નવી દિલ્હી,તા.૨૨: એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે દિવ્યાંગ વ્યકિતઓને આપવામાં આવેલા અધિકારો દયાનું કાર્ય નથી પરંતુ બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૪, ૧૯ અને ૨૧માં સમાવિષ્ટ સમાનતા, ગૌરવ અને ભેદભાવ ન કરવાના બંધારણીય વચનની અભિવ્યકિત છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના મતે, શાસનમાં સમાવેશીતાનું સાચું માપ ફકત પ્રગતિશીલ નીતિઓ ઘડવામાં જ નહીં પરંતુ તેનો વિશ્વાસુ અને અસરકારક રીતે અમલ કરવામાં આવે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે યુનિયન પબ્લિક સર્વિસ કમિશન (UPSC) ને દૃષ્ટિહીન વિદ્યાર્થીઓને પરીક્ષાના સાત દિવસ પહેલા સુધી લેખકો બદલવાની સુગમતા તેમજ સ્ક્રીન રીડર સોફટવેર અને અન્ય સહાયક તકનીકોના ઉપયોગ માટે સમાન માર્ગદર્શિકા અને પ્રોટોકોલ ઘડવાનો આદેશ આપતા આ અવલોકન કર્યું હતું.

જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે UPSC, ભરતીમાં યોગ્યતા અને ન્યાયીપણાના મૂલ્યોને જાળવી રાખવા માટે જવાબદાર મુખ્ય બંધારણીય સંસ્થા તરીકે, તેની પ્રક્રિયાઓ સુલભ, પારદર્શક અને સમાજના દરેક વર્ગની જરૂરિયાતો પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય તેની ખાતરી કરવી જોઈએ. ન્યાયાધીશ મહેતા દ્વારા લખાયેલા ચુકાદામાં જણાવાયું છે કે આ અદાલત દ્વારા પસાર કરાયેલા નિર્દેશોનો અમલ અત્યંત ગંભીરતા, સંવેદનશીલતા અને ઝડપ સાથે કરવામાં આવે તે ખૂબ જ જરૂરી છે, જેથી દિવ્યાંગ વ્યકિતઓ માટે સમાન તકનું બંધારણીય સ્વપ્ન દૂરની આકાંક્ષા ન રહે પરંતુ દેશમાં તમામ જાહેર પરીક્ષાઓના સંચાલનમાં જીવંત, અમલમાં મૂકી શકાય તેવું અને કાયમી વાસ્તવિકતા તરીકે સાકાર થાય. સર્વોચ્ચ અદાલતે દિવ્યાંગ વ્યકિતઓના અધિકારો માટે કામ કરતી NGO, મિશન એકસેસિબિલિટી દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીનો નિકાલ કરતી વખતે આ ચુકાદો આપ્યો. કોર્ટે આ મામલાને તેના તાર્કિક નિષ્કર્ષ પર લઈ જવા માટે અનેક નિર્દેશો પણ જારી કર્યા.

UPSC એ સુનિશ્ચિત કરશે કે તેના દ્વારા લેવામાં આવતી બધી પરીક્ષાઓ માટેની દરેક સૂચનામાં સ્પષ્ટ જોગવાઈ હોય કે જેમાં લેખક માટે લાયક ઉમેદવારો પરીક્ષાની તારીખના ઓછામાં ઓછા સાત દિવસ પહેલા લેખક બદલવાની વિનંતી કરી શકે. આ માટેની વિનંતીઓનો નિકાલ ત્રણ કાર્યકારી દિવસોમાં તર્કસંગત આદેશ દ્વારા કરવામાં આવશે.

UPSC આ નિર્ણયના બે મહિનાની અંદર એક વ્યાપક પાલન સોગંદનામું ફાઇલ કરશે, જેમાં તેના દ્વારા લેવામાં આવતી પરીક્ષાઓમાં દૃષ્ટિહીન ઉમેદવારો માટે સ્ક્રીન રીડર સોફટવેરના ઉપયોગ અને ઉપયોગ માટે પ્રસ્તાવિત કાર્ય યોજના, સમયરેખા અને પદ્ધતિઓ સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવવામાં આવશે.

શ્ભ્લ્ઘ્, દિવ્યાંગ વ્યકિતઓના સશકિતકરણ વિભાગ અને દૃષ્ટિહીન વ્યકિતઓના સશકિતકરણ માટે રાષ્ટ્રીય સંસ્થા સાથે સંકલનમાં, સ્ક્રીન રીડર સોફટવેર અને અન્ય સહાયક તકનીકોના ઉપયોગ માટે સમાન માર્ગદર્શિકા અને પ્રોટોકોલ વિકસાવશે જેથી પરીક્ષાઓનું માનકીકરણ, સુલભતા અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરી શકાય.