નવી દિલ્હી: ભારતીય રિટેલ રિયલ એસ્ટેટ બજાર હાલમાં એક વિચિત્ર પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યું છે. એક તરફ ગ્રાહકો આધુનિક શોપિંગ અનુભવોની માંગ કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ દેશના લગભગ ૨૦% શોપિંગ મોલ ખાલી પડ્યા છે અને તેમને 'ભૂતિયા મોલ' કહેવામાં આવી રહ્યા છે. નાઈટ ફ્રેન્ક ઈન્ડિયાના તાજેતરના અહેવાલ, 'થિંક ઇન્ડિયા, થિંક રિટેલ ૨૦૨૫' મુજબ, સર્વે કરાયેલા ૩૬૫ મોલમાંથી ૭૪ મિલકતોમાં ૪૦% થી વધુ જગ્યા ખાલી છે, જે કુલ ૧૫.૫ મિલિયન ચોરસ ફૂટ બિનઉપયોગી જગ્યા ધરાવે છે. આ મિલકતો મુખ્યત્વે નબળા આયોજન, જૂની ડિઝાઇન અને અનુભવના અભાવને કારણે નિષ્ક્રિય બની છે.

આ નિષ્ક્રિયતા દેશને વાર્ષિક કરોડો રૂપિયાની ભાડાની આવક ગુમાવી રહી છે, પરંતુ રિપોર્ટ આ નિષ્ક્રિય જગ્યાના પુનરુત્થાનમાં મોટી સંભાવના દર્શાવે છે. અહેવાલમાં ૧૫ ખાલી મોલ્સની ઓળખ કરવામાં આવી છે, જેનો કુલ વિસ્તાર ૪.૮ મિલિયન ચોરસ ફૂટ છે. જો આ જગ્યાનું યોગ્ય રીતે નવીનીકરણ કરવામાં આવે તો, ટાયર ૧ શહેરોમાં ૨.૯ મિલિયન ચોરસ ફૂટ જગ્યા વાર્ષિક ₹૨૩૬ કરોડ અને ટાયર ૨ શહેરોમાં ૨ મિલિયન ચોરસ ફૂટ જગ્યા ₹૧૨૧ કરોડની વધારાની ભાડાની આવક પેદા કરી શકે છે, જે પુનરુત્થાનની કુલ સંભાવના ₹૩૫૭ કરોડ સુધી પહોંચાડે છે.

ભારતના લગભગ ૪૪% 'ઘોસ્ટ મોલ્સ' પશ્ચિમ ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે. દક્ષિણ ક્ષેત્રને જોડવામાં આવે તો, આ બંને પ્રદેશો ₹૩૫૭ કરોડની સંભવિત ભાડાની આવકમાંથી ૭૭% જગ્યા ધરાવે છે. બેંગલુરુ, ચેન્નાઈ, હૈદરાબાદ, મુંબઈ, દિલ્હી-એનસીઆર, અમદાવાદ, નાગપુર અને તિરુવનંતપુરમ સહિતના ટોચના આઠ શહેરો અંદાજિત ભાડા લાભના ૬૬% માટે જવાબદાર છે. આ દર્શાવે છે કે સારા સ્થાન પર સ્થિત હોવા છતાં, જૂના કેન્દ્રોના પુનઃવિકાસનું મહત્વ વધી ગયું છે. રિપોર્ટ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે 32 શહેરોમાં સરેરાશ ૧૫.૪% દુકાનો ખાલી હોવા છતાં, વાસ્તવિક સમસ્યા ગુણવત્તાયુક્ત રિટેલ સ્ટોર્સની અછત છે, જે ગ્રાહકની વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે અનિવાર્ય છે.