નવી દિલ્‍હી, તા.૫: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા એ ફરી એકવાર દેશભરના લાખો લોકો માટે મોટી રાહતની જાહેરાત કરી છે. RBI એ રેપો રેટમાં ૦.૨૫% ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણયથી હોમ લોન અને કાર લોન સહિત તમામ લોન પર EMI વધુ ઘટશે. આનાથી પૈસા બચશે, બજારમાં ખરીદ શક્‍તિ વધશે. આનાથી ભારતીય અર્થતંત્રને વેગ મળશે. જોકે, આગામી દિવસોમાં બેંક ફિક્‍સ્‍ડ ડિપોઝિટ પરના વ્‍યાજ દરમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. જ્‍યારે બેંકો લોન સસ્‍તી બનાવશે, ત્‍યારે તેઓ ફિક્‍સ્‍ડ ડિપોઝિટ પરના વ્‍યાજ દરમાં પણ ઘટાડો કરશે. RBI MPC ની બેઠક બુધવારથી શરૂ થઈ હતી. આજે, RBI ગવર્નર સંજય મલ્‍હોત્રાએ નાણાકીય નીતિ સમિતિની ત્રણ દિવસીય બેઠક દરમિયાન લેવામાં આવેલા નિર્ણયોની જાહેરાત કરી. રેપો રેટ હવે ઘટીને ૫.૨૫ ટકા થઈ ગયો છે. RBI એ પહેલાથી જ દરમાં ૧% ઘટાડો કર્યો છે. ફુગાવામાં ઘટાડો થયા બાદ, RBI એ ફેબ્રુઆરીથી ત્રણ હપ્તામાં રેપો રેટમાં કુલ ૧% ઘટાડો કર્યો છે. જોકે, પાછલા બે હપ્તામાં રેપો રેટ ૫.૫% પર સ્‍થિર રાખવામાં આવ્‍યો હતો. ઓક્‍ટોબરમાં, ફુગાવો એક દાયકાના સૌથી નીચા સ્‍તરે ૦.૨૫% પર પહોંચી ગયો, અને જથ્‍થાબંધ ભાવમાં ૧.૨૧% ઘટાડો થયો.

આગામી દિવસોમાં લોન સસ્‍તી થશે. હાલના EMI પણ ઘટશે. RBI એ રેપો રેટ ૦.૨૫% ઘટાડીને ૫.૨૫% કર્યો છે. આ નિર્ણય ૩ થી ૫ ડિસેમ્‍બર દરમિયાન યોજાયેલી નાણાકીય નીતિ સમિતિની બેઠકમાં લેવામાં આવ્‍યો હતો.

ગવર્નર મલ્‍હોત્રાએ જણાવ્‍યું હતું કે આ વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં ફુગાવો માત્ર ૨.૨% રહ્યો હતો અને વળદ્ધિ ૮% સુધી પહોંચી હતી. તેમણે આને એક દુર્લભ ગોલ્‍ડીલોક્‍સ સમયગાળો ગણાવ્‍યો હતો, જેનો અર્થ એ છે કે એવો સમય જ્‍યારે વળદ્ધિ મજબૂત હોય અને ફુગાવો નિયંત્રણમાં રહે. તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે બધા MPC સભ્‍યોએ સર્વસંમતિથી રેપો રેટ ઘટાડવાનું સમર્થન કર્યું હતું. સમિતિએ સંતુલન જાળવવા માટે તટસ્‍થ નીતિગત વલણ જાળવવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

ગવર્નરે જણાવ્‍યું હતું કે ગ્રામીણ માંગ મજબૂત રહે છે. શહેરી માંગ પણ ધીમે ધીમે સુધરી રહી છે. રોકાણ પ્રવળત્તિ સ્‍વસ્‍થ છે, અને ખાનગી રોકાણ વધી રહ્યું છે. બેંક ક્રેડિટ અને ક્ષમતાના ઉપયોગ દ્વારા આ ગતિ વધુ ઝડપી બને છે.

આ બેઠક એવા સમયે થઈ હતી જ્‍યારે ભારતનો આર્થિક વિકાસ મજબૂત છે, ફુગાવો ઐતિહાસિક રીતે નીચા સ્‍તરે છે, અને ડોલર સામે રૂપિયો રૂ.૯૦ ની આસપાસ ઘટી ગયો છે. આ સંજોગોમાં, RBIનો નિર્ણય રોકાણકારો અને જનતા બંને માટે મહત્‍વપૂર્ણ છે.

RBI એ તેની નાણાકીય નીતિ બેઠકમાં જ્‍ળ્‍૨૬ માટે GDP વળદ્ધિનો અંદાજ ૬.૮% થી વધારીને ૭.૩% કર્યો. આ ભારતીય અર્થતંત્રની મજબૂતાઈ દર્શાવે છે.

ખરીદો કે વેચવા માટે બ્રેકઆઉટ સ્‍ટોક્‍સ, સુમીત બગડિયાએ આજે ખરીદવા માટે પાંચ શેરની ભલામણ કરી છે ﾗ ૪ ડિસેમ્‍બર, ૨૦૨૫ ટ્ટ શેરબજારના સમાચાર પહેલા હુમલાની તપાસ શરૂ થતાં યુએસ સૈન્‍યએ બીજી શંકાસ્‍પદ ડ્રગ બોટ પર હુમલો કર્યો ટ્ટ ટુડે ન્‍યૂઝ પુતિનની ભારત મુલાકાત, ભારતીય શેરબજાર શું અપેક્ષા રાખે છે? સમજાવાયેલ શેરબજારના સમાચાર એપસ્‍ટેઇનના ખાનગી ટાપુના રહસ્‍યો ખુલ્લા, હાઉસ ડેમોક્રેટ્‍સ દ્વારા પ્રકાશિત કરાયેલા આઘાતજનક પહેલાં કયારેય ન જોયેલા, ફોટા અને વિડિઓઝ ટ્ટ ટુડે ન્‍યૂઝ ઇન્‍ડિગોએ ૧૮૦ ફ્‌લાઇટ્‍સ રદ કરી, પાઇલટ એસોસિએશનના વડાનો મોટો દાવો - વિક્ષેપા, કળત્રિમ રીતે બનાવવામાં આવ્‍યા છે, આજે ભૂકંપ, ડેટન, નેવાડાની નજીક ૫.૯ ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્‍યોઃ

નવા ત્રિમાસિક-દર-ત્રિમાસિક અંદાજ

Q3 FY2૬: હવે ૭% (અગાઉ ૬.૪%), Q4 FY2૬: હવે ૬.૫% (અગાઉ ૬.૨%), Q1 FY2૭: હવે ૬.૭% (અગાઉ ૬.૪%), Q2 FY2૭: અંદાજિત ૬.૮%

વળદ્ધિ અંદાજમાં વધારાનો અર્થ એ છે કે આગામી વર્ષોમાં રોકાણ, રોજગાર અને માંગમાં સુધારો થવાની અપેક્ષા છે. આ વ્‍યક્‍તિઓ અને વ્‍યવસાયો બંને માટે સકારાત્‍મક સમાચાર છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેંક જે દરે બેંકોને લોન આપે છે તેને રેપો રેટ કહેવામાં આવે છે. જ્‍યારે RBI રેપો રેટ ઘટાડે છે, ત્‍યારે બેંકો સસ્‍તી લોન મેળવે છે અને આ લાભ ગ્રાહકોને આપે છે. આનો અર્થ એ છે કે આગામી દિવસોમાં હોમ અને ઓટો જેવી લોન ૦.૨૫% સસ્‍તી થશે.

તાજેતરના ઘટાડા પછી, રૂ.૨૦ લાખની ૨૦ વર્ષની લોન પર EMI રૂ.૩૧૦ ઘટશે. તેવી જ રીતે, રૂ.૩૦ લાખની લોન પર EMI રૂ.૪૬૫ ઘટશે. નવા અને હાલના બંને ગ્રાહકોને આનો લાભ મળશે.

રેપો રેટમાં ઘટાડો થવાથી હાઉસિંગ ડિમાન્‍ડ વધશે. બેંકો હાઉસિંગ અને ઓટો લોન જેવી લોન પર વ્‍યાજ દર પણ ઘટાડે છે. વ્‍યાજ દર ઘટાડવાથી હાઉસિંગ ડિમાન્‍ડ વધશે. વધુ લોકો રિયલ એસ્‍ટેટમાં રોકાણ કરી શકશે, જેનાથી રિયલ એસ્‍ટેટ ક્ષેત્રને પ્રોત્‍સાહન મળશે.

આ વર્ષે રેપો રેટમાં ચાર વખત ઘટાડો કરવામાં આવ્‍યો છે, જેમાં ૧.૨૫%નો ઘટાડો થયો છે. ફેબ્રુઆરીની બેઠકમાં, RBI એ વ્‍યાજ દર ૬.૫% થી ઘટાડીને ૬.૨૫% કર્યો છે. લગભગ પાંચ વર્ષ પછી નાણાકીય નીતિ સમિતિ દ્વારા આ ઘટાડો કરવામાં આવ્‍યો હતો.

એપ્રિલમાં બીજી વખત વ્‍યાજ દરમાં ૦.૨૫% ઘટાડો કરવામાં આવ્‍યો હતો. જૂનમાં ત્રીજી વખત દરમાં ૦.૫૦% ઘટાડો કરવામાં આવ્‍યો હતો. હવે, વધુ ૦.૨૫% ઘટાડો કરવામાં આવ્‍યો છે. આમ, નાણાકીય નીતિ સમિતિએ ત્રણ વખત વ્‍યાજ દરમાં ૧.૨૫% ઘટાડો કર્યો છે.

રેપો રેટ શું છે? તે લોન કેવી રીતે સસ્‍તી બનાવે છે? RBI બેંકોને જે વ્‍યાજ દરે લોન આપે છે તેને રેપો રેટ કહેવામાં આવે છે. નીચા રેપો રેટથી બેંકો ઓછા વ્‍યાજ દરે લોન મેળવી શકશે. જ્‍યારે બેંકો સસ્‍તી લોન મેળવે છે, ત્‍યારે તેઓ ઘણીવાર આ લાભ તેમના ગ્રાહકોને આપે છે. પરિણામે, બેંકો પણ તેમના વ્‍યાજ દર ઘટાડે છે.

રિઝર્વ બેંક રેપો રેટમાં વધારો કે ઘટાડો કેમ કરે છે? કોઈપણ કેન્‍દ્રીય બેંક પાસે પોલિસી રેટના રૂપમાં ફુગાવાનો સામનો કરવા માટે એક શક્‍તિશાળી સાધન હોય છે. જ્‍યારે ફુગાવો ખૂબ વધારે હોય છે, ત્‍યારે કેન્‍દ્રીય બેંક પોલિસી રેટ વધારીને અર્થતંત્રમાં નાણાંનો પ્રવાહ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરે છે.

ઊંચા નીતિ દરથી કેન્‍દ્રીય બેંક તરફથી બેંકોને આપવામાં આવતી લોન વધુ મોંઘી બનશે. બદલામાં, બેંકો તેમના ગ્રાહકોને આપવામાં આવતી લોન વધુ મોંઘી બનાવશે. આનાથી અર્થતંત્રમાં નાણાંનો પ્રવાહ ઓછો થાય છે. નાણાંનો પ્રવાહ ઓછો થવાથી માંગમાં ઘટાડો થાય છે, જેના કારણે ફુગાવામાં ઘટાડો થાય છે.

તેવી જ રીતે, જ્‍યારે અર્થતંત્ર મુશ્‍કેલ તબક્કામાંથી પસાર થાય છે, ત્‍યારે પુનઃપ્રાપ્તિ માટે નાણાંના પ્રવાહમાં વધારો જરૂરી છે. આવી સ્‍થિતિમાં, કેન્‍દ્રીય બેંક પોલિસી રેટ ઘટાડે છે. આનાથી કેન્‍દ્રીય બેંક તરફથી બેંકોને આપવામાં આવતી લોન સસ્‍તી બને છે, અને ગ્રાહકોને પણ સસ્‍તા દરે લોન મળે છે.

આરબીઆઈની નાણાકીય નીતિ સમિતિ દર બે મહિને મળે છે. આમાંથી ત્રણ સભ્‍યો આરબીઆઈના છે, જ્‍યારે બાકીના કેન્‍દ્ર સરકાર દ્વારા નિયુક્‍ત કરવામાં આવે છે. આરબીઆઈની બેઠકો દર બે મહિને યોજાય છે.

તાજેતરમાં, રિઝર્વ બેંકે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે નાણાકીય નીતિ સમિતિની બેઠકોનું સમયપત્રક બહાર પાડ્‍યું. આ નાણાકીય વર્ષમાં કુલ છ બેઠકો યોજાશે. પહેલી બેઠક ૭-૯ એપ્રિલના રોજ યોજાઈ હતી.

હકીકતમાં, રિઝર્વ બેંક રેપો રેટ અથવા પોલિસી વ્‍યાજ દરમાં ઘટાડો કરે કે તરત જ, બધી બેંકોને તેમના રિટેલ લોન વ્‍યાજ દર ઘટાડવાની ફરજ પડશે. આ રિટેલ લોનમાં હોમ લોન, ઓટો લોન અને પર્સનલ લોન સહિત તમામ પ્રકારની નાની લોનનો સમાવેશ થાય છે. આ વર્ષે રિઝર્વ બેંકે રેપો રેટમાં ત્રીજી વખત ઘટાડો કર્યો છે, જેનાથી લોન વ્‍યાજ દર ઘટીને ૧.૨૫% થઈ ગયા છે. આ સ્‍પષ્ટપણે ઘર અને વાહન ખરીદનારાઓ માટે એક વરદાન છે. વ્‍યાજ દરમાં આ ૦.૨૫% ઘટાડો ૫૦ લાખ રૂપિયાની હોમ લોન લેનાર વ્‍યક્‍તિને બચાવશે.

ધારો કે કોઈએ ઘર ખરીદવા માટે ૨૦ વર્ષ માટે ૫૦ લાખ રૂપિયાની હોમ લોન લીધી છે અને વાર્ષિક વ્‍યાજ દર ૮.૨૫% ચૂકવી રહ્યો છે. આ લોન પર વર્તમાન EMI દર મહિને રૂ.૪૨,૬૦૩ છે. આનો અર્થ એ કે તમારે સમગ્ર મુદત દરમિયાન રૂ.૫૨,૨૪,૭૮૮ વ્‍યાજ ચૂકવવા પડશે, જેનાથી તમારી કુલ જવાબદારી રૂ.૧,૦૨,૨૪,૭૮૮ રહેશે. આનો અર્થ એ કે તમારે લોનની રકમ કરતાં વધુ વ્‍યાજ ચૂકવવું પડશે.

હવે જ્‍યારે તમારી હોમ લોનના વ્‍યાજ દરમાં ૦.૨૫%નો ઘટાડો થયો છે, ત્‍યારે તમારે રૂ.૫૦ લાખની લોન પર વાર્ષિક ૮% વ્‍યાજ દર ચૂકવવો પડશે. આમ, ૨૦ વર્ષની મુદત માટે, તમારી માસિક EMI રૂ.૪૧,૮૨૨ રહેશે. આમ, તમારે સમગ્ર મુદત દરમિયાન ફક્‍ત રૂ.૫૦,૩૭,૨૮૧ વ્‍યાજ ચૂકવવા પડશે, જેના પરિણામે કુલ જવાબદારી રૂ.૧,૦૦,૩૭,૨૮૧ થશે. હવે, એક વાત ચોક્કસ છેઃ તમારે લોનની રકમ કરતાં ફક્‍ત રૂ.૩૭,૦૦૦ વધુ વ્‍યાજ ચૂકવવા પડશે.

સરળ ગણિત એ છે કે વ્‍યાજ દરમાં ઘટાડો ચોક્કસપણે તમારા ઘટાડો કરશે. ઉપરોક્‍ત આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, જો રૂ.૫૦ લાખની લોન ૨૦ વર્ષ માટે હોય, તો વ્‍યાજ દરમાં માત્ર ૦.૨૫% ઘટાડો માસિક EMI માં રૂ.૭૮૧ નો ઘટાડો કરશે. આનો અર્થ એ છે કે તમે દર વર્ષે EMI માં રૂ.૯,૩૭૨ બચાવશો, જ્‍યારે સમગ્ર ૨૦ વર્ષના કાર્યકાળ દરમિયાન, તમે રૂ.૧,૮૭,૪૪૦ બચાવશો. (રર.૫)