ભોપાલ (મધ્યપ્રદેશ), તા. ૧૨ : વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા ૧૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨ના રોજ શરૂ કરાયેલો 'પ્રોજેક્ટ ચિત્તા' ભારતની જૈવવિવિધતા પુનઃસ્થાપનના પ્રયાસોમાં એક અસાધારણ સફળતા તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. એક સમયે ખોવાયેલી પ્રજાતિને ફરીથી સ્થાપિત કરવાના આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટને આ વર્ષે એક મોટી સફળતા મળી છે, જ્યારે ભારતના પ્રથમ ચિત્તા બચ્ચાં, મુખીએ, પાંચ સ્વસ્થ બચ્ચાંને જન્મ આપ્યો છે, જે જંગલમાં ચિત્તાની બીજી પેઢીના આગમનને ચિહ્નિત કરે છે.

આ સિદ્ધિ પ્રોજેક્ટ ચિત્તા માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ પહેલ છે, જે મોટા માંસાહારી પ્રાણીના વિશ્વના પ્રથમ આંતરખંડીય સ્થાનાંતરણ દ્વારા દેશમાં ચિત્તાની વસ્તીને પુનર્જીવિત કરવામાં મદદ કરી રહી છે.

તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ભારત આ વર્ષે બોત્સ્વાનાથી વધુ આઠ ચિત્તા લાવ્યું છે. આ મહિના સુધીમાં, કુનો રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનમાં ચિત્તાની કુલ વસ્તી ૩૦ પર પહોંચી ગઈ છે, જેમાં ૧૨ પુખ્ત વયના, ૯ નાના બાળકો અને ૯ બચ્ચાંનો સમાવેશ થાય છે. આમાંથી ૧૯ ચિત્તા ભારતીય ભૂમિ પર જ જન્મ્યા છે.

સંરક્ષણ અને ગ્રામીણ આજીવિકાનો સમન્વય

પ્રોજેક્ટ ચિત્તા માત્ર વન્યજીવ સંરક્ષણ પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તેણે સ્થાનિક સમુદાયોને પણ મજબૂત બનાવ્યા છે. અત્યાર સુધીમાં ૪૫૦થી વધુ 'ચિત્તા મિત્ર'ને તાલીમ આપવામાં આવી છે, ૩૮૦ સીધી નોકરીઓનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે, અને ઇકો-ટુરિઝમની આવકના ૫% હવે કુનોની આસપાસના ગામડાઓ સાથે વહેંચવામાં આવી રહ્યા છે.

આ પ્રોજેક્ટનો આગામી લક્ષ્ય ૨૦૩૨ સુધીમાં કુનો-ગાંધી સાગર લેન્ડસ્કેપમાં ૬૦ થી ૭૦ ચિત્તાઓની સ્વ-નિર્ભર મેટાપોપ્યુલેશન (Metapopulation) સ્થાપિત કરવાનો છે. 'પ્રોજેક્ટ ચિત્તા' ભારત અને આફ્રિકન રેન્જ દેશો વચ્ચેના ઊંડા, ઔપચારિક સહયોગ પર આધારિત વૈશ્વિક વન્યજીવન રાજદ્વારીમાં એક મોટું ઉદાહરણ બની રહ્યું છે.