નવી દિલ્હી, તા. ૧૫: ભારતીય રાજકારણમાં હવે સત્તાવાર રીતે ઉંમર નહીં, પણ ઉર્જા અને દ્રષ્ટિકોણનો મુદ્દો કેન્દ્રમાં આવી ગયો છે. ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) એ બિહારના પાંચ વખત ધારાસભ્ય અને માર્ગ બાંધકામ મંત્રી નીતિન નવીનને ૪૫ વર્ષની યુવાન વયે તેના નવા રાષ્ટ્રીય કાર્યકારી અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. આ નિમણૂકને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહની નેતાગીરીમાં પેઢીગત પરિવર્તન (Generational Shift) ના સંકેત તરીકે જોવામાં આવે છે. નીતિન નવીન ભાજપના દિવંગત નેતા નવીન કિશોર પ્રસાદ સિંહાના પુત્ર છે અને તેમણે જે.પી. નડ્ડાની જગ્યા લીધી છે.
બીજી તરફ, ભારતની સૌથી જૂની પાર્ટી કોંગ્રેસનું રાષ્ટ્રીય નેતૃત્વ ૮૩ વર્ષીય મલ્લિકાર્જુન ખડગે પાસે છે, જેઓ દાયકાઓના અનુભવ સાથે પાર્ટીનું સુકાન સંભાળી રહ્યા છે. ભાજપના આ યુવા નિર્ણય અને કોંગ્રેસના 'વરિષ્ઠ નેતાગીરી'ના તફાવતને લઈને રાજકીય વિશ્લેષકોમાં મોટી ચર્ચા જાગી છે: આ બે પક્ષોમાંથી કોણ ભારતના ૬૫% યુવા મતદારોને આકર્ષવા માટે ભવિષ્ય તરફ જોઈ રહ્યું છે?
કોંગ્રેસની 'વૃદ્ધ પેઢીની પાર્ટી'ની છબી:
કોંગ્રેસમાં યુવા નેતૃત્વનો અભાવ એક લાંબા સમયથી ચાલી આવતી સમસ્યા છે. જોકે, ૫૫ વર્ષીય રાહુલ ગાંધી અને ૫૩ વર્ષીય પ્રિયંકા ગાંધી યુવા ચહેરાઓમાં ગણાય છે, પરંતુ પાર્ટીનું ટોચનું નેતૃત્વ હજી પણ ૭૦ અને ૮૦ ના દાયકાના નેતાઓ પર ભારે આધાર રાખે છે. ૭૯ વર્ષીય સોનિયા ગાંધી હજી પણ પ્રભાવશાળી છે, અને રાજ્ય એકમોમાં પણ વૃદ્ધ નેતાઓનું વર્ચસ્વ છે. આ સ્થિતિ કોંગ્રેસને "જૂની પેઢીની પાર્ટી" નો ટેગ આપે છે, જ્યાં યુવા કાર્યકરોની મહત્વાકાંક્ષાઓ દબાઈ જાય છે. ખડગેનું નેતૃત્વ ૨૦૨૪ની ચૂંટણીમાં ૯૯ બેઠકો જીત્યા બાદ સ્થિરતા તો આપે છે, પરંતુ ૨૦૨૯ની ચૂંટણી સુધી તેઓ પક્ષનું નેતૃત્વ કરી શકશે કે કેમ તે મોટો પ્રશ્ન છે.
ભાજપનું 'ગુણવત્તા-આધારિત' પ્રોત્સાહન:
ભાજપનો નીતિન નવીનને રાષ્ટ્રીય સ્તરે લાવવાનો નિર્ણય એ સંકેત આપે છે કે પક્ષ યુવાનોના સમર્પણ અને પાયાગત કાર્યને પુરસ્કાર આપી રહ્યું છે. ભાજપે અગાઉ પણ કિરેન રિજિજુ, અનુરાગ ઠાકુર અને તેજસ્વી સૂર્યા જેવા યુવા નેતાઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. ૪૫ વર્ષીય નવીનની ઉંમર તેમને સોશિયલ મીડિયા, ગ્રાસરુટ પ્રચાર અને નવા મતદારો સાથે સરળતાથી જોડે છે. આ પગલું સ્પષ્ટ કરે છે કે ભાજપ ૨૦૩૦ના દાયકાની નેતાગીરી તૈયાર કરવામાં વ્યસ્ત છે, જે મોદી-શાહના વારસાને આગળ ધપાવશે.
નિઃશંકપણે, ખડગેનો ૫૦ વર્ષનો રાજકીય અનુભવ અને સામાજિક ન્યાય પરની તેમની પકડ કોંગ્રેસ માટે મૂલ્યવાન છે. પરંતુ ભારતના ઝડપથી બદલાતા રાજકીય અને ડિજિટલ લેન્ડસ્કેપમાં, યુવા મતદારો યુવાન ચહેરાઓ સાથે વધુ સારી રીતે જોડાય છે. આ પેઢીગત પરિવર્તનની લડાઈમાં, ભાજપ હાલમાં સ્પષ્ટપણે કોંગ્રેસ કરતાં આગળ દેખાઈ રહ્યું છે.