મુંબઈ:મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાની ચૂંટણી બાદ હવે એશિયાની સૌથી શ્રીમંત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન એટલે કે બીએમસી ચૂંટણીના પડઘમ વાગી રહ્યા છે. સંભવત: જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ની મધ્યમાં ચૂંટણીઓ યોજાય તેવી શક્યતા છે ત્યારે કોંગ્રેસે મહાવિકાસ અઘાડીથી અલગ થઈને તમામ ૨૨૭ બેઠકો પર એકલા હાથે ચૂંટણી લડવાની જાહેરાત કરી છે. બીજી તરફ, શિવસેનાના મતોનું વિભાજન અટકાવવા ઉદ્ધવ ઠાકરે અને રાજ ઠાકરે વચ્ચે સમજૂતીના અહેવાલો છે. 

 

ભાજપ ગઠબંધન (મહાયુતિ) માટે સત્તા મેળવવા માટે સંપૂર્ણ તાકાત લગાવી રહ્યું છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી વહીવટદારના શાસન હેઠળ રહેલી પાલિકામાં ભ્રષ્ટાચારના ગંભીર આક્ષેપો સાથે રાજકીય ગરમાવો તેજ બન્યો છે.

 

દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈ પર કબ્જો જમાવવો એ કોઈપણ રાજકીય પક્ષનું સપનું હોય છે. મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ સંપન્ન થયા બાદ હવે તમામ પક્ષોની નજર બૃહદ મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (બીએમસી)ની ચૂંટણી પર મંડાયેલી છે.

 

આ વખતે મુંબઈના રાજકારણમાં મોટા પાયે સમીકરણો બદલાયેલા જોવા મળી રહ્યા છે. ખાસ કરીને કોંગ્રેસ દ્વારા લેવાયેલો ‘એકલા હાથે’ ચૂંટણી લડવાનો નિર્ણય મહાવિકાસ અઘાડીના ભવિષ્ય પર પ્રશ્નચિહ્ન ઉભું કરી રહ્યો છે.

 

કોંગ્રેસનો નિર્ણય: સ્થાનિક સ્વરાજ્યમાં સ્વતંત્ર અસ્તિત્વ: મહારાષ્ટ્ર કોંગ્રેસના પ્રભારી રમેશ ચેન્નિથલા અને મુંબઈ કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ વર્ષા ગાયકવાડ દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે, લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ ભલે ગઠબંધનમાં લડાઈ હોય, પરંતુ સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી એ પાયાના સ્તરની લડાઈ છે. પક્ષના સંગઠનને મજબૂત કરવા માટે કોંગ્રેસે મુંબઈની તમામ ૨૨૭ બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉભા રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. કોંગ્રેસનું માનવું છે કે ગઠબંધનમાં રહેવાથી સ્થાનિક કાર્યકરોને ટિકિટ મળતી નથી અને પક્ષનું માળખું નબળું પડે છે. જોકે, આ નિર્ણયથી મહાવિકાસ અઘાડીમાં ભંગાણના સંકેતો સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યા છે.

 

ઠાકરે બંધુઓનું મિલન: મરાઠી મતોનું ધ્રુવીકરણ?

 

બીજી તરફ, શિવસેનામાં પડેલા ભંગાણ બાદ ઉદ્ધવ ઠાકરે માટે આ ચૂંટણી 'અસ્તિત્વની લડાઈ' સમાન છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અને આપેલ વિગતો મુજબ, મ્યુનિસિપલ બોડીની ચૂંટણી પહેલાં ઉદ્ધવ ઠાકરેએ તેમના પિતરાઈ ભાઈ અને મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના (મનસે)ના વડા રાજ ઠાકરે સાથે સંબંધો સુધારવાની પહેલ કરી છે. જો ઉદ્ધવની શિવસેના (ઉબાઠા) અને રાજ ઠાકરેની મનસે એકસાથે આવે, તો મુંબઈના મરાઠી મતદારોમાં મોટો પ્રભાવ પાડી શકે છે અને ભાજપની રણનીતિને ફટકો આપી શકે છે.

 

મહાયુતિની રણનીતિ અને ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો

ભાજપ, એકનાથ શિંદેની શિવસેના અને અજીત પવારની એનસીપીનું ગઠબંધન (મહાયુતિ) વિધાનસભાની જેમ પાલિકામાં પણ સાથે મળીને લડશે. જોકે, વિપક્ષો દ્વારા તેમના પર આકરા પ્રહારો કરવામાં આવી રહ્યા છે. વર્ષા ગાયકવાડે આક્ષેપ કર્યો છે કે, છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી પાલિકામાં ચૂંટાયેલી પાંખ નથી અને રાજ્ય સરકાર દ્વારા નિયુક્ત વહીવટદાર શાસન ચલાવી રહ્યા છે. આ સમયગાળામાં નાગરિક ભંડોળનો દુરુપયોગ થયો હોવાનો અને માનીતા કોન્ટ્રાક્ટરો તથા ઉદ્યોગપતિઓને ફાયદો કરાવવામાં આવ્યો હોવાનો આક્ષેપ કોંગ્રેસે કર્યો છે.

 

મુંબઈગરાઓ રસ્તા, પાણી અને સ્વચ્છ હવા જેવી પાયાની સુવિધાઓથી વંચિત રહ્યા હોવાનો મુદ્દો પણ ચગાવવામાં આવી રહ્યો છે.

બીએમસી: આંકડાકીય વિગતો અને વર્તમાન સ્થિતિ

 

મુંબઈ મહાનગર પાલિકાની ચૂંટણીઓ વર્ષ ૨૦૨૨ની શરૂઆતમાં યોજાવાની હતી, પરંતુ ઓબીસી અનામત અને વોર્ડ સીમાંકનના વિવાદોને કારણે તે સતત પાછી ઠેલાઈ હતી. હાલની સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:

 

 * કુલ બેઠકો: ૨૨૭ (બસો સત્તાવીસ).

 

 * શાસનનો ઇતિહાસ: ૧૯૯૭થી ૨૦૨૨

સુધી એટલે કે લગભગ ૨૫ વર્ષ સુધી મુંબઈ મહાનગર પાલિકા પર શિવસેના (અવિભાજિત) અને ભાજપના ગઠબંધનનું શાસન રહ્યું હતું. જોકે, છેલ્લા કાર્યકાળમાં શિવસેનાનો દબદબો વધુ હતો.

 

 * વર્તમાન વહીવટ: માર્ચ ૨૦૨૨માં ચૂંટાયેલી પાંખની મુદત પૂરી થઈ હતી. ત્યારથી અત્યાર સુધી એટલે કે લગભગ ૩ વર્ષથી મ્યુનિસિપલ કમિશનર (વહીવટદાર) દ્વારા જ પાલિકાનો વહીવટ ચાલી રહ્યો છે.

 

 * બજેટ: બીએમસી એ એશિયાની સૌથી ધનવાન મ્યુનિસિપલ બોડી ગણાય છે. વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે તેનું બજેટ અંદાજે ૭૪,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુ હોવાનો અંદાજ છે, જે દેશના કેટલાય નાના રાજ્યોના બજેટ કરતાં પણ વધારે છે.

 

રાજકીય પક્ષોની હાલની સ્થિતિ:

 

૧. ભાજપ: વિધાનસભામાં મળેલી જીતથી ઉત્સાહિત છે અને મુંબઈ પર પોતાનો ભગવો લહેરાવવા માટે મક્કમ છે.

૨. શિવસેના (શિંદે જૂથ): ભાજપના સહારે પોતાની તાકાત બતાવવા માંગે છે.

૩. શિવસેના (ઉદ્ધવ જૂથ): ગત ૨૫ વર્ષની સત્તા જાળવી રાખવા માટે ઝઝૂમી રહ્યું છે અને રાજ ઠાકરે સાથે ગઠબંધનના વિકલ્પો તપાસી રહ્યું છે.

૪. કોંગ્રેસ: ભૂતકાળમાં મુંબઈમાં કોંગ્રેસનું સારું વર્ચસ્વ હતું, જેને પુનઃજીવિત કરવા માટે તેઓ 'એકલા હાથે' મેદાનમાં ઉતરી રહ્યા છે.

 

આમ, આગામી બીએમસી ચૂંટણી માત્ર મુંબઈના વિકાસ માટે જ નહીં, પરંતુ મહારાષ્ટ્રના ભવિષ્યના રાજકીય સમીકરણો માટે પણ નિર્ણાયક સાબિત થશે.