નવી દિલ્‍હી તા.૩૦: મનરેગા એક એવી યોજના છે જે ગ્રામીણ વિસ્‍તારોમાં લોકોને રોજગારની ખાતરી આપે છે. તેનો ઉદ્દેશ્‍ય ગ્રામીણ પરિવારોની આવક વધારવાનો અને તેમને આત્‍મનિર્ભર બનાવવાનો છે. જોકે, આ યોજના અંગે એક ચોંકાવનારો અહેવાલ સામે આવ્‍યો છે. છેલ્‍લા ત્રણ નાણાકીય વર્ષોમાં મનરેગા હેઠળ કામ મેળવતા પરિવારોમાંથી ફક્‍ત ૮% કરતા ઓછા પરિવારોને ૧૦૦ દિવસનું કામ મળ્‍યું છે. આ માહિતી સંસદીય સમિતિની બેઠકમાં સરકારી રજૂઆતમાં રજૂ કરવામાં આવી હતી. તેમાં જણાવાયું હતું કે છેલ્‍લા ત્રણ નાણાકીય વર્ષોમાં દરેક પરિવારને સરેરાશ ૫૦ દિવસનો રોજગાર મળ્‍યો છે.

જોકે, એ પણ બહાર આવ્‍યું છે કે ગ્રામીણ રોજગાર યોજનામાં અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST), તેમજ મહિલાઓની ભાગીદારી તેમના વસ્‍તી હિસ્‍સા કરતા ઘણી વધારે છે. આ ચર્ચાઓથી પરિચિત લોકોએ ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય દ્વારા શેર કરાયેલા ડેટાને ટાંકીને જણાવ્‍યું હતું કે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં, SC/STનો હિસ્‍સો ૩૬% થી વધુ હતો અને મહિલાઓનો હિસ્‍સો ૫૬% થી વધુ હતો. આ આંકડા પાછલા ત્રણ નાણાકીય વર્ષોના આંકડાઓની નજીક છે.

આ વર્ષે, દરેક પરિવારને સરેરાશ ૩૬ દિવસની રોજગારી મળી. નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં આ સંખ્‍યા વધવાની ધારણા છે. પાછલા ત્રણ વર્ષોમાં, આ આંકડો ૪૭ થી ૫૨ દિવસની વચ્‍ચે હતો. સૂત્રો અનુસાર, આ ત્રણ વર્ષોમાં રોજગાર મેળવનારા પરિવારોની સંખ્‍યા આશરે ૫૮ મિલિયન (૨૦૨૪-૨૫), આશરે ૬૦ મિલિયન (૨૦૨૩-૨૪), અને ૬૨ મિલિયન (૨૦૨૨-૨૩) હતી.

આ દરમિયાન, ૧૦૦ દિવસ કામ મેળવનારા પરિવારોની સંખ્‍યા અનુક્રમે ૪૦.૭ લાખ (૭%), ૪૫ લાખ (૭.૫%) અને ૩૬ લાખ (૫.૮%) હતી.

આ મુદ્દે, કોંગ્રેસના એક સભ્‍યએ સરકાર પર ભંડોળ કાપવાનો અને ભંડોળ રિલીઝ કરવામાં વિલંબ કરવાનો આરોપ લગાવ્‍યો. આ દરમિયાન, ભાજપના સભ્‍યોએ કેટલાક રાજ્‍યોમાં નાણાકીય અનિયમિતતાઓનો મુદ્દો ઉઠાવ્‍યો અને મંત્રાલય પાસેથી માહિતી માંગી.

સરકારે VB-G RAM G નામની પહેલ પર પ્રકાશ પાડ્‍યો. આ પહેલ હેઠળ, મનરેગાના નિરીક્ષણમાં કેટલીક ખામીઓ ઓળખવામાં આવી હતી, જેમ કે જમીન પર કામનો અભાવ, ભૌતિક પ્રગતિ સાથે ખર્ચનો મેળ ખાતો નથી, શ્રમ-સઘન કાર્યોમાં મશીનોનો ઉપયોગ અને ડિજિટલ હાજરી પ્રણાલીની વારંવાર અવગણના.

સરકાર કહે છે કે આ અનુભવના આધારે, એક નવો કાયદો રજૂ કરવામાં આવ્‍યો છે જે અમલીકરણ માળખાને મજબૂત બનાવશે. કોંગ્રેસના સાંસદ સપ્તગીરી ઉલકાની અધ્‍યક્ષતામાં સંસદીય સમિતિની બેઠકો મોટાભાગે મનરેગા પર કેન્‍દ્રિત હતી. અગાઉ, સમિતિનો કાર્યસૂચિ જૂના કાયદાની તુલના VB-G RAM G એક્‍ટ સાથે કરવાનો હતો, જેનો કેટલાક ભાજપના સભ્‍યોએ વાંધો ઉઠાવ્‍યો હતો.