નવી દિલ્હી : કેન્દ્ર સરકારે દેશની ઉચ્ચ શિક્ષણ પ્રણાલીમાં આમૂલ પરિવર્તન લાવવા માટે સંસદમાં 'વિકસિત ભારત શિક્ષણ ફાઉન્ડેશન બિલ ૨૦૨૫' રજૂ કર્યું છે. આ બિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શિક્ષણના નિયમન, માન્યતા અને વહીવટની હાલની પ્રણાલીને સંપૂર્ણપણે બદલવાનો છે, જેથી ભારતને શિક્ષણનું વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનાવી શકાય અને ભારતીય જ્ઞાન પરંપરાઓ ને પ્રોત્સાહન આપી શકાય. વિપક્ષના જોરદાર વિરોધ બાદ આ બિલને હવે ચર્ચા માટે સંયુક્ત સંસદીય સમિતિને મોકલી દેવામાં આવ્યું છે.

આ બિલ હેઠળ, ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે એક વૈધાનિક કમિશન ની સ્થાપના કરવામાં આવશે, જે સર્વોચ્ચ નીતિ-નિર્માણ સંસ્થા તરીકે કાર્ય કરશે. આ કમિશન હેઠળ ત્રણ સ્વતંત્ર પરિષદો કાર્યરત થશે: નિયમનકારી પરિષદ (શાસન અને નાણાકીય પારદર્શિતા માટે), એક્રેડિટેશન કાઉન્સિલ (પરિણામ-આધારિત માપદંડ નક્કી કરવા માટે), અને સ્ટાન્ડર્ડ્સ કાઉન્સિલ (શૈક્ષણિક ધોરણો નક્કી કરવા માટે). આ ત્રિ-સ્તરીય માળખું નિયમન, માન્યતા અને શૈક્ષણિક ધોરણોના કાર્યોને અલગ કરીને શિક્ષણ પ્રણાલીમાં પારદર્શિતા અને ગુણવત્તા લાવશે.

બિલમાં ગ્રેડેડ સ્વાયત્તતા ની જોગવાઈ છે, એટલે કે માન્યતા જેટલી સારી હશે, સંસ્થા પાસે તેટલી વધુ સ્વતંત્રતા હશે. એક મોટો ફેરફાર એ પણ છે કે માન્યતા પ્રાપ્ત બિન-યુનિવર્સિટી સંસ્થાઓ પણ હવે કેન્દ્રીય મંજૂરી સાથે ડિગ્રી આપવાનો અધિકાર મેળવી શકશે. આ ઉપરાંત, વિદેશી યુનિવર્સિટીઓ ભારતમાં કેમ્પસ ખોલી શકશે અને ભારતીય યુનિવર્સિટીઓ વિદેશમાં કેમ્પસ ખોલી શકશે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારી ગેરકાયદેસર યુનિવર્સિટીઓ માટે રૂ. ૨ કરોડ સુધીનો ભારે દંડ અને તાત્કાલિક બંધ કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.