નવી દિલ્હી : વારસામાં મળતી મિલકતના વિવાદોમાં સુપ્રીમ કોર્ટે એક મોટો નિર્ણય સંભળાવતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, જો કોઈ પિતા પોતાની મિલકતમાંથી પુત્રીને સ્વેચ્છાએ વંચિત રાખે, તો કાયદો તેમાં દખલગીરી કરી શકશે નહીં. જસ્ટિસ અહસાનુદ્દીન અમાનુલ્લાહ અને કે. વિનોદ ચંદ્રનની બેન્ચે કેરળના એક કિસ્સામાં ચુકાદો આપતા જણાવ્યું કે, વસિયત કરનારની ઈચ્છા (Testator's Will) કાયદાકીય રીતે સર્વોપરી છે અને તેને બદલી શકાતી નથી.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
આ કેસ કેરળના એન.એસ. શ્રીધરનનો છે, જેમને નવ સંતાનો હતા. શ્રીધરને 1988 માં એક રજિસ્ટર્ડ વસિયતનામું બનાવ્યું હતું, જેમાં તેમણે તેમની પુત્રી શૈલા જોસેફને મિલકતમાંથી સંપૂર્ણપણે બાકાત રાખી હતી. પિતાની નારાજગીનું મુખ્ય કારણ એ હતું કે શૈલાએ પોતાના સમુદાય અને ધર્મની બહાર લગ્ન કર્યા હતા. પિતાએ મિલકત અન્ય આઠ ભાઈ-બહેનો વચ્ચે વહેંચી દીધી હતી. 1990 માં પિતાના મૃત્યુ બાદ આ મામલો કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો.
હાઈકોર્ટનો નિર્ણય ઉલટાવ્યો
અગાઉ કેરળની ટ્રાયલ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટે શૈલાની તરફેણમાં ચુકાદો આપતા પિતાના વસિયતનામાને રદ કર્યો હતો અને મિલકત નવ બાળકોમાં સમાન રીતે વહેંચવા આદેશ આપ્યો હતો. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ આદેશને ફગાવી દીધો છે. બેન્ચે કહ્યું કે, "અમે અહીં ઈક્વિટી (સમાન વિભાજન) ની ચર્ચા નથી કરી રહ્યા. વ્યક્તિ પાસે તેની સ્વ-અર્જિત મિલકત પોતાની મરજી મુજબ વહેંચવાની સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા છે."
કોર્ટની મહત્વની ટિપ્પણી
ચુકાદો લખતા જસ્ટિસ ચંદ્રને નોંધ્યું કે, જો વસિયતનામામાં કોઈ ચોક્કસ વારસદારને બાકાત રાખવાના કારણો સ્પષ્ટ હોય, તો કોર્ટ પોતાની મરજી કે અભિપ્રાય પિતા પર લાદી શકે નહીં. કોર્ટે કહ્યું, "આપણે પોતાને વસિયત કરનારની જગ્યાએ મૂકી શકતા નથી. પિતાની ઈચ્છાઓ તેમના પોતાના કારણોથી પ્રેરિત હોઈ શકે છે અને કાયદો તે ઈચ્છાઓનું સન્માન કરવા માટે બંધાયેલો છે."
આ ચુકાદાથી હવે એ સાબિત થઈ ગયું છે કે જો વસિયત (Will) કાયદેસર રીતે નોંધાયેલી હોય અને તેમાં કોઈ શંકાસ્પદ સંજોગો ન હોય, તો વ્યક્તિ પોતાના સંતાનોને મિલકતમાંથી બાકાત રાખવાનો અધિકાર ધરાવે છે. આ કિસ્સામાં શૈલાનો તેના પિતાની મિલકત પરનો દાવો કાયમી ધોરણે રદ કરવામાં આવ્યો છે.