નવી દિલ્હી: આજે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચેની ૨૩મી ભારત-રશિયા વાર્ષિક શિખર સંમેલન ઐતિહાસિક નિર્ણયો સાથે સમાપ્ત થઈ છે. હૈદરાબાદ હાઉસ ખાતે યોજાયેલી આ બેઠક પછી ૭૦-મુદ્દાનું સંયુક્ત નિવેદન જારી કરવામાં આવ્યું, જે પશ્ચિમી પ્રતિબંધોની ધમકીઓ વચ્ચે નવી વિશ્વ વ્યવસ્થા તરફના મજબૂત પગલાંનો સંકેત આપે છે. આ કરારોમાં સૌથી મોટો નિર્ણય ૨૦૩૦ સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને $૧૦૦ બિલિયન સુધી લઈ જવાનો અને તે વેપાર ડોલરને બદલે રાષ્ટ્રીય ચલણો (રૂબલ અને રૂપિયા) માં સેટલ કરવાનો છે, જે ડોલરના વર્ચસ્વ માટે સીધો પડકાર છે.

સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં, સંબંધો "ખરીદી અને વેચાણ" થી આગળ વધીને "સહ-વિકાસ અને સહ-ઉત્પાદન" તરફ આગળ વધ્યા છે. રશિયાએ ભારતમાં તેના શસ્ત્રો માટે સ્પેરપાર્ટ્સ, ઘટકો અને એગ્રીગેટ્સનું ઉત્પાદન કરવાનું વચન આપ્યું છે, જે પીએમ મોદીના 'આત્મનિર્ભર ભારત' અભિયાનને મોટું પ્રોત્સાહન આપશે. આ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર (ToT) દ્વારા ભારતને સંરક્ષણ ઉત્પાદન કેન્દ્ર બનાવવાની દિશામાં સૌથી મોટું પગલું છે. ઊર્જા સુરક્ષાના મોરચે, રશિયાએ કુડનકુલમ પરમાણુ ઊર્જા પ્લાન્ટ પર કામ ઝડપી બનાવવા અને ભારતમાં બીજી પરમાણુ સાઇટ ફાળવવા સંમતિ આપી છે, જે ભારતને ૧૦૦ ગીગાવોટ પરમાણુ ઊર્જાનું લક્ષ્ય હાંસલ કરવામાં મદદ કરશે.

વ્યૂહાત્મક મોરચે, રશિયાએ ભારતીય રાજદ્વારી લક્ષ્યોને મજબૂત સમર્થન આપ્યું છે. પુતિને યુએન સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં સુધારેલા અને વિસ્તૃત પરિષદમાં ભારતના કાયમી સભ્યપદ માટે પોતાનો "મક્કમ ટેકો" પુનરાવર્તિત કર્યો છે, જે ભારતની વૈશ્વિક આકાંક્ષાઓ માટે 'વીટો' સમર્થન સમાન છે. આતંકવાદના મુદ્દે, સંયુક્ત નિવેદનમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામ હુમલા અને મોસ્કોમાં થયેલા હુમલાની સખત નિંદા કરવામાં આવી હતી. આ નિવેદનમાં "આતંકવાદીઓની સરહદ પારની હિલચાલ" અને "આતંકવાદી ભંડોળ" નો ઉલ્લેખ કરીને પાકિસ્તાનને સીધી ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

આ કરારોમાં આર્કટિક પ્રદેશમાં ભારતનો પ્રવેશ, ચેન્નાઈ-વ્લાદિવોસ્તોક મેરીટાઇમ કોરિડોર દ્વારા કનેક્ટિવિટી વધારવી, અને ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ તથા મહત્વપૂર્ણ ખનિજો (લિથિયમ, કોબાલ્ટ) ના સંશોધનમાં સહયોગ જેવા ભવિષ્યલક્ષી મુદ્દાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ મુલાકાત સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારત હવે વૈશ્વિક શક્તિ તરીકે પોતાના હિતોને પ્રાથમિકતા આપીને સક્રિય અને સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ અપનાવી રહ્યું છે. આ ઐતિહાસિક શિખર સંમેલન બીજા એક મોટા સમાચાર સાથે સમાપ્ત થયું: પુતિને પીએમ મોદીને ૨૦૨૬માં રશિયાની મુલાકાત લેવા આમંત્રણ આપ્યું છે, જે મોદીએ સ્વીકાર્યું છે.