નવી દિલ્હી: ભારતીય પરિવારોમાં, ખાસ કરીને ગ્રામીણ જમીનો અને પૈતૃક સંપત્તિના વિભાજનમાં, પૌત્રને દાદા અથવા કાકા દ્વારા હિસ્સો ન આપવાના કિસ્સાઓ સામાન્ય છે. આવા સંજોગોમાં, પૌત્ર પાસે કાયદાકીય રીતે કયા અધિકારો ઉપલબ્ધ છે તે સમજવું અત્યંત જરૂરી છે. હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ, ૧૯૫૬ મુજબ, પૌત્રના અધિકારો મિલકતના પ્રકાર પર નિર્ભર કરે છે. જો મિલકત પૂર્વજોની મિલકત  હોય, તો પૌત્રને તે મિલકત પર જન્મથી જ સીધો અધિકાર મળે છે, અને તે તેના પિતા અને દાદાના જીવિત હોવા છતાં પણ હિસ્સાનો દાવો કરી શકે છે.

જોકે, જો મિલકત દાદા દ્વારા તેમના જીવનકાળ દરમિયાન (રોજગાર, વ્યવસાય વગેરે દ્વારા) સ્વ-અર્જિત મિલકત હોય, તો દાદા તેમના જીવનકાળ દરમિયાન તે મિલકતના એકમાત્ર માલિક છે અને તે તેમની ઇચ્છા મુજબ કોઈપણને આપી શકે છે. જો દાદા વસિયત  બનાવ્યા વિના મૃત્યુ પામે, તો આ મિલકત પર હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદો લાગુ થાય છે. આવા કિસ્સામાં, દાદાની પત્ની (દાદી), તેમના પુત્રો અને પુત્રીઓને પ્રથમ પ્રાથમિકતાના વારસદાર તરીકે સમાન હિસ્સો મળે છે. અહીં મહત્વની વાત એ છે કે, જો પૌત્રના પિતા જીવિત ન હોય, તો પૌત્ર કાયદા અનુસાર પોતાના પિતાનો હિસ્સો વારસામાં મેળવવા અને તેનો દાવો કરવા માટે હકદાર છે.

પૌત્ર માટે કાયદાકીય રીતે આગળ વધતા પહેલા, વાટાઘાટો દ્વારા મામલો ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરવો શ્રેષ્ઠ છે, જેમાં સંબંધીઓ અથવા મધ્યસ્થીઓની મદદ લઈ શકાય છે. જો વિવાદ વણઉકેલાયેલો રહે, તો પૌત્ર પાસે સિવિલ કોર્ટનો સંપર્ક કરવાનો વિકલ્પ છે, જ્યાં તે મિલકત વિભાજ નો દાવો દાખલ કરી શકે છે. આ માટે, મિલકત રજિસ્ટ્રી, વસિયત (જો હોય તો), મ્યુટેશન રેકોર્ડ અને જમીન રેકોર્ડ સહિતના તમામ સંબંધિત દસ્તાવેજોની સંપૂર્ણ તપાસ કરવી જરૂરી છે. એક સારા વકીલની મદદથી કોર્ટમાં પોતાનો કેસ રજૂ કરીને, પૌત્ર કાયદાકીય પ્રક્રિયા દ્વારા પોતાનો હિસ્સો મેળવી શકે છે.