અમદાવાદ : આજકાલ મોટાભાગના ઘરોમાં પેકેજ્ડ દૂધનો ઉપયોગ થાય છે, અને તેને ઉકાળીને પીવું એ એક સામાન્ય પ્રથા છે. જોકે, વિજ્ઞાન, ડોકટરો અને ડેરી ટેક્નોલોજિસ્ટ્સ અનુસાર, પેકેજ્ડ દૂધને ઉકાળવાની જરૂર નથી. હકીકતમાં, આ દૂધ તમારા ઘરે પહોંચે તે પહેલાં જ અલ્ટ્રા-હાઇ તાપમાન પેશ્ચરાઇઝેશન (Ultra-High Temperature Pasteurization) પ્રક્રિયા દ્વારા સંપૂર્ણપણે વંધ્યીકૃત અને શુદ્ધ થઈ ગયું હોય છે. તેને ફરીથી ઉકાળવું એ માત્ર સમયનો બગાડ નથી, પરંતુ પોષક તત્વોની ગુણવત્તા પણ ઘટાડે છે.
ઉકળવાથી વિટામિન્સનો નાશ અને સ્વાદમાં ફેરફાર
પેકેજ્ડ દૂધને ઉકાળવાથી તેમાં રહેલા પોષક તત્વોની ગુણવત્તામાં ઘટાડો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને, વિટામિન બી કોમ્પ્લેક્સ અને વિટામિન સીની માત્રા ઘટી જાય છે, અને પ્રોટીનની ગુણવત્તા પર પણ નકારાત્મક અસર પડે છે. વધુમાં, દૂધને ઉકાળવાથી તેમાં રહેલા લેક્ટોઝ અને પ્રોટીન વચ્ચે રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા (Chemical Reaction) થઈ શકે છે, જેના કારણે દૂધ આછો ભૂરો રંગ પકડી શકે છે અને તેનો સ્વાદ બદલાઈ શકે છે. તમે પેકેટ ખોલ્યા પછી તરત જ આ દૂધ પી શકો છો. જોકે, જો તમે ગરમ દૂધ પીવા માંગતા હો, અથવા જો દૂધ ઘણા કલાકો સુધી રેફ્રિજરેટરની બહાર રહ્યું હોય, તો તમે તેને માત્ર થોડું ગરમ કરી શકો છો, પરંતુ તેને ઉકાળવાનું ટાળવું જોઈએ.
કાચું દૂધ (Raw Milk) હંમેશા ઉકાળવું
યાદ રાખો કે આ નિયમ માત્ર પેકેજ્ડ (પ્રક્રિયા કરેલ) દૂધને જ લાગુ પડે છે. જો તમે દૂધવાળા પાસેથી કાચું દૂધ ઘરે લાવો છો, તો તેને ઉકાળવું ફરજિયાત છે. પ્રક્રિયા ન કરાયેલા કાચા દૂધમાં હાનિકારક સૂક્ષ્મજીવો (Microorganisms) અને પરોપજીવીઓ (Parasites) હોઈ શકે છે, જે પ્રાણીના આંચળ દ્વારા અથવા અન્ય રીતે દૂધમાં ભળી ગયા હોય. તેથી, કાચા દૂધને ઉકાળવાથી જ તે પીવા માટે સુરક્ષિત બને છે.