નવી દિલ્હી, તા. ૧૫: દિલ્હી-NCR માં વાયુ પ્રદૂષણ (Air Pollution) હવે માત્ર સ્વાસ્થ્યનો જ નહીં, પરંતુ કાયદાકીય ચિંતાનો પણ ગંભીર વિષય બની ગયો છે. સોમવારે દિલ્હી ગાઢ ધુમ્મસમાં ઘેરાયેલું રહ્યું, જ્યાં એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ૪૯૮ પર પહોંચ્યો, જે "ગંભીર" (Severe) શ્રેણીમાં આવે છે. આ ઝેરી હવાનો મુદ્દો આજે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલાની સુનાવણી ૧૭ ડિસેમ્બરે ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચ સમક્ષ હાથ ધરવાનંે નક્કી કર્યું છે. દરમિયાન, મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંતે આદેશોના પાલન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી અને ગરીબ અને મજૂર વર્ગ પર પ્રદૂષણની અસર અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી.
CJIની ગરીબો પર ચિંતા:
એમિકસ ક્યુરી (Amicus Curiae) તરીકે હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ અપરાજિતા સિંહે કોર્ટને જણાવ્યું કે પ્રદૂષણ નિયંત્રણના પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં છે, પરંતુ તેમનું પાલન નબળું છે. તેમણે કહ્યું કે કોર્ટના આદેશ વિના અધિકારીઓ પ્રોટોકોલનું પાલન કરશે નહીં.
આના પર CJI સૂર્યકાંતે કહ્યું, "અમે સમસ્યાથી વાકેફ છીએ અને એવા આદેશો પસાર કરીશું જેનું પાલન કરી શકાય. કેટલાક નિર્દેશો છે જે બળજબરીથી લાગુ કરી શકાય છે. આ શહેરી મહાનગરોમાં લોકોની પોતાની જીવનશૈલી છે. પણ ગરીબોનું શું...?" એમિકસ ક્યુરીએ પણ સ્વીકાર્યું કે ગરીબ મજૂરો સૌથી વધુ પ્રભાવિત થાય છે. અન્ય એક વકીલે કોર્ટને જણાવ્યું કે અગાઉના આદેશો છતાં, શાળાઓ હજુ પણ રમતગમતની પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રાખી રહી છે.
હાઈકોર્ટનો 'હાઈબ્રિડ મોડ'નો નિર્ણય:
પ્રદૂષણના ગંભીર સ્તરને ધ્યાનમાં રાખીને, દિલ્હી હાઈકોર્ટે પણ આજે એક મહત્વપૂર્ણ સૂચના આપી છે. દિલ્હી હાઈકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલ દ્વારા જારી કરાયેલા પરિપત્રમાં વકીલો અને અરજદારોને તેમના કેસોમાં વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા હાઇબ્રિડ મોડ દ્વારા હાજર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણય સૂચવે છે કે ન્યાયતંત્ર પણ ઝેરી હવાને કારણે થતી મુશ્કેલીઓથી પ્રભાવિત થયું છે.
સોમવારે જહાંગીરપુરીમાં AQI ૪૯૮ નોંધાયો, જે તમામ ૪૦ સ્ટેશનોમાં સૌથી ખરાબ હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ કહ્યું હતું કે આ અરજીને "સામાન્ય" કેસ ગણી શકાય નહીં, અને સમસ્યાના ટૂંકા અને લાંબા ગાળાના ઉકેલો શોધવા માટે મહિનામાં બે વાર સુનાવણી કરવામાં આવશે.