અયોધ્યા, તા. ૦૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫ : ૧૯૯૨માં બાબરી મસ્જિદને તોડી પાડ્યાને ૩૩ વર્ષ વીતી ગયા છે અને તેના સ્થાને ભવ્ય રામ મંદિરનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે, ત્યારે અયોધ્યા શહેરથી લગભગ ૨૫ કિમી દૂર ધન્નીપુર ગામમાં નવી મસ્જિદ પ્રોજેક્ટના રોલઆઉટ માટેની સંભવિત સમયરેખા એપ્રિલ ૨૦૨૬ આસપાસની નક્કી કરવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટનું સંચાલન કરી રહેલા ઈન્ડો-ઈસ્લામિક કલ્ચરલ ફાઉન્ડેશન (IICF) ટ્રસ્ટના અધ્યક્ષ ઝુફર ફારૂકીએ આ માહિતી આપી હતી.
IICFના અધ્યક્ષ ઝુફર ફારૂકીએ જણાવ્યું હતું કે, "જો બધું બરાબર ચાલે અને અયોધ્યા ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (ADA) દ્વારા મસ્જિદના સુધારેલા લેઆઉટ પ્લાનને મંજૂરી મળી જાય (જે અમે ડિસેમ્બરના અંત સુધીમાં સબમિટ કરવાની આશા રાખીએ છીએ), તો મસ્જિદ પ્રોજેક્ટ એપ્રિલ ૨૦૨૬ની આસપાસ શરૂ થઈ શકે છે."
ડિઝાઇન બદલાઈ, ભંડોળનો મોટો પડકાર
સર્વોચ્ચ અદાલતના આદેશો બાદ મસ્જિદ માટે પાંચ એકર જમીન ફાળવવામાં આવી હોવા છતાં, આ પ્રોજેક્ટમાં અનેક અનિશ્ચિતતાઓ અને વિલંબ જોવા મળ્યો છે. ફારૂકીએ કહ્યું કે, મૂળ મસ્જિદનો આધુનિક, ભવિષ્યવાદી ડિઝાઇન પ્લાન સમુદાયના વાંધાઓને કારણે રદ કરવામાં આવ્યો હતો. હવે વધુ રૂઢિચુસ્ત, પરંપરાગત ડિઝાઇન તૈયાર છે.
જોકે, ADAની મંજૂરી પહેલું પગલું છે, પરંતુ IICF ટ્રસ્ટ અન્ય દબાવતા મુદ્દાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે, જેમાં ધન્નીપુર સાઇટ પર "પૂરતી જમીનનો અભાવ" મુખ્ય છે. ફારૂકીએ કહ્યું કે ફાળવેલી પાંચ એકર જમીનમાંથી અસરકારક વિસ્તાર માત્ર ચાર એકર જ છે. આ કારણે, ૫૦૦ બેડની મલ્ટી-સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલ, કોમ્યુનિટી કિચન અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સહિતના સમગ્ર સંકુલનું નિર્માણ વિવિધ સ્થળોએ તબક્કાવાર કરવાની શક્યતા છે.
મોટા દાન માટે FCRA મંજૂરીની રાહ
પ્રોજેક્ટનો સૌથી મોટો પડકાર ભંડોળનો છે. ફારૂકીએ સ્વીકાર્યું કે મસ્જિદ પ્રોજેક્ટની તુલના રામ મંદિર નિર્માણ સાથે કરવી અયોગ્ય છે, જે જાહેર-સંચાલિત અભિયાન હતું.
 * તેમણે અંદાજ લગાવ્યો કે મસ્જિદ, વુઝૂખાના (શુદ્ધિકરણ ક્ષેત્ર) અને તેના સંકળાયેલા બાંધકામનો ખર્ચ એકલાનો જ આશરે ₹૬૫ કરોડ થશે.
 * હાલમાં ટ્રસ્ટ પાસે માત્ર ₹૩ કરોડથી થોડું વધારે ભંડોળ છે.
ફારૂકીએ કહ્યું કે જો તેમની પાસે શરૂઆતમાં ₹૧૦-૧૫ કરોડ પણ હોય તો પ્રોજેક્ટ શરૂ થઈ શકે છે. આથી, ટ્રસ્ટ ફોરેન કન્ટ્રીબ્યુશન (રેગ્યુલેશન) એક્ટ (FCRA) ક્લિયરન્સ મેળવવા આતુર છે, જે વિદેશી સમુદાય પાસેથી દાન માંગવામાં સક્ષમ બનાવશે. IICF ને આશા છે કે આ મંજૂરી વર્ષના અંત સુધીમાં અથવા આવતા વર્ષની શરૂઆતમાં મળી જશે, જેના પછી ભંડોળનો પ્રવાહ પણ વધશે.
ફારૂકીએ સ્વીકાર્યું કે દેશમાં સમુદાયના મોટા દાતાઓએ મસ્જિદ નિર્માણ માટે વધુ ઉત્સાહ દર્શાવ્યો નથી.
રાજકીય સંદર્ભ
તાજેતરમાં, TMCના સસ્પેન્ડેડ સાંસદ હુમાયૂં કબીરે પશ્ચિમ બંગાળના મુર્શિદાબાદમાં 'બાબરી મસ્જિદ-શૈલી'ની મસ્જિદ બનાવવાની જાહેરાત કરી હતી. ઉપરાંત, સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે પણ એવો દાવો કર્યો હતો કે દેશના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુએ સરકારી ભંડોળમાંથી બાબરી મસ્જિદના નિર્માણની તરફેણ કરી હતી, જેને કારણે આ મુદ્દો ચર્ચામાં રહ્યો છે.