નવી દિલ્‍હી, તા.૨૭: ૧૨ રાજ્‍યોમાં ચાલી રહેલા SIR (સઘન મતદાતા સુધારણા) કવાયત અંગે વિપક્ષને મોટો ફટકો પડ્‍યો છે. કમિશને સ્‍પષ્ટતા કરી છે કે SIR ચલાવવાની ચૂંટણી પંચની સત્તાને પડકારી શકાતી નથી. ચૂંટણી પંચ એક બંધારણીય સંસ્‍થા છે અને તેને આમ કરવાનો સંપૂર્ણ બંધારણીય અને કાનૂની અધિકાર છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રક્રિયાને રોકવાનો સ્‍પષ્ટ ઇનકાર કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે જો કોઈ અનિયમિતતા મળી આવશે, તો તે તાત્‍કાલિક સુધારાનો આદેશ આપશે. મુખ્‍ય ન્‍યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્‍યાયાધીશ જોયમલ્‍યા બાગચીની બેન્‍ચે આરજેડી સાંસદ મનોજ ઝા દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર સુનાવણી કરતા જણાવ્‍યું હતું કે સ્‍પેશિયલ રજિસ્‍ટર ઓફ સિટિઝન્‍સની જરૂરિયાત પર સવાલ ઉઠાવતી દલીલો પાયાવિહોણી છે. CJI એ યાદ અપાવ્‍યું કે ચૂંટણી પંચે અગાઉના નિર્દેશોના આધારે તેની પ્રક્રિયાઓમાં સુધારો કર્યો છે, અને ત્‍યારથી એક પણ ઔપચારિક વાંધો દાખલ કરવામાં આવ્‍યો નથી.

ટાઈમ્‍સ ઓફ ઈન્‍ડિયાના અહેવાલ મુજબ, અરજદારનું પ્રતિનિધિત્‍વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્‍બલે સ્‍પેશિયલ રજિસ્‍ટર ઓફ સિટિઝન્‍સની બંધારણીય માન્‍યતા પર પ્રશ્‍ન ઉઠાવ્‍યો હતો. તેમણે દલીલ કરી હતી કે દેશમાં લાખો લોકો અભણ છે અને ફોર્મ ભરવામાં અસમર્થ છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે મતદારોને મતદાર ગણતરી ફોર્મ ભરવાની ફરજ પાડવાનું કાર્ય જ લોકોને યાદીમાંથી બાકાત રાખવાનું એક સાધન બની ગયું છે. સિબ્‍બલે કોર્ટને પ્રશ્‍ન કર્યો હતો કે મતદારોને ગણતરી ફોર્મ ભરવાનું કેમ કહેવામાં આવી રહ્યું છે. ચૂંટણી પંચને વ્‍યક્‍તિ ભારતીય નાગરિક છે કે નહીં તે નક્કી કરવાનો અધિકાર કોણે આપ્‍યો? આધાર કાર્ડ જન્‍મ તારીખ અને રહેઠાણનું સ્‍થળ નોંધે છે. જો ૧૮ વર્ષથી વધુ ઉંમરની વ્‍યક્‍તિ સ્‍વ-જાહેર કરે છે કે તે ભારતીય નાગરિક છે, તો મતદાર યાદીમાં તેમનો સમાવેશ કરવા માટે આટલું પૂરતું હોવું જોઈએ.

CJI સૂર્ય કાંતે સિબ્‍બલને જવાબ આપ્‍યો, સિબ્‍બલ, તમે દિલ્‍હીમાં ચૂંટણી લડી હતી, જ્‍યાં બહુ ઓછા લોકો મતદાન કરવા આવે છે. પરંતુ ગ્રામીણ વિસ્‍તારોમાં ચૂંટણીઓ ઉત્‍સવની જેમ ઉજવવામાં આવે છે. ત્‍યાં દરેક વ્‍યક્‍તિ જાણે છે કે ગામનો રહેવાસી કોણ છે અને કોણ નથી. ત્‍યાં મતદાતા મતદાન સૌથી વધુ છે, અને લોકો તેમના મતો પ્રત્‍યે ખૂબ જ સતર્ક છે.ૅ કોર્ટે એ પણ ટિપ્‍પણી કરી કે ચૂંટણી પંચની બંધારણીય જવાબદારી છે કે તેઓ મતદાર યાદીને સચોટ અને અપડેટ રાખે, અને તે આમ કરવા માટે જરૂરી પગલાં લઈ શકે છે.

બેન્‍ચે સ્‍પષ્ટતા કરી કે SIR પ્રક્રિયા અંગે હજુ સુધી કોઈ નક્કર ફરિયાદ ઉઠાવવામાં આવી નથી, તેથી તેને રોકવાનો કોઈ આધાર નથી. સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટે ચૂંટણી પંચને કહ્યું કે જો કોઈ સાચી ફરિયાદ અથવા અનિયમિતતા મળી આવે છે, તો તે તાત્‍કાલિક હસ્‍તક્ષેપ કરશે અને સુધારાનો આદેશ આપશે. કોર્ટે એ પણ ખાતરી આપી હતી કે આ પ્રક્રિયાને કારણે કોઈ લાયક મતદાતા તેમના અધિકારોથી વંચિત ન રહે તેની ખાતરી કરવા માટે તે સતર્ક રહેશે.

તેમની અરજીમાં, આરજેડી સાંસદ મનોજ ઝાએ એસઆઈઆરને લોકોને મતદાનના અધિકારથી વંચિત રાખવાનો ઇરાદાપૂર્વકનો પ્રયાસ ગણાવ્‍યો હતો. જોકે, કોર્ટે પ્રક્રિયા પર સ્‍ટે મૂકવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, એમ કહીને કે આ પ્રક્રિયા લોકોને વ્‍યાપક નુકસાન પહોંચાડી રહી હોવાના કોઈ પુરાવા રજૂ કરવામાં આવ્‍યા નથી. આ મામલો હવે વધુ સુનાવણી માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવશે, પરંતુ હાલ પૂરતો, એસઆઈઆરનું કાર્ય દેશભરમાં અવિરત ચાલુ રહેશે.