ઈસ્લામાબાદ: પહેલગામમાં થયેલા નિર્દોષ ભારતીયોના રક્તપાતનો બદલો ભારતે એવી રીતે લીધો છે કે પાકિસ્તાનની પાયાની જરૂરિયાત ગણાતા પાણી માટે પણ હાહાકાર મચી ગયો છે. સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કર્યાના છ મહિના બાદ, પાકિસ્તાનના નાયબ વડાપ્રધાન ઇશાક ડારે અત્યંત લાચારી સાથે કબૂલ્યું છે કે ભારતની આ આર્થિક અને ભૌગોલિક નાકાબંધીને કારણે પાકિસ્તાનના કરોડો લોકો તરસ અને ભૂખમરાની કગાર પર આવી ગયા છે. એપ્રિલમાં લેવાયેલા ભારતના એકપક્ષીય નિર્ણય બાદ સિંધુ નદી અને તેની ઉપનદીઓનું પાણી અટકતા જ પાકિસ્તાનનું કૃષિ ચક્ર સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયું છે. ડારે ભય વ્યક્ત કર્યો છે કે જો પરિસ્થિતિમાં સુધારો નહીં થાય, તો પાકિસ્તાની નાગરિકો માટે જીવવું અશક્ય બની જશે.

ભારતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે 'રક્ત અને પાણી સાથે વહી શકે નહીં'. પહેલગામમાં 26 ભારતીય નાગરિકોની હત્યા બાદ શરૂ થયેલા 'ઓપરેશન સિંદૂર' હેઠળ ભારતે માત્ર આતંકવાદી ઠેકાણાઓનો નાશ નથી કર્યો, પરંતુ 1960 થી ચાલી આવતી સિંધુ જળ સંધિની પવિત્રતાને પણ પડકારી છે. પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રીના મતે, આ માત્ર કરારનું ઉલ્લંઘન નથી પરંતુ પાકિસ્તાન પર કરવામાં આવેલું 'જળ-યુદ્ધ' છે. પાકિસ્તાનના ખેતરોમાં પાક સુકાઈ રહ્યો છે અને પીવાના પાણીના સ્ત્રોતોમાં ભારે અછત સર્જાઈ છે. ભારતની આ આક્રમક રણનીતિએ પાકિસ્તાનને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એકલું પાડી દીધું છે અને ત્યાંના શાસકોમાં ગભરાટ ફેલાવ્યો છે.

આ સંકટ માત્ર ખેતી પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ પાકિસ્તાનમાં પ્રાદેશિક અસ્થિરતાનો સંકેત આપી રહ્યું છે. ઇશાક ડારે આરોપ લગાવ્યો છે કે ભારત પાણીના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરીને કૃત્રિમ દુષ્કાળ અને પૂર જેવી પરિસ્થિતિ સર્જી રહ્યું છે, જે માનવતા વિરુદ્ધનો ગુનો છે. જોકે, ભારત પોતાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આતંકવાદ સામેની 'ઝીરો ટોલરન્સ' નીતિ પર અડગ છે. પાકિસ્તાન હવે આ મુદ્દાને વિશ્વ બેંક અને આંતરરાષ્ટ્રીય અદાલતમાં લઈ જવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે, પરંતુ જમીની હકીકત એ છે કે ભારતની જળ-રાજનીતિએ ઈસ્લામાબાદને ઘૂંટણિયે લાવી દીધું છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર મદદ મેળવવામાં સફળ થાય છે કે પછી તરસ્યું રહીને વિનાશ તરફ આગળ વધે છે.