સિડની : ઓસ્ટ્રેલિયન સરકારે 10 ડિસેમ્બરથી દેશમાં 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ (જેમ કે સ્નેપચેટ) રાખવા પર પ્રતિબંધ મૂકતો "વિશ્વનો સૌથી કડક" કાયદો લાગુ કર્યો છે. સરકારનો દાવો છે કે આ પ્રતિબંધ બાળકોને સાયબર ધમકીઓ, શોષણ અને હાનિકારક સામગ્રીથી બચાવીને તેમના શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો કરશે. જોકે, આ કાયદાની અસરકારકતા પર મોટો સવાલ ઊભો થયો છે. 13 વર્ષની ઇસાબેલે સ્નેપચેટની વય ચકાસણી સિસ્ટમને તોડવા માટે પાંચ મિનિટથી પણ ઓછો સમય લીધો. તેણીએ સમજાવ્યું કે તેણે ફક્ત પોતાની માતાનો ફોટો કેમેરાને બતાવ્યો અને સિસ્ટમે તેણીની ઉંમર ચકાસી લીધી. અન્ય એક કિસ્સામાં, બેયોન્સના ચહેરાનો ઉપયોગ કરીને સિસ્ટમને છેતરવામાં આવી હતી.
કરોડોનો દંડ, છતાં સુરક્ષા સામે કાનૂની પડકારો
સરકારે આ કાયદાના અમલની સંપૂર્ણ જવાબદારી સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ પર મૂકી છે, જેમણે ખાતરી કરવી પડશે કે તેમના વપરાશકર્તાઓ 16 વર્ષથી વધુ ઉંમરના હોય. જો કંપનીઓ આ નિયમોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો તેમને આશરે ₹295 કરોડ (A$49.5 મિલિયન) સુધીનો જંગી દંડ થઈ શકે છે. જોકે, ટ્રાયલ રિપોર્ટ્સ અનુસાર, કોઈ પણ વય ચકાસણી પદ્ધતિ 100% સચોટ કે સુરક્ષિત નથી, અને ચહેરાના સ્કેન પણ કિશોરોની ઉંમર ચોક્કસ રીતે નક્કી કરી શકતા નથી. વધુમાં, બે કિશોરોએ આ કાયદાને ગેરબંધારણીય ગણાવીને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં કેસ દાખલ કર્યો છે. યુટ્યુબ અને ગૂગલની પેરેન્ટ કંપની આલ્ફાબેટ સહિત માનવ અધિકાર સંગઠનોએ પણ કાનૂની કાર્યવાહી કરવાના સંકેતો આપ્યા છે.
'ડાર્ક ઇન્ટરનેટ' તરફ ધકેલવાનો ભય
નિષ્ણાતો અને વાલીઓની મોટી ચિંતા એ છે કે આ પ્રતિબંધ બાળકોને ઇન્ટરનેટના વધુ જોખમી અને ઓછા નિયમનવાળા ભાગોમાં ધકેલી શકે છે. નિષ્ણાતો ભય વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે આનાથી બાળકો અનિયંત્રિત ગેમિંગ સાઇટ્સના ચેટ રૂમ અથવા એવી એપ્લિકેશન્સ તરફ વળી શકે છે જ્યાં સામગ્રી પર કોઈ ફિલ્ટર નથી (એકાઉન્ટ વિના YouTube કે TikTok જોવું). મોટી ટેક કંપનીઓની સામગ્રી મધ્યસ્થતા ખામીયુક્ત હોવા છતાં, તેઓ નાની કંપનીઓ કરતાં વધુ સારી રીતે બાળકોની સુરક્ષા માટે ચેતવણી સિસ્ટમ્સ (જેમ કે કોઈ પુખ્ત બાળકને વારંવાર મેસેજ કરે તો ચેતવણી આપવી) જાળવે છે. કોમ્યુનિકેશન્સ મંત્રી એન્નેકા વેલ્સે સ્વીકાર્યું છે કે આ કાયદો "બધાનો ઇલાજ નથી," પરંતુ તે સમય જતાં સુધરતી એક 'સારવાર યોજના' છે.