ખેરોની (આસામ): આસામના પશ્ચિમ કાર્બી આંગલોંગ જિલ્લાનો ખેરોની વિસ્તાર અત્યારે જ્વાળામુખી પર બેઠો છે. જે હવામાં ક્યારેક બિહારી લોકગીતો અને આસામી સંસ્કૃતિનો સુમેળ સંભળાતો હતો, ત્યાં આજે પોલીસની ગાડીઓના સાયરન અને તણાવપૂર્ણ મૌન છે. આ લડાઈ માત્ર જમીનની નથી, પણ એ ૨૦૦ બિહારી મજૂરોની વારસાની છે જેઓ ૧૯૭૦ના દાયકામાં આ દુર્ગમ પહાડી વિસ્તારમાં વિકાસનો 'પુલ' બાંધવા આવ્યા હતા, પણ આજે તેઓ જ રાજકીય અને કાનૂની વિવાદોના વમળમાં ફસાયા છે.
પુલ બાંધવાથી માંડીને ઘર વસાવવા સુધીની સફર
૧૯૭૦ના દાયકામાં જ્યારે કાર્બી આંગલોંગના જંગલોમાં કોઈ રસ્તા નહોતા, ત્યારે ૨૦૦ જેટલા બિહારી મજૂરોને (મુખ્યત્વે છાપરા અને સિવાનથી) કોપિલી નદી પર પુલ બનાવવા લાવવામાં આવ્યા હતા. કામ પૂરું થયા પછી, આ મહેનતુ મજૂરોએ અહીંની ફળદ્રુપ જમીન જોઈને પરત ફરવાને બદલે અહીં જ પશુપાલન અને ખેતી શરૂ કરી. જે તંબુઓ હતા તે કાચા મકાનો બન્યા અને સમય જતાં તે પાકાં ઘરોમાં ફેરવાઈ ગયા. આજે આ સમુદાય ૨૦૦ માંથી વધીને ૪૦,૦૦૦ની વસ્તી ધરાવે છે, જે કોઈપણ ચૂંટણીનું પરિણામ બદલવાની તાકાત રાખે છે.
શા માટે ભભકી છે અશાંતિ? (VGR અને PGR નો વિવાદ)
કાર્બી આંગલોંગ સ્વાયત્ત પરિષદ અને સ્થાનિક વિદ્યાર્થી સંગઠનોનો આરોપ છે કે આ લોકોએ 'વિલેજ ચરાઈ અનામત' (VGR) અને 'પ્રોફેશનલ ચરાઈ અનામત' (PGR) જમીનો પર ગેરકાયદેસર કબજો કર્યો છે. બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિ હેઠળ સુરક્ષિત આ આદિવાસી ભૂમિ પર કાયમી બાંધકામની મનાઈ છે. તાજેતરમાં હિમંત બિસ્વા શર્મા સરકારના અતિક્રમણ હટાવવાના અભિયાન અને સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ જ્યારે આ વસાહતીઓને નોટિસ આપવામાં આવી, ત્યારે હિંસક અથડામણો ફાટી નીકળી હતી.
બંને પક્ષોની વેદના અને દલીલો
•    સ્થાનિક કાર્બી સમુદાય: "આ અમારા પૂર્વજોની જમીન છે. જો બહારના લોકો આમ જ વસતા રહેશે, તો અમે અમારા જ ઘરમાં લઘુમતી બની જઈશું. અમે વિકાસના વિરોધી નથી, પણ ગેરકાયદે કબજાના વિરોધી છીએ."
•    હિન્દીભાષી સમુદાય: "અમારા પૂર્વજોએ લોહી-પરસેવો પાડીને આ જંગલને રહેવા લાયક બનાવ્યું. અમારા બાળકો અહીં જન્મ્યા, આસામી ભાષા બોલે છે અને અમારી પાસે ૧૯૭૦ના દસ્તાવેજો છે. અચાનક અમને 'અતિક્રમણકારી' કહીને કેવી રીતે કાઢી શકાય?"
વર્તમાન સ્થિતિ: કર્ફ્યુ અને અનિશ્ચિતતા
ખેરોની વિસ્તારમાં હાલમાં ઈન્ટરનેટ સેવાઓ બંધ છે અને સશસ્ત્ર દળો તૈનાત છે. ૨૦૦ મજૂરોથી શરૂ થયેલી આ વાર્તા આજે ૪૦,૦૦૦ લોકોના અસ્તિત્વ અને આદિવાસી અધિકારો વચ્ચેની મોટી કાનૂની લડાઈ બની ગઈ છે. સરકાર માટે આ એક ધર્મસંકટ છે: એક તરફ સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ છે અને બીજી તરફ ૫૦ વર્ષથી વસેલા હજારો પરિવારોનું માનવીય પાસું છે.