નવી દિલ્હી: ભારતમાં કેન્સરના કેસોમાં સતત અને ઝડપી વધારો થતાં આરોગ્ય નિષ્ણાતોમાં ચિંતા વધી છે. વૈશ્વિક સ્તરે કેન્સરના કેસોની સંખ્યામાં ભારત વિશ્વમાં ત્રીજા ક્રમે પહોંચી ગયું છે. સરકારે લોકસભામાં રજૂ કરેલા આંકડા મુજબ, દેશમાં કેન્સરના કેસોમાં છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં ૧૦ ટકાથી વધુનો ભયજનક વધારો નોંધાયો છે.

કેન્સર પર સંશોધન કરતી આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સી ગ્લોબલ કેન્સર ઓબ્ઝર્વેટરી (IARC) અનુસાર, ભારતમાં કેન્સરના કેસોની અંદાજિત સંખ્યા ૧૪,૧૩,૩૧૬ છે (પ્રતિ ૧૦૦,૦૦૦ વ્યક્તિએ ૯૮.૫નો દર). આ સંખ્યા સાથે ભારત માત્ર ચીન (૪૮ લાખથી વધુ કેસ) અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (૨૩.૮૦ લાખથી વધુ કેસ) પછી વિશ્વમાં ત્રીજા ક્રમે છે.
પાંચ વર્ષમાં ૧.૪ લાખ નવા કેસ
સરકાર દ્વારા સંસદમાં રજૂ કરાયેલા આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ૨૦૨૦માં દેશમાં અંદાજે ૧૩.૯૨ લાખ કેન્સરના કેસ હતા, જે ૨૦૨૪ સુધીમાં વધીને ૧૫.૩૩ લાખ થઈ ગયા છે. માત્ર પાંચ વર્ષમાં ૧.૪ લાખથી વધુ નવા દર્દીઓ ઉમેરાયા છે.
ભારતમાં ૨૦૨૦ થી ૨૦૨૪ સુધી કેન્સરના કેસોમાં વાર્ષિક ધોરણે થયેલો વધારો નીચે મુજબ છે:
| વર્ષ | કેસની સંખ્યા (અંદાજિત) |
|---|---|
| ૨૦૨૦ | ૧૩,૯૨,૧૭૯ |
| ૨૦૨૧ | ૧૪,૨૬,૪૪૭ |
| ૨૦૨૨ | ૧૪,૬૧,૪૨૭ |
| ૨૦૨૩ | ૧૪,૯૬,૯૭૨ |
| ૨૦૨૪ | ૧૫,૩૩,૦૫૫ |
નાના રાજ્યોમાં સૌથી ઝડપી ઉછાળો, મોટા રાજ્યોમાં બોજ
રાજ્યવાર વિશ્લેષણમાં બહાર આવ્યું છે કે સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, પશ્ચિમ બંગાળ અને બિહાર જેવા મોટા રાજ્યોમાં દર્દીઓની કુલ સંખ્યા વધુ છે, પરંતુ ટકાવારીના વધારામાં નાના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો આગળ છે:
| રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ | કેસમાં વધારો (૨૦૨૦-૨૦૨૪) |
|---|---|
| દમણ | ૩૯.૫૧% |
| દાદરા અને નગર હવેલી | ૩૦.૦૯% |
| સિક્કિમ | ૨૬.૦૬% |
| લક્ષદ્વીપ | ૧૮.૫૨% |
| મણિપુર | ૧૮.૪૮% |
આ ઉપરાંત, દિલ્હી, હરિયાણા, ઝારખંડ, મધ્યપ્રદેશ અને કર્ણાટકમાં પણ કેન્સરના કેસોમાં ૧૦ ટકાથી વધુનો વધારો જોવા મળ્યો છે.
સૌથી વધુ દર્દીઓનો બોજ (૨૦૨૪)
વસ્તીના સંદર્ભમાં સૌથી વધુ કેન્સરના દર્દીઓ ઉત્તર પ્રદેશ (૨.૨૧ લાખ), મહારાષ્ટ્ર (૧.૨૭ લાખ), પશ્ચિમ બંગાળ (૧.૧૮ લાખ) અને બિહાર (૧.૧૫ લાખ) માં નોંધાયા છે.
કેસ વધવાના મુખ્ય કારણો
ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) મુજબ, કેન્સરના કેસ વધવા પાછળ નીચેના કારણો જવાબદાર છે:
 * જીવનશૈલીમાં પરિવર્તન: બેઠાડુ જીવન અને આહારની ખરાબ આદતો.
 * વ્યસનોમાં વધારો: તમાકુ અને દારૂનું સેવન વધવું.
 * વધતી વયોવૃદ્ધ વસ્તી: કેન્સરનું જોખમ વય સાથે વધે છે.
 * જાગૃતિ અને રિપોર્ટિંગ: આરોગ્ય જાગૃતિ વધવાથી કેસ વધુ પ્રમાણમાં નોંધાઈ રહ્યા છે.
 * શહેરી પ્રદૂષણ: શહેરી વિસ્તારોમાં વધતું પ્રદૂષણ પણ એક મોટો પડકાર બની ગયું છે.
કેન્સર ભારતમાં ઝડપથી વિકસતો મોટો આરોગ્ય પડકાર બની ગયો છે. આગામી વર્ષોમાં આ કેસોમાં વધુ વધારો થવાની ધારણા છે, જેના નિવારણ, તપાસ અને સારવાર માટે આરોગ્ય માળખાગત સુવિધાઓનો વિસ્તાર કરવો અને તમાકુ નિયંત્રણ પર તાત્કાલિક ધ્યાન આપવું જરૂરી છે