હૈદરાબાદ : ભારતીય બેંકિંગ વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત અને પારદર્શક બનાવવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ એક ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે. હૈદરાબાદમાં યોજાયેલી આરબીઆઈ સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સની ૬૨૦મી બેઠકમાં બેંકો માટે 'જોખમ-આધારિત ડિપોઝિટ વીમા માળખા' (Risk-based Deposit Insurance Framework) ને સત્તાવાર મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે. આ નવા નિયમ બાદ હવે બેંકોએ તેમના જોખમની પ્રોફાઇલ મુજબ વીમાનું પ્રીમિયમ ચૂકવવું પડશે.
શું છે આ જોખમ-આધારિત પ્રીમિયમ મોડેલ?
અત્યાર સુધી તમામ બેંકો માટે ડિપોઝિટ વીમાનું પ્રીમિયમ સમાન ધોરણે નક્કી થતું હતું. પરંતુ હવે જે બેંકનું કાર્યકારી મોડેલ વધુ જોખમી હશે, તેમણે વધુ પ્રીમિયમ ચૂકવવું પડશે. આનાથી બેંકો પોતાના મેનેજમેન્ટમાં વધુ શિસ્ત લાવવા પ્રેરાશે. આરબીઆઈના મતે, આ માળખું બેંકિંગ સિસ્ટમમાં રહેલા જોખમોને ઘટાડવામાં અને થાપણદારોના હિતોનું રક્ષણ કરવામાં સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.
આર્થિક પડકારો અને ભવિષ્યના રોડમેપ પર ચર્ચા
ગવર્નર શક્તિકાંત દાસની અધ્યક્ષતામાં મળેલી આ બેઠકમાં માત્ર વીમા માળખું જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક અને સ્થાનિક આર્થિક સ્થિતિ પર પણ વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બોર્ડે 'ભારતમાં બેંકિંગના વલણ અને પ્રગતિ' (Trend and Progress of Banking in India) અંગેના વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ ના ડ્રાફ્ટ રિપોર્ટની સમીક્ષા કરી હતી. દુનિયાભરમાં ચાલી રહેલી આર્થિક ઉથલપાથલ વચ્ચે ભારતની બેંકિંગ વ્યવસ્થાને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખવી તે અંગે પણ નિષ્ણાતોએ મંથન કર્યું હતું.
આરબીઆઈ દ્વારા લેવાયેલો આ નિર્ણય આગામી સમયમાં નાની અને મધ્યમ કક્ષાની બેંકો માટે અત્યંત મહત્વનો બની રહેશે, કારણ કે હવે બેંકોની વિશ્વસનીયતાનો સીધો સંબંધ તેમના પ્રીમિયમ અને જોખમ વ્યવસ્થાપન સાથે જોડાશે.