કાઠમંડુ: દુનિયાનું સૌથી ઊંચું શિખર માઉન્ટ એવરેસ્ટ હવે માત્ર સાહસનું કેન્દ્ર નથી રહ્યું, પરંતુ વર્ષોથી જમા થયેલા કચરાને કારણે 'વિશ્વનો સૌથી ઊંચો કચરાનો ઢગલો' બની રહ્યો છે. આ ગંભીર સમસ્યાને નાથવા માટે નેપાળના સંસ્કૃતિ અને પર્યટન મંત્રાલયે "એવરેસ્ટ સફાઈ કાર્ય યોજના (2025-2029)" લોન્ચ કરી છે. આ પાંચ વર્ષીય વ્યૂહરચના હેઠળ, એવરેસ્ટના કેમ્પ-2 પર કાયમી કચરો સંગ્રહ કેન્દ્ર બનાવવામાં આવશે. હવેથી દરેક પર્વતારોહક અને તેમની ટીમ માટે પહાડ પરથી નિર્ધારિત માત્રામાં કચરો પાછો લાવવો કાયદેસર રીતે ફરજિયાત બનશે. આ પગલાથી વર્ષોથી પહાડો પર જમા થયેલા ઓક્સિજન સિલિન્ડર, પ્લાસ્ટિક અને અન્ય નકામો સામાન દૂર કરવામાં મોટી મદદ મળશે.

આધુનિક ટેકનોલોજી આ અભિયાનનું મુખ્ય પાસું છે. પર્વતના જોખમી વિસ્તારોમાં જ્યાં માણસોનું પહોંચવું મુશ્કેલ છે, ત્યાં કચરો ઉપાડવા માટે ડ્રોન અને રોપવેનો ઉપયોગ કરવાની યોજના છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, બરફમાં દટાયેલા માનવ અવશેષો અને મૃતદેહોને શોધવા માટે GPS ટ્રેકિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, પર્યાવરણના રક્ષણ માટે સરકારે પર્વતારોહકોની સંખ્યા મર્યાદિત કરવાના કાયદા ઘડવાની પણ તૈયારી કરી છે. વધતી જતી ભીડ અને નાજુક થઈ રહેલા ગ્લેશિયર્સને બચાવવા માટે વર્તમાન એવરેસ્ટ બેઝ કેમ્પને કોઈ વૈકલ્પિક અને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવા માટે પણ અભ્યાસ શરૂ કરી દેવામાં આવ્યો છે.

નેપાળી સૈન્ય દ્વારા અત્યાર સુધીમાં 1.19 લાખ કિલોથી વધુ કચરો અને અનેક મૃતદેહો બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે, પરંતુ વધતા પર્યટનને કારણે કચરો સતત વધી રહ્યો છે. પર્વતારોહકો માટે પહેલેથી જ 'પૂપ બેગ' ફરજિયાત કરી દેવામાં આવી છે, પરંતુ 2025થી અમલી બનનારી આ નવી યોજના હિમાલયની ગરિમા અને સુંદરતાને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે એક નિર્ણાયક કદમ માનવામાં આવે છે. પર્યાવરણવાદીઓનું કહેવું છે કે જો અત્યારે કડક પગલાં નહીં લેવાય, તો ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ હિમાલયની ઇકોસિસ્ટમને કાયમી નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. નેપાળની આ પહેલ વિશ્વભરના પર્વતારોહકો અને પર્યાવરણ પ્રેમીઓ માટે એક આશાનું કિરણ બની છે.