છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
સાથે રહેવું ગુનો નથીઃ પુખ્ત યુગલોની સુરક્ષા કરવી સરકારની નૈતિક અને કાયદેસરની ફરજ
લિવ-ઇન રિલેશનશિપ પર હાઈકોર્ટનો મહત્વનો ચુકાદો : સમાજ સ્વીકારે કે ન સ્વીકારે, પણ કાયદો લિવ-ઇન યુગલોના રક્ષણ માટે મક્કમઃ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે બંધારણની કલમ ૨૧ને સર્વોપરી ગણાવી પોલીસને રક્ષણ આપવા આદેશ કર્યો
પ્રયાગરાજ, તા.૧૮: ભારતીય ન્યાયતંત્રમાં વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના અધિકારને વધુ મજબૂત બનાવતા એક ઐતિહાસિક ચુકાદામાં, અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેવું એ કોઈપણ રીતે ગેરકાયદેસર નથી. જસ્ટિસ વિવેક કુમાર સિંઘની ખંડપીઠે આ મહત્વપૂર્ણ આદેશ આપતા જણાવ્યું હતું કે, ભલે ભારતીય સમાજનો એક વર્ગ આ પ્રકારના સંબંધોને નૈતિક રીતે સ્વીકારતો ન હોય, પરંતુ કાયદાની નજરમાં લગ્ન વગર સાથે રહેવું એ કોઈ ગુનો બનતો નથી. કોર્ટે ભારપૂર્વક કહ્યું કે જ્યારે બે પુખ્ત વ્યક્તિ પોતાની મરજીથી સાથે રહેવાનો નિર્ણય લે છે, ત્યારે રાજ્ય કે તેમના પરિવારના સભ્યોને તેમના શાંતિપૂર્ણ જીવનમાં ખલેલ પહોંચાડવાનો કોઈ કાનૂની અધિકાર રહેતો નથી.
આ મામલે હાઈકોર્ટે બંધારણની કલમ ૨૧ (જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર) નો ઉલ્લેખ કરીને સરકાર અને પોલીસ તંત્રને આડે હાથ લીધા હતા. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જીવનનો અધિકાર સૌથી ઉચ્ચ સ્તરનો છે અને તે દરેક નાગરિકને ઉપલબ્ધ છે, પછી ભલે તે પરિણીત હોય કે ન હોય. રક્ષણ મેળવવા માટે અરજી કરનારા યુગલોની તરફેણ કરતા કોર્ટે આદેશ આપ્યો કે, જો કોઈ યુગલને તેમના પરિવાર કે અન્ય તત્વો તરફથી જોખમ હોય, તો પોલીસે તેમને તાત્કાલિક સુરક્ષા પૂરી પાડવી જોઈએ. આ ચુકાદાએ એવા યુગલોને મોટી રાહત આપી છે જેઓ સામાજિક વિરોધ અને પોલીસી હેરાનગતિના ડર હેઠળ જીવતા હતા.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ ચુકાદો અગાઉના એક વિવાદાસ્પદ આદેશને પણ પડકારે છે જેમાં લિવ-ઇન રિલેશનશિપને સામાજિક સમસ્યા ગણાવવામાં આવી હતી. સરકારી વકીલે એવી દલીલ કરી હતી કે લિવ-ઇનને માન્યતા આપવાથી સામાજિક માળખું નબળું પડશે, પરંતુ કોર્ટે એમિકસ કયુરીની દલીલો અને સુ-ીમ કોર્ટના લતા સિંહ તેમજ એસ. ખુશ્બુ કેસના દાખલાઓને ધ્યાને રાખીને વ્યક્તિગત પસંદગીને સર્વોપરી ગણી હતી. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે રાજ્ય પુખ્ત વયના લોકોની સ્વતંત્રતાના રક્ષણનો ઇનકાર કરી શકે નહીં, કારણ કે તે તેમના મૂળભૂત માનવ અધિકારોનું ઉલ્લંઘન છે.
અંતે, હાઈકોર્ટે એક માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે કે લિવ-ઇન યુગલો જો કોઈ તકલીફ અનુભવે તો સીધા પોલીસ કમિશનર અથવા એસપીનો સંપર્ક કરી શકે છે. પોલીસ અધિકારીઓએ યુગલ પુખ્ત છે કે નહીં તેની ખાતરી કરીને (જરૂર પડ્યે ઓસિફિકેશન ટેસ્ટ દ્વારા) તેમને તુરંત સુરક્ષા પૂરી પાડવી પડશે. જ્યાં સુધી યુગલ સામે કોઈ ગંભીર ગુનો કે એફઆઈઆર ન હોય, ત્યાં સુધી પોલીસ તેમના ખાનગી જીવનમાં દખલગીરી કરી શકશે નહીં. આ નિર્ણય માત્ર કાયદેસરની સુરક્ષા જ નહીં, પરંતુ બદલાતા સમાજમાં વ્યક્તિગત અધિકારો પ્રત્યે કાયદાની લવચીકતાનો પુરાવો પણ છે. (રર.૧૭)
(2:49 PM IST)
