નવી દિલ્હી:  ભારતના ઝડપથી વિકસતા અવકાશ ઉદ્યોગને વૈશ્વિક સ્તરે નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા માટે બજેટ 2026 માં ભંડોળમાં મોટો વધારો કરવાની માંગ ઉઠી છે. સ્પેસ ઇન્ડસ્ટ્રી બોડી 'સિયા' (SIA – Satellite Industry Association) એ કેન્દ્ર સરકારને સ્પષ્ટ ભલામણ કરી છે કે આગામી બજેટમાં સ્પેસ સેક્ટર માટેની ફાળવણી હાલના સ્તર કરતાં ઓછામાં ઓછી ત્રણ ગણી કરવી અત્યંત આવશ્યક છે. 'સિયા' દ્વારા રજૂ કરાયેલા અહેવાલ મુજબ, હાલમાં ભારત સરકાર તેના કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન (GDP) ના માત્ર 0.04% જેટલો જ નજીવો હિસ્સો અવકાશ ક્ષેત્ર માટે ફાળવે છે.

'સિયા' દ્વારા આ મામલે નારાજગી વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, કારણ કે ભારતની સરખામણીએ અમેરિકા અને ચીન જેવા દેશો તેમના અવકાશ કાર્યક્રમોમાં ઘણું વધારે રોકાણ કરે છે. સિયાએ દલીલ કરી છે કે, એક તરફ ભારત ગગનયાન (માનવ અવકાશ મિશન) અને ચંદ્રયાન (ચંદ્ર મિશન) જેવા મહત્ત્વના અને મૂડી-સઘન મિશનો હાથ ધરી રહ્યું છે, અને બીજી તરફ ખાનગી ક્ષેત્રને પણ અવકાશ ઇકોસિસ્ટમમાં જોડવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યું છે.  આવી પરિસ્થિતિમાં સંશોધન અને વિકાસ (R&D) માટે તેમજ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત કરવા માટે વર્તમાન ફાળવણી અપૂરતી છે.

ઉદ્યોગ મંડળે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો ભારતનો લક્ષ્ય વૈશ્વિક સ્પેસ ઇકોનોમીમાં પોતાનો હિસ્સો વધારવાનો હોય અને 'સ્પેસ ટેક્નોલોજી' માં ભારતને 'વિશ્વગુરુ' બનાવવાનું હોય, તો સરકારે બજેટમાં ઉદારતા દાખવવી પડશે. અંદાજ મુજબ, વૈશ્વિક સ્પેસ ઇકોનોમીમાં ભારતનો હિસ્સો 2% થી ઓછો છે, જેને વધારવા માટે ખાનગી ક્ષેત્રને જરૂરી પ્રોત્સાહન અને સહાય પૂરી પાડવી જરૂરી છે, અને તે માત્ર પૂરતા સરકારી ભંડોળથી જ શક્ય બનશે.

આ માગણી ભારતના અવકાશ ક્ષેત્રની વધતી જતી આકાંક્ષાઓ અને જરૂરિયાતોનું પ્રતિબિંબ છે. ત્રણ ગણી ફાળવણીથી માત્ર ISRO ના મિશનોને જ નહીં, પરંતુ સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ખાનગી કંપનીઓને પણ નવી ટેક્નોલોજી વિકસાવવા અને તેમના પ્રોજેક્ટ્સને વેગ આપવા માટે મોટો ફાયદો થશે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે નાણાં મંત્રાલય સ્પેસ ઇન્ડસ્ટ્રીની આ મહત્ત્વપૂર્ણ માંગને આગામી બજેટમાં કેટલું મહત્ત્વ આપે છે.