મુંબઈમાં પ્રદુષણનો રાક્ષસ ધુણ્યોઃ પ્રતિબંધો લાગુ
દિલ્હી બાદ હવે આર્થિક પાટનગર મુંબઈની હવા ઝેરી બનતા ખળભળાટઃ લોકોનો શ્વાસ રૂંધાવા લાગ્યો : BMC એ તાબડતોબ GRAP-4 હેઠળ પ્રતિબંધો લાગુ કર્યાઃ કન્સ્ટ્રકશન-તોડફોડ પ્રવૃતિઓ ઉપર રોકઃ ફલાઈંગ સ્કવોડ રચીઃ ઉલ્લંઘન બદલ પગલા
મુંબઈ, તા.૧: રાજધાની દિલ્હીમાં પ્રદૂષણની સમસ્યા વર્ષોથી યથાવત છે. જોકે મુંબઈ, બેંગલુરુ, કોલકાતા અને ચેન્નાઈ જેવા અન્ય મહાનગરોએ થોડી રાહત અનુભવી છે. હવે, મુંબઈમાં પણ આ રાહતનો અંત આવી રહ્યો હોય તેવું લાગે છે. આર્થિક રાજધાનીમાં પ્રદૂષણના સ્તરમાં વધારો અને પ્રદૂષિત હવાને કારણે પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા છે. પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે મુંબઈમાં GRAP ૪ પ્રતિબંધો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. આમ, મુંબઈ હવે પ્રદૂષણની દ્રષ્ટિએ દિલ્હીમાં જોડાઈ ગયું છે. મુંબઈના ઘણા વિસ્તારોમાં હવાની ગુણવત્તા નબળી અને ખૂબ જ નબળી શ્રેણીમાં આવી ગઈ છે. આ વિસ્તારોમાં મારગાંવ, દેવનાર, મલાડ, બોરીવલી પૂર્વ, ચકલા-અંધેરી પૂર્વ, નેવી નગર, પવઈ અને મુલુંડનો સમાવેશ થાય છે. મુંબઈ-દિલ્હી પછી, મુંબઈ હવે વધતા જતા શ્વસન સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. વાયુ પ્રદૂષણના કારણે લોકો ગૂંગળામણ અનુભવી રહ્યા છે. મુંબઈમાં પરિસ્થિતિ એટલી હદે બગડી ગઈ છે કે શહેરના મોટાભાગના ભાગોમાં હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક ગંભીર સ્તરે પહોંચી ગયો છે. બળહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન એ શહેરમાં GRAP-૪ લાગુ કર્યો છે.
આ કારણે, BMC એ તમામ બાંધકામ અને ધૂળ ઉત્પન્ન કરતી પ્રવળત્તિઓ પર પ્રતિબંધ મૂકયો છે. ડઝનબંધ સ્થળો પર પણ નજર રાખવામાં આવી રહી છે. આશરે ૫૦ બાંધકામ સ્થળોને નોટિસ જારી કરવામાં આવી છે, જેના કારણે હવે તેમને કામ બંધ કરવા અથવા સંપૂર્ણપણે સ્થગિત કરવાની જરૂર છે. વધુમાં, નાના ઉદ્યોગો, બેકરીઓ અને માર્બલ-કટીંગ યુનિટ્સને તેમના કાર્યોમાં ધૂળ ઉત્પન્ન થવાની શકયતા ઓછી થાય તે સુનિﾍતિ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. આમ કરવામાં નિષ્ફળતા તેમની સામે કાર્યવાહી કરી શકે છે. વધુમાં, BMC એ ધૂળને નિયંત્રિત કરવા અને પ્રદૂષણ પર નજર રાખવા માટે દરેક વોર્ડમાં ફ્લાઇંગ સ્ક્વોડની નિમણૂક કરી છે.
દરિયા કિનારે સ્થિત હોવાને કારણે અને સામાન્ય રીતે દિલ્હી જેવા શહેરો કરતા પવનની ગતિ વધુ ઝડપી હોવાથી, મુંબઈમાં પ્રદૂષણ ઓછું રહ્યું છે, પરંતુ ત્યાં વધતી જતી સમસ્યાએ પણ ચિંતા ઉભી કરી છે. BMC એ આ સ્થળોએ બાંધકામ બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. બાંધકામથી ઉત્પન્ન થતી ધૂળ શહેરમાં વાયુ પ્રદૂષણમાં વધારો કરી રહી છે. પરિણામે, BMC એ ૫૦ થી વધુ બાંધકામ સ્થળોને રોકવા અને બંધ કરવા માટે નોટિસ ફટકારી છે. BMC ના અધિકારીઓ આ તમામ સ્થળો પર નજર રાખી રહ્યા છે.
BMC એ બેકરીઓ અને નાના માર્બલ કાપવાના ઉદ્યોગોને પણ તેમની સફાઈ પ્રક્રિયાઓ અન્યત્ર ખસેડવા અપીલ કરી છે. BMC ના આદેશોનું પાલન ન કરનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
મુંબઈના ઘણા વોર્ડમાં ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડ તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે, જે દરેક પર નજર રાખે છે અને ઉત્સર્જનનું નિરીક્ષણ કરે છે. આ સ્ક્વોડમાં એન્જિનિયરો, પોલીસ અધિકારીઓ અને ઘણા GPS-ટ્રેકવાળા વાહનોનો સમાવેશ થાય છે.
છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં મુંબઈની હવાની ગુણવત્તામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. શહેરનો AQI ખૂબ જ ખરાબથી ગંભીર સુધીનો રહ્યો છે. આના કારણે લોકોને આંખોમાં બળતરા, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને ગળામાં દુખાવો થઈ રહ્યો છે.
મુંબઈ કોંગ્રેસ એકમે વાયુ પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે એક કાર્ય યોજના જાહેર કરી છે. મુંબઈ સ્વચ્છ હવા કાર્ય યોજના મુજબ, સ્વચ્છ હવા શ્વાસ લેવી એ મૂળભૂત અધિકાર છે. વાયુ પ્રદૂષણને કાબુમાં લેવા માટે, આ યોજનામાં શહેરમાં ૧૦ લાખ વળક્ષો વાવવાનો સમાવેશ થાય છે, તેમજ બાંધકામ, ઉદ્યોગો અને વાહનો માટે કડક પ્રદૂષણ નિયમો લાગુ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
સતત બગડતી હવા ગુણવત્તા વચ્ચે મુંબઈના અનેક વિસ્તારોમાં GRAP-૪ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. આ કડકાઈ માઝગાંવ, દેવનાર, મલાડ, બોરીવલી પૂર્વ, ચકલા-અંધેરી પૂર્વ, નેવી નગર, પવઈ અને મુલુંડ જેવા ઉચ્ચ પ્રદૂષણવાળા વિસ્તારોમાં લાગુ કરવામાં આવી છે.
GRAP-૪ હેઠળ, બાંધકામ અને ધૂળ ઉત્સર્જન કરતી પ્રવળત્તિઓ બંધ કરવામાં આવી છે. ૫૦ થી વધુ બાંધકામ અને રેડી-મિક્સ કોંક્રિટ સ્થળોને કામ બંધ કરવાની નોટિસ જારી કરવામાં આવી છે. બેકરીઓ અને માર્બલ-કટીંગ યુનિટ જેવા નાના ઉદ્યોગોને પણ તેમની સ્વચ્છતા પદ્ધતિઓ બદલવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
વધતા પ્રદૂષણને ધ્યાનમાં રાખીને, દરેક વોર્ડમાં એન્જિનિયરો, પોલીસ અધિકારીઓ અને GPS-ટ્રેકવાળા વાહનો ધરાવતી ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડ તૈનાત કરવામાં આવી છે. તાજેતરના નિરીક્ષણમાં, ૭૦ સ્થળોનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાંથી ૫૩ સ્થળોએ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું હોવાનું જણાયું હતું અને તાત્કાલિક નોટિસ આપવામાં આવી હતી.
એ નોંધવું જોઈએ કે શહેરના ઘણા ભાગોમાં AQI સ્તર ખરાબ (૨૦૦-૩૦૦) થી ખૂબ જ ખરાબ/ગંભીર (૩૦૦) સુધીનું છે, જેના કારણે ધુમ્મસ, ઓછી દૃશ્યતા અને આરોગ્ય સમસ્યાઓમાં વધારો થયો છે.
મુંબઈ કોંગ્રેસે તાજેતરમાં મુંબઈ સ્વચ્છ હવા કાર્ય યોજના જાહેર કરી, જેમાં સ્વચ્છ હવાને મૂળભૂત અધિકાર જાહેર કરવાનો, ૨૪હૃ૭ દેખરેખ રાખવાનો, ગ્રીન મુંબઈ ૨૦૩૦ હેઠળ ૧૦ લાખ વળક્ષો વાવવાનો અને વાહનો, બાંધકામ અને ઉદ્યોગો માટે કડક પ્રદૂષણ ધોરણોનો પ્રસ્તાવ છે.
યોજના અનુસાર, જો AQI મર્યાદા ઓળંગવામાં આવે તો કડક પ્રતિબંધો આપમેળે લાગુ થશે, જેમ કે રાત્રે બાંધકામ બંધ કરવું, શાળાઓમાં હવા શુદ્ધિકરણ ફરજિયાત બનાવવું, કામદારોને ફ૯૫ માસ્ક પૂરા પાડવા અને મુખ્ય માળખાગત સ્થળોની આસપાસ ગ્રીન કોરિડોર બનાવવા. લાંબા ગાળાની સુધારણા કડક અમલીકરણ અને સતત દેખરેખ પર આધારિત રહેશે.
(10:50 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
