નવી દિલ્હી : ભારતીય રિઝર્વ બેંકની ચેક ટ્રંકેશન સિસ્ટમ (CTS) હેઠળ સતત ક્લિયરિંગ અને સેટલમેન્ટ એટલે કે CCS ફ્રેમવર્કનો તબક્કો 2 હાલમાં અમલમાં મૂકવા પર પ્રતિબંધ છે. આ તબક્કો પહેલા 3 જાન્યુઆરી, 2026 થી લાગુ થવાનો હતો, પરંતુ હવે નવી તારીખ અલગથી જાહેર કરવામાં આવશે. RBIએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે, આગામી આદેશો સુધી, વર્તમાન વ્યવસ્થા એટલે કે તબક્કો 1 રાબેતા મુજબ ચાલુ રહેશે. ચાલુ રહેશે.

ચેક ક્લિયરિંગ મુલતવી રાખવાના તબક્કો 2 સંબંધિત કડક સમયરેખા નિયમ પણ હાલમાં લાગુ થશે નહીં. જોકે, RBIનું આ પગલું સિસ્ટમને વધુ સરળ અને જોખમમુક્ત બનાવવાના દૃષ્ટિકોણથી મહત્વપૂર્ણ છે. એવું માનવામાં આવે છે.

CTS હેઠળ CCS ફ્રેમવર્કનો પ્રથમ તબક્કો 4 ઓક્ટોબર, 2025 થી લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. આમાં, પરંપરાગત બેચ સિસ્ટમ નાબૂદ કરવામાં આવી છે અને દિવસભર એક જ સતત પ્રેઝન્ટેશન વિન્ડો શરૂ કરવામાં આવી છે. પહેલા ચેક નિશ્ચિત સમયે બેચમાં ક્લિયર થતા હતા, પરંતુ હવે બેંકને ચેક મળતાની સાથે જ તેને સ્કેન કરવામાં આવશે. કેપ્ચર કરેલી છબીઓ અને MICR ડેટા સીધા ક્લિયરિંગ હાઉસને મોકલવામાં આવશે. ડ્રોઇંગ બેંક ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે ચેકની તપાસ કરે છે અને મંજૂરી અથવા અસ્વીકાર મોકલે છે. જો પુષ્ટિકરણ વિંડો સમાપ્ત થાય ત્યાં સુધી બેંક તરફથી કોઈ પ્રતિસાદ ન મળે, તો ચેક આપમેળે મંજૂર થઈ જશે. સેટલ થઈ જાય છે.

બીજા તબક્કામાં સૌથી મોટો ફેરફાર એ હતો કે ડ્રોઇંગ બેંકને ચેકની છબી પ્રાપ્ત થયાના 3 કલાકની અંદર મંજૂરી મળશે. અથવા રિજેક્શન આપવું ફરજિયાત છે. જો 3 કલાકની અંદર કોઈ પ્રતિસાદ ન મળે, તો ચેક આપમેળે મંજૂર થયેલ માનવામાં આવે છે અને સેટલમેન્ટ પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. તે પૂર્ણ થાય છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકોને ભંડોળ વધુ ઝડપથી ઉપલબ્ધ કરાવવાનો હતો.