નવી દિલ્‍હી, તા.૧૧: ભારત સરકારે ઇ-સિગારેટ પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકયો છે, પરંતુ આજે સંસદમાં આ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્‍યો જ્‍યારે ભાજપના નેતા અનુરાગ ઠાકુરે ગળહમાં તળણમૂલ કોંગ્રેસના સાંસદ પર ઇ-સિગારેટ પીવાનો આરોપ લગાવ્‍યો, જેના કારણે ભારે હોબાળો થયો. હવે, ઇ-સિગારેટ ફરી સમાચારમાં આવી છે. નોંધનીય છે કે વર્ષો પહેલા, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણના નેતળત્‍વ હેઠળની ભારત સરકારે ઇ-સિગારેટ પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકયો હતો. સીતારમણે જણાવ્‍યું હતું કે તેમના ઉત્‍પાદન, વિતરણ અને વેચાણ પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્‍યો છે. તેમણે તેમના ઉપયોગ માટે સજાની પણ રૂપરેખા આપી.

૨૦ મે, ૨૦૧૯ ના રોજ, ભારતીય તબીબી સંશોધન પરિષદ એ કેન્‍દ્ર સરકારને ઇ-સિગારેટ પર એક શ્વેતપત્ર જારી કર્યો. આ પેપરમાં ઈ-સિગારેટ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. તેમાં ઈ-સિગારેટની આડઅસરોની યાદી આપવામાં આવી હતી અને જણાવવામાં આવ્‍યું હતું કે યુવા પેઢી માને છે કે તેને ધૂમ્રપાન કરવામાં કંઈ ખોટું નથી. જોકે, ઈ-સિગારેટ નિયમિત સિગારેટ જેટલી જ સ્‍વાસ્‍થ્‍ય માટે હાનિકારક છે.

ઈ-સિગારેટ એ એક પ્રકારનું ઇલેક્‍ટ્રોનિક ઇન્‍હેલર છે જે નિકોટિન અને અન્‍ય રસાયણો ધરાવતા પ્રવાહીથી ભરેલું હોય છે. આ ઇન્‍હેલર બેટરી પાવરનો ઉપયોગ કરીને આ પ્રવાહીને વરાળમાં રૂપાંતરિત કરે છે, જેનાથી વપરાશકર્તાને સિગારેટ પીવાની અનુભૂતિ થાય છે.

ઈ-સિગારેટમાં ભરેલા પ્રવાહીમાં કયારેક નિકોટિન હોય છે અને કયારેક તેનાથી પણ વધુ ખતરનાક રસાયણો હોય છે. તેથી, ઈ-સિગારેટને સ્‍વાસ્‍થ્‍યના દૃષ્ટિકોણથી સંપૂર્ણપણે સલામત ગણી શકાય નહીં. ઈ-સિગારેટનો ઉપયોગ સામાન્‍ય રીતે ધૂમ્રપાનના વિકલ્‍પ તરીકે થાય છે.

સંશોધન દર્શાવે છે કે તેનો ઉપયોગ અસ્‍થમા સહિત અન્‍ય ઘણા રોગોનું કારણ બની શકે છે.

તેમાં વપરાતા રસાયણો ઘાતક છે, અને તેમની આડઅસરો પોપકોર્ન અને ફેફસાના કેન્‍સરનું જોખમ ઝડપથી વધારી રહી છે. વિશ્વભરના ઘણા દેશોએ ઈ-સિગારેટના પ્રતિકૂળ સ્‍વાસ્‍થ્‍ય અસરોને કારણે મળત્‍યુઆંકમાં વધારો થવા અંગે ચિંતા વ્‍યક્‍ત કરી છે.

કેટલાક દેશોએ તેના પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકયો છે, જ્‍યારે અન્‍યોએ તેના પર આંશિક પ્રતિબંધ મૂકયો છે. કેટલાક દેશોએ તેના વેચાણને કાયદેસર બનાવ્‍યું છે, પરંતુ ભારતે તેના પર પ્રતિબંધ મૂકયો છે.પહેલી વાર ઉલ્લંઘન કરનારાઓને રૂ.૧૦૦,૦૦૦ નો દંડ, વધુમાં વધુ એક વર્ષની જેલ અથવા બંનેનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

બીજી વાર ઉલ્લંઘન કરનારાઓને રૂ.૫૦૦,૦૦૦ નો દંડ, વધુમાં વધુ ત્રણ વર્ષની જેલ અથવા બંનેનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આમાં ઈ-હુક્કાનો સમાવેશ થાય છે