નવી દિલ્હી:  અમેરિકન ટેકનોલોજી જાયન્ટ Apple ભારતમાં એક ગંભીર કાનૂની સંઘર્ષમાં ફસાઈ ગઈ છે. ભારત સરકાર દ્વારા સ્પર્ધા વિરોધી કાયદામાં કરવામાં આવેલા એક મોટા ફેરફારને કારણે, કંપનીને તેના વૈશ્વિક ટર્નઓવરના 10% સુધી, એટલે કે $38 બિલિયન (અંદાજે ₹3,20,000 કરોડ) જેટલા જંગી દંડનો ભય છે. આ ખતરાને દૂર કરવા માટે, Apple એ હવે ભારતીય સ્પર્ધા અધિનિયમ, 2023 માં કરવામાં આવેલા આ ફેરફારને પડકારવા માટે દિલ્હી હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો છે.

સમગ્ર વિવાદ ભારતના કોમ્પિટિશન કમિશન ઑફ ઇન્ડિયાને મળેલી નવી સત્તાઓ સાથે સંકળાયેલો છે. 2023 પહેલા, CCI માત્ર ભારતમાં કાર્યરત વ્યવસાયોની આવક પર જ દંડ લાદી શકતું હતું, જેની રકમ ઘણી ઓછી હતી. પરંતુ નવો કાયદો CCI ને કંપનીના વૈશ્વિક ટર્નઓવરના આધારે દંડ નક્કી કરવાનો અધિકાર આપે છે. Apple જેવી ટ્રિલિયન-ડોલરની કંપનીઓ માટે, આનો અર્થ છે કે જો તેઓ ભારતમાં સ્પર્ધા વિરોધી પ્રવૃત્તિઓમાં દોષિત ઠરે છે, તો દંડની રકમ આકાશને આંબી શકે છે. આ મામલો ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે ડેવલપર્સે Apple ની ઇન-એપ ખરીદી અને કમિશન નીતિઓ બજાર પર અયોગ્ય નિયંત્રણ ધરાવતી હોવાની ફરિયાદ CCI માં કરી હતી.

કોર્ટમાં, Apple મુખ્યત્વે એ દલીલ કરી રહ્યું છે કે જો તપાસ ફક્ત એપ સ્ટોર ભારતની નીતિઓ પર કેન્દ્રિત હોય, તો દંડ પણ માત્ર તે વ્યવસાયથી થતી સંબંધિત આવક પર જ લાગુ થવો જોઈએ. કંપનીએ સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના સિદ્ધાંતોનો હવાલો આપ્યો છે, જે મુજબ દંડ માત્ર પ્રશ્નમાં રહેલા વ્યવસાયની આવક પર જ લાદવો જોઈએ. Apple એ દાવો કર્યો છે કે ભારતનો નવો નિયમ આ સ્થાપિત સિદ્ધાંતનો વિરોધાભાસ કરે છે અને તે એક પ્રકારની "સજા" સમાન છે, તેથી તેને રદ કરવો જોઈએ.

જોકે, CCI અને ભારત સરકારનું વલણ તદ્દન વિરુદ્ધ છે. સરકાર દલીલ કરે છે કે જો દંડ માત્ર સ્થાનિક આવક પર આધારિત હોય, તો તે Apple, Google, Meta, Amazon જેવી મોટી વૈશ્વિક ટેક કંપનીઓ પર કોઈ અસર કરતો નથી, જેના કારણે તેઓ ભારતીય કાયદાને ગંભીરતાથી લેતી નથી. નવો નિયમ એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો કે જો કંપનીઓ વૈશ્વિક સ્તરે કામ કરતી હોય, તો કાયદાની અસર પણ સમાન પાયે હોવી જોઈએ. દિલ્હી હાઈકોર્ટનો આ નિર્ણય માત્ર Apple માટે જ નહીં, પરંતુ ભારતમાં કાર્યરત અન્ય તમામ મોટી ટેક કંપનીઓ માટે ભવિષ્યનો માર્ગ નક્કી કરશે. જો ભારત જીતે છે, તો CCI વિશ્વની સૌથી મજબૂત દંડ સત્તાઓમાંથી એક બની જશે.