નવી દિલ્હી :  કોલકાતાના નેતાજી સુભાષ ચંદ્ર બોઝ આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથક (દમદમ એરપોર્ટ) ના સંકુલની અંદર આવેલી 'બેંકડા મસ્જિદ' ફરી એકવાર ગંભીર રાજકીય અને સુરક્ષા વિવાદનું કેન્દ્ર બની છે. ભાજપના પશ્ચિમ બંગાળના પ્રમુખ સામિક ભટ્ટાચાર્યના સંસદમાં પૂછાયેલા પ્રશ્ન અને તેના પર નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય (MoCA) ના લેખિત જવાબ બાદ આ વિવાદ વધુ ઉગ્ર બન્યો છે.
મસ્જિદ એરપોર્ટના સેકન્ડરી રનવેથી ૩૦૦ મીટરથી પણ ઓછા અંતરે આવેલી છે, અને MoCA એ સ્વીકાર્યું છે કે તેની હાજરી 'સુરક્ષિત વિમાન સંચાલનમાં અવરોધ' ઊભો કરે છે અને 'જરૂરી સ્થિતિમાં રનવેના ઉપયોગને અસર' કરે છે.
ભાજપના નેતાઓના આકરા પ્રહારો
ભાજપ આઇટી સેલના વડા અમિત માલવીયે આ મુદ્દાને ઉઠાવતા 'X' (અગાઉનું ટ્વિટર) પર લખ્યું:
"નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે સ્વીકાર્યું છે કે મસ્જિદ સેકન્ડરી રનવેની નજીક છે... તેના કારણે રનવે થ્રેશોલ્ડને ૮૮ મીટર ખસેડવું પડ્યું. યાત્રીઓની સુરક્ષા તુષ્ટિકરણની રાજનીતિના નામે જોખમમાં મૂકી શકાય નહીં. મમતા બેનર્જીએ આ સમજવું જોઈએ."
વિધાનસભામાં વિપક્ષના નેતા સુવેન્દુ અધિકારીએ પણ અગાઉ એરપોર્ટની બાઉન્ડ્રી તરત જ સીલ કરવાની માંગણી કરી હતી, કારણ કે મસ્જિદની સ્થિતિ માત્ર ઓપરેશનલ નહીં પણ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી પણ સંવેદનશીલ છે.
________________________________________
મસ્જિદનો ઇતિહાસ: એરપોર્ટ કરતાં જૂની છે મસ્જિદ
સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે એરપોર્ટ સંકુલની અંદર આ મસ્જિદ કેવી રીતે આવી?
મસ્જિદની સ્થાપના: રિપોર્ટ્સ મુજબ, આ 'બેંકડા મસ્જિદ' ૧૮૯૦ના દાયકાથી અસ્તિત્વમાં છે, જ્યારે અહીં કોઈ એરફિલ્ડ પણ નહોતું. જે વિસ્તારમાં આજે સેકન્ડરી રનવે છે, ત્યાં ૧૮૯૦ના દાયકામાં એક ગામ હતું, અને મસ્જિદ તેનો ભાગ હતી.
એરપોર્ટનું નિર્માણ: બ્રિટિશ સરકારે ૧૯૨૪માં અહીં એરડ્રોમ બનાવ્યું. ૧૯૫૦-૬૦ના દાયકામાં એર ટ્રાફિક વધવાને કારણે એરપોર્ટનું વિસ્તરણ થયું અને સેકન્ડરી રનવે બનાવાયો. આ દરમિયાન આસપાસના ગામોને હટાવવામાં આવ્યા, પરંતુ મસ્જિદ ત્યાં જ રહી.
શરત: ૧૯૬૨માં જ્યારે રાજ્ય સરકારે જમીન AAI (Airport Authority of India) ને સોંપી, ત્યારે મસ્જિદને સંરક્ષિત રાખવાની શરત રાખવામાં આવી હતી.
શિફ્ટ કરવાના પ્રયાસો શા માટે નિષ્ફળ ગયા?
સમય જતાં એર ટ્રાફિક વધતા અને સુરક્ષા ધોરણો કડક થતા મસ્જિદની સ્થિતિ વધુ વિવાદાસ્પદ બની છે.
નિષ્ફળ સમાધાન: ૨૦૦૩માં તત્કાલીન નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રી શહનવાઝ હુસૈન અને પશ્ચિમ બંગાળના CM બુદ્ધદેવ ભટ્ટાચાર્યની બેઠકમાં મસ્જિદને હટાવવાને બદલે રનવેને થોડો વાળવાનું નક્કી કરાયું હતું.
ટનલનો પ્રસ્તાવ: ૨૦૧૯માં AAI એ મસ્જિદ સુધી પહોંચવા માટે એક ટનલ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ આપ્યો હતો જેથી ઉપરની જમીન ટેક્સી ટ્રૅક માટે ઉપયોગમાં લઈ શકાય, પરંતુ તેને સુરક્ષા મંજૂરી મળી નહોતી.
આજે, ૧૩૦ વર્ષ જૂની મસ્જિદ અને એક આધુનિક આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટની જરૂરિયાતો વચ્ચેનો સંઘર્ષ એક જટિલ પરિસ્થિતિ બની ગયો છે.