નવી દિલ્હી, તા. ૧૨ : કેન્દ્ર સરકારે દેશના ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવવાના ઉદ્દેશ્યથી એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) અને ઓલ ઇન્ડિયા કાઉન્સિલ ફોર ટેકનિકલ એજ્યુકેશન (AICTE) જેવી વર્તમાન સંસ્થાઓનું સ્થાન લેનાર એક જ ઉચ્ચ શિક્ષણ નિયમનકાર સ્થાપવાના બિલને શુક્રવારે કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે મંજૂરી આપી દીધી છે.

અગાઉ આ બિલને 'ઉચ્ચ શિક્ષણ આયોગ ઓફ ઇન્ડિયા (HECI) બિલ' નામ આપવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ હવે તેને 'વિકસિત ભારત શિક્ષા અધિકાર બિલ' નામ આપવામાં આવ્યું છે.

નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) ૨૦૨૦ માં પ્રસ્તાવિત આ એકીકૃત નિયમનકાર UGC, AICTE અને નેશનલ કાઉન્સિલ ફોર ટીચર એજ્યુકેશન (NCTE) નું સ્થાન લેવા માંગે છે. એક અધિકારીએ આ નિર્ણયની પુષ્ટિ કરતા કહ્યું કે, "વિકસિત ભારત શિક્ષા અધિકાર સ્થાપવાના બિલને મંત્રીમંડળે મંજૂરી આપી છે."

નિયમન, માન્યતા અને ધોરણો પર ધ્યાન

પ્રસ્તાવિત કમિશનની સ્થાપના એક જ ઉચ્ચ શિક્ષણ નિયમનકાર તરીકે કરવાનો પ્રસ્તાવ છે, પરંતુ મેડિકલ અને કાયદા કોલેજોને તેના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ લાવવામાં આવશે નહીં. આ નવા કમિશનમાં ત્રણ મુખ્ય ભૂમિકાઓ રાખવાનો પ્રસ્તાવ છે:

· નિયમન (Regulation)

· માન્યતા (Accreditation)

· વ્યાવસાયિક ધોરણો નક્કી કરવા (Setting Professional Standards)

ભંડોળ (Funding), જેને ચોથું વર્ટિકલ માનવામાં આવે છે, તેને હાલમાં નિયમનકાર હેઠળ રાખવાનો પ્રસ્તાવ નથી. ભંડોળ માટેની સ્વાયત્તતા વહીવટી મંત્રાલય પાસે રાખવાનો પ્રસ્તાવ છે, જેથી ભંડોળ અને નિયમનનાં કાર્યો અલગ અને સ્વતંત્ર રહે.

NEP-૨૦૨૦ દસ્તાવેજમાં જણાવાયું હતું કે, "ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રને ફરીથી ઉર્જા આપવા અને તેને ખીલવા માટે સક્ષમ બનાવવા માટે નિયમનકારી પ્રણાલીમાં સંપૂર્ણ સુધારાની જરૂર છે." કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના નેતૃત્વમાં HECI/વિકસિત ભારત શિક્ષા અધિકાર બિલને વાસ્તવિકતા બનાવવા માટે નવેસરથી પ્રયાસો શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા.