નવી દિલ્‍હી, તા.૨૯: આર્થિક તણાવ અને સામાજિક ઉથલપાથલને કારણે વૈશ્વિક સ્‍તરે સત્તા વિરોધી લહેર ફેલાઈ છે, જ્‍યારે ભારતમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સત્તા તરફી વલણો સરકારોને સત્તામાં પરત લાવી રહ્યા છે. છેલ્લી સામાન્‍ય ચૂંટણીમાં, દેશે સતત ત્રીજા કાર્યકાળ માટે વડા પ્રધાન નરેન્‍દ્ર મોદીના નેતળત્‍વ હેઠળની NDA સરકારમાં પોતાનો વિશ્વાસ પાછો મૂકયો હતો, જ્‍યારે વિવિધ રાજ્‍યોમાં પણ સત્તા તરફી જનાદેશ જોવા મળ્‍યો હતો. આ પરિસ્‍થિતિ સ્‍વતંત્રતા પછી યોજાયેલી ત્રણ ચૂંટણીઓનું પ્રતિબિંબ છે, જ્‍યારે ૮૫% સરકારો ફરીથી ચૂંટાઈ આવી હતી. આ પ્રો-ઇન્‍કમ્‍બન્‍સીના સુવર્ણ યુગ તરફ પાછા ફરવાનું ચિﾎતિ કરે છે.

નિષ્‍ણાતો માને છે કે મજબૂત નેતા-કેન્‍દ્રિત રાજકારણ અને કલ્‍યાણકારી યોજનાઓએ ભારતમાં અસંતોષને સફળતાપૂર્વક દૂર કર્યો છે. બિહારથી ગુજરાત સુધીના ચૂંટણી પરિણામો સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારતીય મતદારો હવે ફક્‍ત પરિવર્તન માટે મતદાન કરતા નથી, પરંતુ જો તેમને વિકાસ અને સુરક્ષાની ખાતરી આપવામાં આવે તો દાયકાઓ જૂના નેતળત્‍વમાં વિશ્વાસ મૂકવા તૈયાર છે. બિહારમાં ૧૦મી વખત મુખ્‍યમંત્રી નીતિશ કુમારનું શપથ ગ્રહણ આનું તાજેતરનું ઉદાહરણ છે. બિહારની ચૂંટણીઓએ માત્ર રાજ્‍યના રાજકારણને નવી દિશા આપી નથી પરંતુ વૈશ્વિક ચૂંટણી વલણોને પણ પડકાર્યા છે.

૧- કલ્‍યાણકારી યોજનાઓઃ ગરીબ અને નીચલા મધ્‍યમ વર્ગને સીધો ફાયદો કરાવતી યોજનાઓ મતદારોને જોડતી રહી.

૨- માળખાગત સુવિધાઓઃ રસ્‍તા, પુલ અને વીજળી જેવા વિકાસ પ્રોજેક્‍ટ્‍સે ઉચ્‍ચ મધ્‍યમ વર્ગને આકર્ષિત કર્યો.

૩- મજબૂત નેતળત્‍વ અને ડબલ એન્‍જિનઃ કેન્‍દ્ર અને રાજ્‍યમાં એક પક્ષીય સરકારનું સૂત્ર વિશ્વાસનું પ્રતીક બન્‍યું.

૪- વ્‍યક્‍તિગત વિશ્વસનીયતાઃ પﾍમિ બંગાળમાં મમતા બેનર્જીની જીત તેમની વ્‍યક્‍તિગત છબીનું પરિણામ છે.

યુએસએ   ૨૦૨૪ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી (કમલા હેરિસ) હાર્યો; રાજકીય અને આર્થિક પરિસ્‍થિતિઓ, ફુગાવા અને અર્થતંત્ર પ્રત્‍યે અસંતોષ મુખ્‍ય મુદ્દાઓ છે.

બ્રિટન ૨૦૨૪ કન્‍ઝર્વેટિવ પાર્ટી હાર્યો; ૧૪ વર્ષમાં આર્થિક અને રાજકીય સ્‍થિરતા અને જીવનનિર્વાહના વધતા ખર્ચ.

જાપાન ૨૦૨૪ લિબરલ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી - કોમેઇટો ગઠબંધન બહુમતી ગુમાવે છે; આર્થિક સ્‍થિરતા, ફુગાવા અને ભ્રષ્ટાચાર કૌભાંડો પર લાંબા સમય સુધી અસંતોષ.

દક્ષિણ આફ્રિકા ૨૦૨૪ આફ્રિકન નેશનલ કોંગ્રેસ બહુમતી ગુમાવે છે; ૩૦ વર્ષમાં પ્રથમ વખત બહુમતીથી ઓછું પડે છે; બેરોજગારી, ગરીબી અને આર્થિક અસમાનતા.

સેનેગલ ૨૦૨૪ એલાયન્‍સ ફોર ધ રિપબ્‍લિક (શાસક ગઠબંધન, અમાડોઉ બા) હાર્યો; નવી પેઢીનો અસંતોષ, બેરોજગારી અને પરિવર્તનની ઇચ્‍છા.

દેશમાં કલ્‍યાણ પેકેજોએ માર્ગ મોકળો કર્યો છેઃ બિહાર ૨૦૨૫ JDU-BJP સ્‍થિરતા અને કલ્‍યાણકારી કથા પર સત્તામાં પાછા ફર્યા આત્‍મવિશ્વાસ. હરિયાણા ૨૦૨૪: ભાજપ સત્તામાં પાછો ફર્યો, વિકાસ અને કાયદો અને વ્‍યવસ્‍થાને ટેકો આપ્‍યો. મધ્‍યપ્રદેશ ૨૦૨૩: ભાજપ સત્તામાં પાછો ફર્યો, નેતળત્‍વ અને કલ્‍યાણકારી યોજનાઓમાં વિશ્વાસ. ત્રિપુરા ૨૦૨૩: ભાજપની આગેવાની હેઠળ NDA સત્તામાં પાછો ફર્યો, સારી તૈયારી વિરોધને શાંત કરે છે. ગુજરાત ૨૦૨૨: ભાજપ સત્તામાં પાછો ફર્યો, ભાજપનું વર્ચસ્‍વ અને નેતા-કેન્‍દ્રિત અભિયાન. કેરળ ૨૦૨૧: CPM (LDF) સત્તામાં પાછો ફર્યો, શિક્ષણ અને આરોગ્‍ય નીતિઓમાં વિશ્વાસ. પﾍમિ બંગાળ ૨૦૨૧: TMC સત્તામાં પાછો ફર્યો, મમતા બેનર્જીની લોકપ્રિયતા અને કલ્‍યાણ પેકેજ.

સત્તા સમર્થક ટ્રેન્‍ડ કેમ?

ગરીબો-મહિલાઓને સીધો લાભ.

માર્ગો, પૂલો અને વિજળી જેવી પાયાની સુવિધાઓ મળી

કેન્‍દ્ર અને રાજ્‍યમાં એક પક્ષની સરકારથી લોકોને ફાયદો

પ.બંગાળમાં મમતા અને ઝારખંડમાં હેમંતનો વિજય તેમની વ્‍યકિતગત છબિનું પરિણામ છે

ભારતીય ચૂંટણીઓનો બદલાતો ઇતિહાસ (૧૯૫૨-૨૦૨૫)

સમયગાળાના વલણો મુખ્‍ય હાઇલાઇટ્‍સ

૧૯૫૨-૧૯૬૬          ૮૫%         સત્તાધારી સરકારો ફરીથી ચૂંટાઈ આવી

૧૯૮૯-૧૯૯૮          ૭૧%         સત્તાધારી વિરોધી સરકારો ચૂંટણી હારી ગઈ

૨૦૦૪-૨૦૧૫ મિશ્ર    ૫૫%         સરકારો સત્તામાં પાછા ફરવામાં સફળ રહી

૨૦૧૬-૨૦૧૮      ૭૫%   સત્તાધારી વિરોધી પક્ષોનો પરાજય થયો

વર્તમાન સમયગાળો (૨૦૧૯-૨૦૨૫) સત્તાધારી સરકારો ફરીથી સત્તાધારી સરકારોનો સમયગાળો શરૂ થઈ ગયો છે