જીનીવા: પાકિસ્તાનમાં તાજેતરમાં પસાર થયેલા ૨૭મા બંધારણીય સુધારાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગંભીર ચિંતાઓ ઊભી કરી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના માનવાધિકાર ઉચ્ચ કમિશનર વોલ્કર તુર્ક એ આ સુધારાઓ પર ઊંડી નારાજગી વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું છે કે આ ફેરફારો પાકિસ્તાનમાં લોકશાહી સિદ્ધાંતો, લશ્કરી જવાબદારી અને કાયદાના શાસન માટે લાંબા ગાળાનો ખતરો છે. યુએનનો મુખ્ય વાંધો સુપ્રીમ કોર્ટની સત્તાઓ ઘટાડવા અને લશ્કરી નેતૃત્વને અભૂતપૂર્વ કાનૂની સંરક્ષણ આપવા પર છે, જે આર્મી ચીફ અસીમ મુનીરને ચીફ ઓફ ડિફેન્સ ફોર્સિસ બનાવ્યા પછી તેમને સરમુખત્યાર જેવી સત્તા આપી શકે છે.

પાકિસ્તાની સંસદે ૧૩ નવેમ્બરના રોજ ઉતાવળે પસાર કરેલા આ સુધારા હેઠળ એક નવી "ફેડરલ કોન્સિટ્યુશનલ કોર્ટ" ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. આ FCC ને બંધારણીય બાબતોની સુનાવણી કરવાનો અધિકાર સોંપવામાં આવ્યો છે, જે અગાઉ પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે હતો. પરિણામે, સુપ્રીમ કોર્ટ હવે ફક્ત નાગરિક અને ફોજદારી બાબતો સુધી જ મર્યાદિત રહેશે. વોલ્કર તુર્કે ચેતવણી આપી કે આ ફેરફારો વ્યાપક પરામર્શ, કાનૂની નિષ્ણાતોની ભાગીદારી અથવા નાગરિક સમાજ સાથે વાતચીત વિના પસાર કરવામાં આવ્યા છે, અને તે સત્તાના વિભાજનના સિદ્ધાંતની વિરુદ્ધ છે, જે લોકશાહીનો પાયો છે.

સૌથી વિવાદાસ્પદ જોગવાઈઓમાંની એક એ છે કે આ સુધારા રાષ્ટ્રપતિ, ફિલ્ડ માર્શલ્સ, એરફોર્સ માર્શલ્સ અને નેવી એડમિરલ્સને આજીવન ફોજદારી કાર્યવાહી અથવા ધરપકડથી સંપૂર્ણ મુક્તિ આપે છે. તુર્કે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે લશ્કરી અધિકારીઓને આપવામાં આવેલી આ વ્યાપક પ્રતિરક્ષા માનવ અધિકાર માળખા અને લોકશાહી નિયંત્રણને નબળી પાડશે. તેમણે કહ્યું કે, "આવી જોગવાઈઓ જવાબદારીને નષ્ટ કરે છે, જે પાકિસ્તાન જેવા દેશમાં લોકશાહીનો પાયો છે." હાઈ કમિશન અનુસાર, વડા પ્રધાનની સલાહ પર રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા FCC ના પ્રથમ ન્યાયાધીશોની નિમણૂકથી રાજકીય દખલગીરીનું જોખમ પણ વધ્યું છે, જે ન્યાયતંત્રની માળખાકીય સ્વતંત્રતાને નબળી પાડશે.

માનવાધિકાર કાર્યકરો આ સુધારાઓને "બંધારણીય બળવા" ગણાવી રહ્યા છે જે પાકિસ્તાનમાં લશ્કરી વર્ચસ્વને મજબૂત બનાવશે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ પાકિસ્તાન સરકારને આ ફેરફારો પર પુનર્વિચાર કરવા અને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં નાગરિક સમાજને સામેલ કરવા હાકલ કરી છે. યુએનના મતે, જો ન્યાયાધીશો સ્વતંત્ર ન હોય, તો તેઓ રાજકીય દબાણ હેઠળ કાયદાને સમાન રીતે લાગુ કરવામાં અને માનવ અધિકારોનું રક્ષણ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે. તુર્કે અંતમાં ભારપૂર્વક કહ્યું કે પાકિસ્તાનના લોકો માટે લોકશાહી અને કાયદાનું શાસન સર્વોપરી છે અને આ સિદ્ધાંતોની રક્ષા કરવી એ દરેક સરકારની ફરજ છે.