નવી દિલ્હી : ભારત કદ, વસ્તી, સંસાધનો અને સૈન્ય શક્તિ જેવા દરેક માપદંડમાં થાઇલેન્ડથી ઘણું મોટું છે, તેમ છતાં કરન્સીની તુલના કરવામાં આવે તો થાઈ બાટ (Thai Baht) ભારતીય રૂપિયા કરતાં ઘણો વધારે મૂલ્યવાન છે. જ્યાં ભારત વૈશ્વિક સ્તરે મહાશક્તિ બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યાં થાઇલેન્ડનું ચલણ કેવી રીતે આટલું મજબૂત રહી શકે છે? આ પ્રશ્નનો જવાબ બંને દેશોની આર્થિક નીતિઓ અને વેપાર માળખામાં છુપાયેલો છે.
બાટના ઉચ્ચ મૂલ્યના 5 મુખ્ય આધારસ્તંભ
થાઈ બાટ ભારતીય રૂપિયા કરતાં મજબૂત હોવાના મુખ્ય 5 કારણો નીચે મુજબ છે, જે ચલણના મૂલ્યનો આધાર દેશની શક્તિ નહીં પણ તેની આર્થિક સ્થિરતા અને વૈશ્વિક માંગ પર રહેલો છે તે સાબિત કરે છે:
•    1. સ્થિર મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિતિ: બાટનું ઉચ્ચ મૂલ્ય દર્શાવે છે કે થાઇલેન્ડ સ્થિર મેક્રોઇકોનોમિક પરિસ્થિતિઓ જાળવી રાખે છે. રોકાણકારો સ્થિર વાતાવરણ પસંદ કરે છે, અને થાઇલેન્ડની અનુમાનિત અર્થવ્યવસ્થા વૈશ્વિક સ્તરે બાટની માંગ જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે, ભલે ભારતનું કદ મોટું હોય.
•    2. મજબૂત પ્રવાસન ક્ષેત્ર: થાઇલેન્ડ દુનિયાના સૌથી મોટા પ્રવાસન કેન્દ્રોમાંનું એક છે, જે દર વર્ષે લાખો પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે. આ પ્રવાસીઓ બાટમાં ખર્ચ કરે છે, જેના કારણે વિશ્વ સ્તરે થાઈ બાટની માંગ વધે છે. પ્રવાસન પર થાઇલેન્ડની મોટી આર્થિક નિર્ભરતા બાટને વિદેશી ખર્ચ સાથે મજબૂત રીતે જોડે છે.
•    3. વેપાર સરપ્લસ (Trade Surplus): થાઇલેન્ડ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઓટોમોબાઇલ્સ, પ્લાસ્ટિક અને રબર જેવા ક્ષેત્રોમાં આયાત કરતાં વધારે નિકાસ કરે છે. આ સતત વેપાર સરપ્લસ જાળવી રાખે છે. વેપાર સરપ્લસનો અર્થ છે કે વિદેશી ખરીદદારોએ તેમની કરન્સીને બાટમાં રૂપાંતરિત કરવી પડે છે, જેનાથી આ ચલણ મજબૂત થાય છે.
•    4. ઓછો ફુગાવાનો દર (Low Inflation Rate): થાઇલેન્ડે ઐતિહાસિક રીતે ભારતની તુલનામાં નીચો ફુગાવાનો દર જાળવી રાખ્યો છે. જ્યારે ફુગાવો નિયંત્રણમાં હોય છે, ત્યારે ચલણનું મૂલ્ય ધીમે ધીમે ઘટે છે. આ સ્થિતિ વૈશ્વિક રોકાણકારો અને વેપારીઓ માટે બાટને વધુ ફાયદાકારક બનાવે છે.
•    5. ઊંચા વ્યાજ દરો અને નિકાસ આધારિત અર્થતંત્ર: થાઇલેન્ડમાં ઊંચા વ્યાજ દરો વિદેશી રોકાણકારોને આકર્ષે છે, જે બાટની માંગને વેગ આપે છે. વધુમાં, થાઇલેન્ડની નિકાસ પરની નિર્ભરતા તેની અર્થવ્યવસ્થાને ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇન સાથે જોડે છે, જેનાથી બાટ માટે સતત માંગ સર્જાય છે.
આમ, ચલણનું મૂલ્ય (exchange rate) દેશના કદ કરતાં તેના અર્થતંત્રની સ્થિરતા, વિદેશી ચલણની કમાણી અને વેપાર સંતુલન પર વધુ આધાર રાખે છે.