આમ આદમી પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા અને સાંસદ સંજય સિંહે દેશવ્યાપી SIR પ્રક્રિયા પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે સોમવારે એક નોટિસ રજૂ કરીને રાજ્યસભામાં અનેક BLO ના મૃત્યુના મુદ્દા પર ચર્ચાની માંગ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કામના ભારણ, માનસિક તણાવ અને સસ્પેન્શનના ડરને કારણે માત્ર 19 દિવસમાં 16 BLO ના મૃત્યુ થયા છે.

    તેમણે જણાવ્યું હતું કે SIR હાલના મતદારો પાસેથી નવા દસ્તાવેજોની માંગ કરી રહ્યું છે, જે સામાન્ય વ્યક્તિ માટે મેળવવા અત્યંત મુશ્કેલ છે. આ ખામીઓને સુધાર્યા વિના 12 રાજ્યોમાં SIR કરવાની ઉતાવળથી વ્યાપક મતાધિકારથી વંચિત રહેવાનું જોખમ વધ્યું છે. તેમણે રાજ્યસભાને SIR તાત્કાલિક બંધ કરવા, મતદાર યાદી પુનઃસ્થાપિત કરવા અને ચૂંટણી પંચને જવાબદાર ઠેરવવા અપીલ કરી.

    સંજય સિંહે નોટિસમાં જણાવ્યું હતું કે ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી રહેલા સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) એ ચૂંટણી નિષ્પક્ષતાનું રાષ્ટ્રવ્યાપી સંકટ ઊભું કર્યું છે. મતદાર યાદીને અપડેટ અને શુદ્ધ કરવાના હેતુથી કરવામાં આવેલી આ પ્રક્રિયાના પરિણામે મોટા પાયે મનસ્વી રીતે મતો કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે, પ્રક્રિયાના ઘોર ઉલ્લંઘનો થયા છે અને વ્યાપક માનવીય વેદના થઈ છે. તે મુક્ત અને ન્યાયી ચૂંટણીઓ માટે પણ ગંભીર ખતરો છે.

   સંજય સિંહે જણાવ્યું હતું કે SIR ને કારણે બિહારમાં અભૂતપૂર્વ અને અન્યાયી મતો કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે, જ્યાં યોગ્ય ચકાસણી વિના 6.5 મિલિયન મતદારોને કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા. ઘણા વિધાનસભા મતવિસ્તારોમાં, મતો કાઢી નાખવાની સંખ્યા અગાઉના વિજય માર્જિન કરતાં વધી ગઈ છે. આ ચિંતા ઉભી કરે છે કે સ્થળાંતર કરનારાઓ, મહિલાઓ, લઘુમતીઓ અને સંવેદનશીલ જૂથોને લક્ષ્ય બનાવીને મતાધિકારથી વંચિત કરી શકાય છે. અર્થપૂર્ણ અપીલ પદ્ધતિનો અભાવ અને અપારદર્શક કાઢી નાખવાની પ્રક્રિયા યોગ્ય પ્રક્રિયા અને પારદર્શિતાની સંપૂર્ણ નિષ્ફળતા દર્શાવે છે.

    સંજય સિંહે જણાવ્યું હતું કે SIR એ બૂથ-લેવલ અધિકારીઓ (BLOs) પર અસહ્ય દબાણ ઉભું કર્યું છે, જેના કારણે માનવતાવાદી કટોકટી સર્જાઈ છે. માત્ર 19 દિવસમાં (નવેમ્બર 2025 ના અંત સુધીમાં), ઓછામાં ઓછા 16 BLOs મૃત્યુ પામ્યા છે, જેમાં આત્મહત્યાનો પણ સમાવેશ થાય છે. સિંહે જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી પંચ દ્વારા લાદવામાં આવેલી સમયમર્યાદા મનસ્વી અને અવ્યવહારુ છે. SIR ચકાસણીનો બીજો તબક્કો 4 ડિસેમ્બર, 2025 સુધીમાં પૂર્ણ થવાનો છે, જેમાં ઘરે ઘરે જઈને ચકાસણી, ફોર્મ પ્રક્રિયા અને ડિજિટાઇઝેશન માટે માત્ર એક મહિનાનો સમય બાકી છે.

   સંજય સિંહે જણાવ્યું હતું કે 2003 ની માર્ગદર્શિકામાં હાલની મતદાર યાદીઓ અને મતદાર ID કાર્ડને પ્રાથમિક પુરાવા તરીકે ગણવામાં આવ્યા હતા અને એવું માનવામાં આવ્યું હતું કે નોંધાયેલા મતદારો માન્ય છે. 2025 SIR આ સિદ્ધાંતને ઉલટાવે છે અને હાલના મતદારો પાસેથી નવા દસ્તાવેજોની માંગ કરે છે, જે સામાન્ય નાગરિકો માટે મેળવવા મુશ્કેલ છે.

   સંજય સિંહે કહ્યું કે માનનીય સુપ્રીમ કોર્ટે પણ SIR દ્વારા લાદવામાં આવેલા દસ્તાવેજીકરણના ભારણ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશ સુધાંશુ ધુલિયાએ ટિપ્પણી કરી, "તમે આ દસ્તાવેજની તંગીવાળા દેશમાં બધા લોકો પાસેથી બધા દસ્તાવેજો રજૂ કરવાની અપેક્ષા કેવી રીતે રાખી શકો છો? મારી પાસે જન્મ પ્રમાણપત્ર પણ નથી." આ દર્શાવે છે કે 2025 SIR પ્રક્રિયાનો આધાર જ અવાસ્તવિક છે અને તે લોકોને મતદાર યાદીમાંથી બાકાત રાખશે, જેના કારણે વ્યાપક મતાધિકારનો અભાવ થવાની સંભાવના છે.