નવી દિલ્‍હી, તા.૩: આજરોજ શરૂઆતના વેપારમાં ભારતીય રૂપિયો અમેરિકન ડોલર સામે ૯૦.૧૪ ના ઐતિહાસિક નીચલા સ્‍તરે પહોંચ્‍યો હતો. આ સતત ત્રીજા દિવસે રૂપિયો નવા રેકોર્ડ નીચલા સ્‍તરે પહોંચ્‍યો છે. ચલણ બજારના નિષ્‍ણાતોના મતે, વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણ (FPI) ના ભારે પ્રવાહ, ભારતપ્રઅમેરિકા વેપાર સોદાને લગતી અનિશ્‍ચિતતા અને મુખ્‍ય તકનીકી સ્‍તરોથી નીચે સરકવા સહિતના અનેક પરિબળો દ્વારા રૂપિયા પર દબાણ આવી રહ્યું છે.૨૦૨૫માં અત્‍યાર સુધીમાં રૂપિયો ૫.૧૬% નબળો પડ્‍યો છે.૨૦૨૫માં અત્‍યાર સુધીમાં રૂપિયો ૫.૧૬% નબળો પડ્‍યો છે. ૧ જાન્‍યુઆરીએ ડોલર સામે રૂપિયો ૮૫.૭૦ હતો અને હવે ૯૦.૦૫ પર પહોંચી ગયો છે.રૂપિયાના ઘટાડાનો અર્થ એ છે કે ભારત માટે આયાત વધુ મોંઘી બનશે. વધુમાં, વિદેશમાં મુસાફરી અને અભ્‍યાસ પણ વધુ મોંઘો થયો છે.

જ્‍યારે ડોલર સામે રૂપિયો ૫૦ હતો, ત્‍યારે અમેરિકામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ ૫૦ રૂપિયામાં ૧ ડોલર મેળવી શકતા હતા. હવે, વિદ્યાર્થીઓએ ૧ ડોલર માટે ૯૦.૦૫ રૂપિયા ખર્ચવા પડશે. આનાથી ફીથી લઈને વિદ્યાર્થીઓ માટે રહેવા, ખાવાપ્રપીવા અને અન્‍ય ખર્ચાઓ સુધીની દરેક વસ્‍તુનો ખર્ચ વધશે.

છેલ્લા કેટલાક સત્રોથી રૂપિયામાં સતત નબળાઈનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે, જેના કારણે રોકાણકારોની ચિંતા વધી રહી છે. નિષ્‍ણાતો માને છે કે વૈશ્વિક વાતાવરણ સ્‍થિર ન થાય અને વેપાર સોદા પર સ્‍પષ્ટતા ન આવે ત્‍યાં સુધી રૂપિયો દબાણ હેઠળ રહી શકે છે. વધુમાં, મજબૂત થતા યુએસ ડોલર ઉભરતા બજારના ચલણો પર નકારાત્‍મક અસર કરી રહ્યો છે.

બજાર વિશ્‍લેષકો માને છે કે જો પરિસ્‍થિતિમાં સુધારો નહીં થાય, તો ભારતીય રિઝર્વ બેંકને ચલણ બજારને સ્‍થિર કરવા માટે હસ્‍તક્ષેપ કરવો પડી શકે છે. દરમિયાન, ઘટતા રૂપિયાથી આયાતકારો અને કોર્પોરેટ ક્ષેત્ર માટે ખર્ચ વધી શકે છે, જ્‍યારે નિકાસકારોને થોડી રાહત મળવાની અપેક્ષા છે. રૂપિયાની આ સતત નબળાઈ નાણાકીય બજારો માટે એક મહત્‍વપૂર્ણ સંકેત છે જેને નીતિ નિર્માતાઓ ગંભીરતાથી લઈ રહ્યા છે.

બુધવારે ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો ૯૦ ને પાર કરી ગયો. શરૂઆતના કારોબારમાં તે ગગડીને ૯૦.૧૪ પર પહોંચી ગયો. મંગળવારે તે ૮૯.૯૪૭૫ પર આવી ગયો હતો અને પહેલી વાર ૯૦ ને પાર કરી ગયો. વિદેશી બજારોમાં અમેરિકન ચલણની વ્‍યાપક મજબૂતાઈ અને વિદેશી મૂડીના પ્રવાહને કારણે રૂપિયો સતત નબળો પડી રહ્યો છે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે કંપનીઓ, આયાતકારો અને વિદેશી રોકાણકારો તરફથી ડોલરની મજબૂત માંગ રૂપિયા પર દબાણ લાવી રહી છે.વેપાર અને પોર્ટફોલિયો પ્રવાહમાં નબળાઈ અને ભારતપ્રઅમેરિકા વેપાર સોદા અંગે સ્‍પષ્ટતા અંગે ચિંતાઓને કારણે ચલણ દબાણ હેઠળ રહ્યું. રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે ૯૦.૧૪ ની નીચી સપાટીએ પહોંચી ગયો, જે મંગળવારે તેના અગાઉના નીચા સ્‍તર ૮૯.૯૪૭૫ થી ઘણો નીચે હતો

બુધવારે ડોલર સામે રૂપિયો ૧૦ પૈસા ઘટીને ખુલ્‍યો. પાછલા સત્રમાં તે ૮૯.૮૭ પ્રતિ ડોલર પર બંધ થયો હતો અને આજે ૮૯.૯૭ પર ખુલ્‍યો હતો. ત્‍યારબાદ તે ૯૦.૧૪ પર આવી ગયો. આ પહેલી વાર છે જ્‍યારે ડોલર સામે રૂપિયો ૯૦ ને પાર કરી ગયો છે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે ભારત અને અમેરિકા વચ્‍ચે વેપાર સોદા પર અટકેલી વાટાઘાટો ભારતમાંથી વિદેશી રોકાણકારોના સતત ઉપાડમાં ફાળો આપી રહી છે. આ જ કારણ છે કે ડોલર સૂચકાંક નબળા પડવા છતાં રૂપિયો ઘટી રહ્યો છે.

તેની આપણા પર કેવી અસર પડશે?

ડોલર વિશ્વનું સૌથી મોટું ચલણ છે, જે મોટાભાગના વ્‍યવહારો માટે જવાબદાર છે. ડોલરના ઘટાડાની તાત્‍કાલિક અસર ફુગાવામાં વધારો થઈ રહી છે. આપણે વિદેશથી આયાત કરીએ છીએ તે ચીજવસ્‍તુઓ, જેમ કે પેટ્રોલ, ખાતર, સોનું, ઇલેક્‍ટ્રોનિક સામાન અને મશીન ભાગો, વધુ મોંઘા થશે. ભારત મોટા પ્રમાણમાં ખાદ્ય તેલ અને કઠોળની આયાત કરે છે. ડોલરના મૂલ્‍યમાં વધારો થવાથી તેલ અને કઠોળ પર વધુ ખર્ચ થશે, જે તેમના ભાવોને અસર કરશે. આ વધારો તમારા રસોડાના બજેટ પર અસર કરી શકે છે. વધુમાં, વિદેશી શિક્ષણ, મુસાફરી, કઠોળ, ખાદ્ય તેલ, ક્રૂડ તેલ, કમ્‍પ્‍યુટર, લેપટોપ, સોનું, દવાઓ, રસાયણો, ખાતરો અને ભારે મશીનરી જેવી આયાતી વસ્‍તુઓ વધુ મોંઘી થઈ શકે છે.

રૂપિયાના ઘટાડાથી નિકાસમાં વધારો થશેઃ રાજીવ કુમાર

નીતિ આયોગના ભૂતપૂર્વ ઉપાધ્‍યક્ષ રાજીવ કુમારે મંગળવારે જણાવ્‍યું હતું કે મુખ્‍ય વૈશ્વિક ચલણો સામે રૂપિયાનો ઘટાડો અર્થતંત્ર માટે સારો છે.

તેમણે કહ્યું કે આ ભારતમાંથી શ્રમ-સઘન નિકાસને પ્રોત્‍સાહન આપે છે, વિદેશી વિનિમય કમાણીમાં વધારો કરે છે અને રોજગારીની તકોનું સર્જન કરે છે. પ્રખ્‍યાત અર્થશાષાીએ કહ્યું કે કહેવાતા મજબૂત રૂપિયો આર્થિક મજબૂતાઈનું પ્રતીક છે તે ખ્‍યાલ છોડી દેવાનો સમય આવી ગયો છે.

તેમણે X પર લખ્‍યું, આ ઘટાડા વિશે ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી. મંગળવારે ટ્રેડિંગ દરમિયાન રૂપિયો ૯૦ પ્રતિ ડોલરને સ્‍પર્શ્‍યો અને અંતે ૪૩ પૈસા ઘટીને ૮૯.૯૬ ના રેકોર્ડ નીચા સ્‍તરે બંધ થયો.