નવી દિલ્હી, તા.૨૪: આજે  જ્યારે મોબાઇલ નેટવર્ક આપણા રોજિંદા જીવનમાં એક મહત્વપૂર્ણ જરૂરિયાત બની ગયા છે, ત્યારે દેશ અને દુનિયામાં હજુ પણ ઘણા વિસ્તારો છે જ્યાં ફોન નેટવર્ક ઍકસેસ એક સ્વપ્ન જેવું લાગે છે. પર્વતો, ગાઢ જંગલો, રણ, મહાસાગરો અને આપત્તિગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મોબાઇલ ટાવર સ્થાપિત કરવા મુશ્કેલ અને ખર્ચાળ છે. આવી સ્થિતિમાં, ઇસરોના બ્લુબર્ડ બ્લોક-૨ ઉપગ્રહે સામાન્ય લોકોમાં નવી આશા લાવી છે. આ ઉપગ્રહ મોબાઇલ ટાવરની જેમ કાર્ય કરશે, પરંતુ જમીન પર નહીં, પરંતુ અવકાશમાંથી.

૨૪ ડિસેમ્બરની સવારે, ઇસરોએ તેના સૌથી શકિતશાળી રોકેટ, LVM3-M6 નો ઉપયોગ કરીને બ્લુબર્ડ બ્લોક-૨ ઉપગ્રહ લોન્ચ કર્યો. શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી સવારે ૮ૅં૫૫ વાગ્યે લોન્ચ કરવામાં આવ્યું. લગભગ ૧૫ મિનિટ પછી, ઉપગ્રહ રોકેટથી અલગ થઈ ગયો અને નીચી પૃથ્વી ભ્રમણકક્ષા (LEO) પર પહોંચ્યો. આ મિશન ISROના ન્યૂસ્પેસ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (NSIL) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.

અત્યાર સુધીનો સૌથી ભારે LEO ઉપગ્રહ

બ્લુબર્ડ બ્લોક-૨ નું વજન આશરે ૬૧૦૦ કિલોગ્રામ છે. તે LVM3 રોકેટ પર ISRO દ્વારા નીચી પૃથ્વી ભ્રમણકક્ષામાં લોન્ચ કરાયેલ સૌથી ભારે ઉપગ્રહ છે. આ પ્રક્ષેપણ સાથે, LVM3 એ તેનું ત્રીજું સંપૂર્ણ વ્યાપારી મિશન પૂર્ણ કર્યું. એકંદરે, આ LVM3 ની નવમી ઉડાન, ISRO નું ૧૦૧મું પ્રક્ષેપણ અને આ વર્ષે તેનું પાંચમું મિશન છે.

બ્લુબર્ડ બ્લોક-૨ શું કરે છે? : આ ઉપગ્રહ ખાસ કરીને સામાન્ય સ્માર્ટફોન વપરાશકર્તાઓ માટે રચાયેલ છે. તેની સૌથી નોંધપાત્ર વિશેષતા એ છે કે તે સેટેલાઇટ ફોન, ખાસ એન્ટેના અથવા ફોનમાં ફેરફાર કર્યા વિના સીધા અવકાશમાંથી 4G અને 5G સેવાઓ પ્રદાન કરી શકે છે. આનો અર્થ છે વૉઇસ કૉલ્સ, વિડિઓ કૉલ્સ, મેસેજિંગ, સ્ટ્રીમિંગ અને ઇન્ટરનેટ - બધું સીધા અવકાશમાંથી. તે એવા વિસ્તારોમાં પણ નેટવર્ક કવરેજ પહોંચાડી શકે છે જ્યાં જમીન પર કોઈ મોબાઇલ ટાવર નથી.

સૌથી મોટો એન્ટેના, સૌથી શકિતશાળી : બ્લુબર્ડ બ્લોક-૨ માં ૨૨૩-ચોરસ-મીટર ફેઝડ-એરે એન્ટેના છે, જે નીચા પૃથ્વી ભ્રમણકક્ષામાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો વાણિજ્યિક સંચાર એન્ટેના માનવામાં આવે છે. જ્યારે સંપૂર્ણ રીતે તૈનાત કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે ૫,૬૦૦ થી વધુ સિગ્નલ કોષો બનાવે છે. આનાથી તે સામાન્ય મોબાઇલ ફોન દ્વારા ઉત્સર્જિત સૌથી નબળા સિગ્નલોને પણ કેપ્ચર કરી શકે છે. આ હિમાલય, મહાસાગરો, રણ અને આપત્તિ ઝોન જેવા દૂરના વિસ્તારોમાં પણ કનેકિટવિટી શક્ય બનાવે છે.

આ સિસ્ટમ જૂના ઉપગ્રહોથી કેવી રીતે અલગ છે : અત્યાર સુધી, ઉપગ્રહ સાથે વાતચીત કરવા માટે ડીશ અથવા ખાસ ટર્મિનલની જરૂર પડતી હતી. પરંતુ બ્લુબર્ડ બ્લોક-૨ મોબાઇલ ટાવરની જેમ કામ કરે છે. જેમ જેમ તમે પાર્થિવ નેટવર્ક છોડો છો, તેમ તેમ તમારા ફોનનો સિગ્નલ સીધા ઉપરના ઉપગ્રહ સુધી પહોંચે છે. ત્યાંથી, સિગ્નલ જમીન પરના ગેટવે સ્ટેશન પર મોકલવામાં આવે છે અને પછી તમારા મોબાઇલ ઓપરેટરના નેટવર્ક સાથે ફરીથી કનેકટ થાય છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા એટલી સરળ છે કે વપરાશકર્તાને તફાવતની નોંધ આવતી નથી.

ઓછા ગેટવે, વધુ કવરેજ : આ સિસ્ટમનો બીજો એક મહત્વપૂર્ણ ફાયદો એ છે કે દરેક દેશમાં અસંખ્ય ગેટવે સ્ટેશનો સ્થાપિત કરવાની જરૂર નથી. થોડા ગેટવે આખા દેશ અથવા મોટા વિસ્તારને આવરી શકે છે. જેમ જેમ બ્લુબર્ડ નક્ષત્રમાં વધુ ઉપગ્રહો ઉમેરાશે, તેમ તેમ એક ઉપગ્રહથી બીજા ઉપગ્રહમાં આપમેળે ટ્રાન્સફર થઆ વાણિજ્યિક મિશન ભારત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે.

આ લોન્ચ દર્શાવે છે કે ISRO માત્ર વૈજ્ઞાનિક મિશન માટે જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક ટેલિકોમ ઉદ્યોગ માટે પણ વિશ્વસનીય લોન્ચ પાર્ટનર બની રહ્યું છે. ડાયરેકટ-ટુ-મોબાઇલ સેટેલાઇટ નેટવર્કને ભવિષ્યની સૌથી આશાસ્પદ કનેકિટવિટી ટેકનોલોજી માનવામાં આવે છે. પરિણામે, LVM3 ની ક્ષમતાઓ ભારતને આ બજારમાં મજબૂત સ્થાન આપે છે.

બ્લુબર્ડ બ્લોક-૨ સાથે આગળ શું છે?: ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચ્યા પછી, ઉપગ્રહના એન્ટેનાને તૈનાત કરવામાં આવશે અને વિવિધ સિસ્ટમોનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ તેને ખ્લ્વ્ સ્પેસમોબાઇલના વૈશ્વિક નેટવર્ક સાથે જોડવામાં આવશે. જેમ જેમ વધુ ઉપગ્રહો ઉમેરવામાં આવશે અને નિયમનકારી મંજૂરીઓ પ્રાપ્ત થશે, તેમ તેમ મોબાઇલ નેટવર્ક એવા વિસ્તારોમાં પહોંચશે જ્યાં સિગ્નલ અગાઉ ઉપલબ્ધ ન હતું.

જનતા માટે આનો અર્થ શું છેઃ સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ભવિષ્યમાં, મોબાઇલ નેટવર્ક હવે ટાવર સુધી મર્યાદિત રહેશે નહીં. અવકાશમાંથી આવતા સિગ્નલ ખાતરી કરશે કે તમારો ફોન કોઈપણ સંજોગોમાં જોડાયેલ રહેશે. આ ISRO મિશન ફકત એક લોન્ચ નથી, પરંતુ સામાન્ય લોકો માટે મોબાઇલ અનુભવને બદલવા તરફ એક મોટું પગલું છે. જેનાથી નેટવર્ક સુસંગત રહેશે તેની ખાતરી થશે