નવી દિલ્હી, તા.02 : વિશ્વના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ અને ટેસ્લા, એક્સ અને સ્પેસએક્સ જેવી કંપનીઓના માલિક એલન મસ્કના પરિવાર વિશેના એક તાજેતરના ખુલાસાએ ભારતમાં ભારે ચર્ચા જગાવી છે. મસ્કે એક પોડકાસ્ટમાં જણાવ્યું કે તેમના પુત્રોનું એક મધ્યમ નામ 'શેખર' છે, જે ભારતીય મૂળના પ્રખ્યાત ખગોળ ભૌતિકશાસ્ત્રી અને નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા પ્રોફેસર સુબ્રમણ્યમ ચંદ્રશેખરના માનમાં રાખવામાં આવ્યું છે.

આ સાથે જ મસ્કે એમ પણ ખુલાસો કર્યો કે તેમની પાર્ટનર શિવોન ગિલિસ અડધા ભારતીય મૂળના છે, તેમ છતાં તેમનો ઉછેર કેનેડામાં થયો હતો. આનાથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારતીય પ્રતિભા અને વૈજ્ઞાનિક વારસો એલન મસ્કના જીવનમાં એક મહત્ત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.

સુબ્રમણ્યમ ચંદ્રશેખર: જેમણે તારાઓનું મૃત્યુ સમજાવ્યું
સુબ્રમણ્યમ ચંદ્રશેખર ભારતના સૌથી પ્રખ્યાત વૈજ્ઞાનિકોમાંના એક હતા. તેમનો જન્મ 1910માં લાહોરમાં થયો હતો. તેમના કાકા સી.વી. રમણ પણ નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા હતા, જેમણે તેમને વિજ્ઞાન માટે પ્રેરિત કર્યા. ભારતમાં પ્રારંભિક શિક્ષણ પછી, તેઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સંશોધન માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ગયા, જ્યાં તેમણે શિકાગો યુનિવર્સિટીમાં દાયકાઓ સુધી અધ્યાપન કાર્ય કર્યું.

તેમની સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ શોધ 'તારાઓની રચના અને ઉત્ક્રાંતિ' પર હતી, જેના માટે તેમને 1983માં ભૌતિકશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

'ચંદ્રશેખર મર્યાદા' શું છે?
પ્રોફેસર ચંદ્રશેખરની સૌથી ક્રાંતિકારી શોધ "ચંદ્રશેખર મર્યાદા" હતી.

આ મર્યાદા દર્શાવે છે કે જ્યારે કોઈ તારો તેનું બળતણ સમાપ્ત કરી નાખે છે, ત્યારે તે કેવું સ્વરૂપ લેશે:
• જો તારાનું દળ આપણા સૂર્યના દળ કરતાં લગભગ 1.4 ગણું ઓછું હોય, તો તે સફેદ, ગાઢ અવશેષ - સફેદ વામન (White Dwarf) બની જાય છે.
• જો તારાનું દળ આ 1.4 ગણી મર્યાદાથી વધારે હોય, તો તે સફેદ વામન નહીં બને. તેના બદલે, તારો ભયંકર વિસ્ફોટ સાથે સુપરનોવા બની જાય છે, જે પછી ન્યુટ્રોન તારો (Neutron Star) અથવા બ્લેક હોલ (Black Hole) બની શકે છે.

આ મર્યાદાએ વૈજ્ઞાનિકોને તારાઓ કેવી રીતે જન્મે છે, જીવે છે અને મૃત્યુ પામે છે તે સમજવામાં મદદ કરી, અને તે બ્રહ્માંડમાં બ્લેક હોલના અસ્તિત્વને સમજવા માટેનો મૂળભૂત પાયો બની.