નવી દિલ્હી, તા. ૨૨ : કેન્દ્ર સરકારના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ 'ગવર્નમેન્ટ ઈ-માર્કેટપ્લેસ' (GeM) એ સરકારી સંપત્તિના નિકાલની પ્રક્રિયામાં ક્રાંતિ સર્જી છે. તેના ખાસ 'ફોરવર્ડ ઓક્શન મોડ્યુલ' દ્વારા વર્ષ 2021 થી અત્યાર સુધીમાં સરકારે ₹2,200 કરોડથી વધુની સંપત્તિનું વેચાણ કર્યું છે. વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ ઓનલાઇન બિડિંગ પ્રક્રિયાએ માત્ર આવકમાં જ વધારો નથી કર્યો, પરંતુ સરકારી વહીવટમાં પારદર્શિતાના નવા ધોરણો પણ સ્થાપિત કર્યા છે.
ભંગાર હવે બન્યો કિંમતી મૂડી
અગાઉ સરકારી વિભાગોમાં કાટ ખાતા જૂના વાહનો, નકામી મશીનરી, ઈ-વેસ્ટ અને સ્ક્રેપનો નિકાલ કરવો એક પડકારજનક કામ હતું. જોકે, GeM ના આ ડિજિટલ મોડ્યુલે આ પ્રક્રિયાને અત્યંત સરળ બનાવી દીધી છે. અત્યાર સુધીમાં 13,000 થી વધુ હરાજીઓ સફળતાપૂર્વક હાથ ધરવામાં આવી છે. આ પ્લેટફોર્મ પર 23,000 થી વધુ બિડર્સ નોંધાયેલા છે, જેઓ રીઅલ-ટાઇમમાં સ્પર્ધાત્મક બોલી લગાવીને સૌથી વધુ કિંમતે આ સંપત્તિઓ ખરીદે છે.
પારદર્શિતા અને ઓનલાઇન મોનિટરિંગ
આ મોડ્યુલની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે સરકારી વિભાગો પોતાની સંપત્તિની અનામત કિંમત (Reserve Price) જાતે નક્કી કરી શકે છે અને હરાજીની શરતો પણ સ્પષ્ટ કરી શકે છે. સમગ્ર પ્રક્રિયા ઓનલાઇન હોવાને કારણે કોઈપણ પ્રકારની ગેરરીતિની શક્યતા નહિવત રહે છે. મંત્રાલયના ડેટા મુજબ, નવેમ્બર 2025 સુધીમાં 17,000 થી વધુ હરાજી કરનારાઓએ આ પ્રક્રિયામાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો છે.
લીઝહોલ્ડ પ્રોપર્ટીનું પણ વેચાણ
માત્ર ભંગાર જ નહીં, પરંતુ સરકારી લીઝહોલ્ડ પ્રોપર્ટી અને જૂની મિલકતોનો નિકાલ પણ આ પ્લેટફોર્મ દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ ડિજિટલ સિસ્ટમને કારણે ભ્રષ્ટાચાર પર અંકુશ આવ્યો છે અને સરકારને તેની જૂની પડી રહેલી અસ્કયામતોની સાચી બજાર કિંમત મળી રહી છે. આગામી સમયમાં આ મોડ્યુલનો વ્યાપ વધારવાની સરકારની યોજના છે, જેથી વધુમાં વધુ સરકારી સંસાધનોનો કાર્યક્ષમ નિકાલ થઈ શકે.