નવી દિલ્હી:  ભારતમાં સેકન્ડ હેન્ડ મોબાઇલ ફોન ખરીદવા કે વેચવા માટે હવે સખત નિયમોનું પાલન કરવું પડશે. સંચાર મંત્રાલયે સાયબર સુરક્ષા અને છેતરપિંડીને રોકવા માટે નવા મોબાઇલ ફોન નિયમો લાગુ કર્યા છે. આ નિયમો હેઠળ, વપરાયેલા ફોન વેચનારા બધા વેપારીઓ અને પ્લેટફોર્મ્સે હવે ફોનનો IMEI નંબર ચકાસવો ફરજિયાત છે. આ ચકાસણી કેન્દ્રીય ડેટાબેઝ દ્વારા કરવામાં આવશે, જેથી ચોરાયેલા કે ગેરકાયદેસર ફોનના વેચાણ પર સંપૂર્ણ રોક લગાવી શકાય.

સરકારે આ ચકાસણી માટે બ્લેકલિસ્ટેડ ફોનનો એક કેન્દ્રિય ડેટાબેઝ બનાવ્યો છે. જો તમે ખરીદવા જઈ રહેલા ફોનનો IMEI નંબર આ ડેટાબેઝમાં હોય, તો તેનો અર્થ સ્પષ્ટ છે કે તે ફોન ચોરાયેલો અથવા ગેરકાયદેસર રીતે વેચવામાં આવી રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, સંચાર મંત્રાલયે 'મોબાઇલ નંબર માન્યતા પ્લેટફોર્મ' પણ સક્રિય કર્યું છે. આ પ્લેટફોર્મ બેંકો અને અન્ય સેવા પ્રદાતાઓને મોબાઇલ નંબરની ત્વરિત ચકાસણી કરવાની મંજૂરી આપશે. ઉદાહરણ તરીકે, બેંક હવે ખાતરી કરી શકશે કે ખાતું ખોલાવનાર વ્યક્તિ ખરેખર તે જ છે જેના નામે મોબાઇલ નંબર નોંધાયેલ છે, જેનાથી છેતરપિંડીથી ખોલવામાં આવતા ખાતાઓ અને સાયબર છેતરપિંડી અટકશે.

નવા નિયમો હેઠળ, સરકારે ટેલિકોમ આઇડેન્ટિફાયર યુઝર એન્ટિટી દ્વારા મોબાઇલ ફોન સંબંધિત માહિતી સરકાર સાથે શેર કરવાનું ફરજિયાત બનાવ્યું છે. આ નિર્ણયનો હેતુ ભારતીય ટેલિકોમ ઇકોસિસ્ટમમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારવાનો છે. આ પ્લેટફોર્મની મદદથી, નાગરિકો પોતે પણ સંચાર સાથી પોર્ટલની મુલાકાત લઈને તેમના નામે જારી કરાયેલા સિમ કાર્ડના નંબર ચકાસી શકે છે. ઘણી વખત યુઝરની જાણ બહાર તેમના નામે છેતરપિંડીથી સિમ જારી કરવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ માટે થાય છે.

આ પગલું સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે સરકાર ભારતમાં સાયબર સુરક્ષાને ગંભીરતાથી લઈ રહી છે. સેકન્ડ હેન્ડ માર્કેટમાં પારદર્શિતા આવવાથી, ગ્રાહકોને વિશ્વાસ મળશે કે તેઓ કાયદેસર અને સુરક્ષિત ઉપકરણ ખરીદી રહ્યા છે. હવે સેકન્ડ હેન્ડ ફોન ખરીદતા પહેલા ગ્રાહકોએ વિક્રેતા પાસેથી IMEI ચકાસણીનું પ્રમાણપત્ર માંગવું જોઈએ. આ નવા નિયમો ડિજિટલ છેતરપિંડી અને ગેરકાયદેસર મોબાઇલ વેપાર પર ભારે અસર કરશે અને વપરાશકર્તાઓની સુરક્ષામાં વધારો કરશે.