નેપિડો (મ્યાનમાર): ભારતના પાડોશી દેશ મ્યાનમારમાં છેલ્લા દસ વર્ષથી ચાલી રહેલી રાજકીય અસ્થિરતા અને હિંસાએ આખા દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાને ચિંતામાં મૂકી દીધું છે. ૨૦૧૫માં જ્યારે આંગ સાન સૂ કીના નેતૃત્વમાં લોકશાહીનો સૂર્યોદય થયો હતો, ત્યારે કોઈએ કલ્પના નહોતી કરી કે માત્ર થોડા જ વર્ષોમાં આ દેશ ફરી એકવાર સૈન્ય શાસનના અંધકારમાં ધકેલાઈ જશે.
સત્તાપલટો અને લોકશાહીનું ગળું ઘોંટાયું
મ્યાનમારના આ સંઘર્ષનો સૌથી મોટો વળાંક ૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૧ના રોજ આવ્યો, જ્યારે મ્યાનમારની સેના (તતમદાવ) એ ચૂંટાયેલી સરકારને ઉથલાવીને સત્તા કબજે કરી લીધી. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૧ના તે કાળા દિવસે આંગ સાન સૂ કી સહિતના નેતાઓની અટકાયત કરવામાં આવી. સેનાનો દાવો હતો કે નવેમ્બર ૨૦૨૦ની ચૂંટણીમાં ગેરરીતિ થઈ હતી, પરંતુ આ દાવા પાછળ સત્તાની ભૂખ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.
ચારેબાજુ ભભકતી જ્વાળાઓ: આંતરવિગ્રહ
સેનાના આ બળવા સામે મ્યાનમારની જનતા રસ્તા પર ઉતરી આવી, જેને સેનાએ અત્યંત ક્રૂરતાપૂર્વક દબાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. પરિણામે, મ્યાનમારના ખૂણે ખૂણે હથિયારબંધ સશસ્ત્ર જૂથો (PDF) ઊભા થયા. આજે સ્થિતિ એવી છે કે મ્યાનમારના અનેક ગ્રામીણ અને સરહદી વિસ્તારો પર સેનાનું નિયંત્રણ નથી, પણ બળવાખોર જૂથો શાસન કરી રહ્યા છે. આ સંઘર્ષમાં હજારો નિર્દોષ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે અને લાખો લોકો વિસ્થાપિત થઈને ભારત અને થાઈલેન્ડ જેવા દેશોમાં આશરો લઈ રહ્યા છે.
ચૂંટણીનું મૃગજળ: શું ઉકેલ આવશે?
તાજેતરમાં સૈન્ય શાસકો ફરી એકવાર ચૂંટણી યોજવાની વાતો કરી રહ્યા છે, પરંતુ વિપક્ષી નેતાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય તેને એક 'ઢોંગ' ગણાવી રહ્યા છે. જ્યાં સુધી વિપક્ષી નેતાઓ જેલમાં છે અને દેશમાં હિંસા ચાલુ છે, ત્યાં સુધી મુક્ત અને ન્યાયી ચૂંટણી શક્ય જણાતી નથી.
મ્યાનમારનો આ એક દાયકાનો ઇતિહાસ એ વાતનો સાક્ષી છે કે સત્તા પરિવર્તન જો બંદૂકની અણીએ થાય, તો તેના પરિણામો માત્ર વિનાશ જ લાવે છે. આ દેશ ક્યારે ફરી પાટા પર આવશે અને ક્યારે સામાન્ય નાગરિકો શાંતિનો શ્વાસ લઈ શકશે, તે સૌથી મોટો પ્રશ્ન છે.