવંત જીવો સાથે કામ: છોડ અને પ્રાણીઓની સંભાળ રાખવા જેવા કૌશલ્યો.

મશીનો અને સામગ્રી સાથે કામ: મૂળભૂત યાંત્રિક કૌશલ્યો.

માનવ સેવાઓ સાથે કામ.

વિદ્યાર્થીઓએ ધોરણ ૬, ૭ અને ૮ માં કુલ નવ પ્રોજેક્ટ્સ (દર વર્ષે ત્રણ) પૂર્ણ કરવાના રહેશે, જેમાં કુલ આશરે ૨૭૦ કલાકનો વ્યવહારુ કાર્ય સામેલ હશે. આનાથી વિદ્યાર્થીઓ ફક્ત તેઓ શું અભ્યાસ કરે છે તેના આધારે જ નહીં, પણ તેઓ શું કરે છે અને કેવી રીતે શીખે છે તેના આધારે પણ પ્રગતિ કરશે, જે તેમની સર્વાંગી ક્ષમતાઓને વિકસાવશે.

આ પહેલના અસરકારક અમલ માટે શાળાઓએ તેમના સમયપત્રકમાં પણ મોટા ફેરફારો કરવા પડશે. હવે દર વર્ષે ૧૧૦ કલાક (લગભગ ૧૬૦ સમયગાળા) ફક્ત કૌશલ્ય શિક્ષણ માટે સમર્પિત કરવામાં આવશે, જેમાં અઠવાડિયામાં સતત બે સમયગાળા આ વિષયને ફાળવવામાં આવશે. આ ફેરફાર શિક્ષકોને પણ નવી કુશળતા શીખવા માટે પ્રેરિત કરશે, જેના માટે CBSE, NCERT અને PSSIVE સંયુક્ત રીતે મોટા પાયે શિક્ષક તાલીમનું આયોજન કરશે. શૈક્ષણિક વર્ષના અંતે, શાળાઓમાં એક "કૌશલ્ય મેળો" યોજવામાં આવશે, જ્યાં વિદ્યાર્થીઓ તેમના પ્રોજેક્ટ્સ, મોડેલ્સ અને અનુભવો રજૂ કરશે. આ મેળો વાલીઓને એ બતાવશે કે તેમના બાળકો પુસ્તકોની બહારની દુનિયા વિશે કેટલું શીખી રહ્યા છે.

આ કૌશલ્ય શિક્ષણ માટેની મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ પરંપરાગત પરીક્ષાઓ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે અલગ હશે અને વ્યવહારિક કાર્ય પર વધુ ભાર મૂકશે. મૂલ્યાંકન નીચે મુજબ વિભાજિત કરવામાં આવશે:

લેખિત પરીક્ષા: ૧૦ ટકા

વિવા અથવા પ્રેઝન્ટેશન: ૩૦ ટકા

પ્રવૃત્તિ પુસ્તક (Activity Book): ૩૦ ટકા

પોર્ટફોલિયો: ૧૦ ટકા

શિક્ષક નિરીક્ષણ (Teacher Observation): ૨૦ ટકા

આ નવી માળખું માત્ર ગોખણપટ્ટીને બદલે વિદ્યાર્થીઓમાં વિવેચનાત્મક વિચારસરણી  અને વ્યવહારુ કૌશલ્યોના વિકાસને પ્રોત્સાહિત કરશે, જે તેમને રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ ૨૦૨૦ ના ઉદ્દેશ્ય મુજબ ભવિષ્ય માટે તૈયાર કરશે.