પોરબંદર : ભારતીય નૌકાદળે સમુદ્રમાં એક અનોખો ઈતિહાસ રચવાની દિશામાં કદમ માંડ્યા છે. સોમવારે ગુજરાતના પોરબંદરથી ભારતીય નૌકાદળના ‘સેઇલિંગ વેસલ’ (INSV) કૌંડિન્યાએ ઓમાનના મસ્કત સુધીની તેની પ્રથમ વિદેશી સફર શરૂ કરી છે. આ કોઈ સામાન્ય જહાજ નથી, પરંતુ ૧૫૦૦ વર્ષ જૂની જહાજ નિર્માણ તકનીકનો જીવંત નમૂનો છે. આધુનિક એન્જિન, સ્ટીલના ખીલા કે પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ વગર બનેલું આ જહાજ માત્ર પવન અને સઢના સહારે પશ્ચિમ કિનારાના વેપારી માર્ગોને ફરીથી શોધી રહ્યું છે.

અજંતાના ચિત્રોમાંથી મળી પ્રેરણા

INSV કૌંડિન્યાની ડિઝાઇન પાંચમી સદી દરમિયાન ભારતમાં વપરાતા જહાજો પર આધારિત છે. આ જહાજને બનાવવા માટે અજંતાની ગુફાઓના ભીંતચિત્રો અને પ્રાચીન ગ્રંથોનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. જહાજના લાકડાના પાટિયાઓને લોખંડના ખીલાથી જોડવાને બદલે નાળિયેરના રેસામાંથી બનેલા કાથીના દોરડા (Coir) નો ઉપયોગ કરીને ટાંકા (સીવવામાં) લેવામાં આવ્યા છે. હલને સીલ કરવા માટે કુદરતી તેલ, કપાસ અને રેઝિનનો ઉપયોગ કરાયો છે. ૧૯.૬ મીટર લંબાઈ ધરાવતું આ જહાજ પવનના તણાવ હેઠળ તૂટવાને બદલે મોજાંના દબાણને શોષવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

પીએમ મોદીએ પાઠવી શુભેચ્છા

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આ સફરની પ્રશંસા કરતા જણાવ્યું હતું કે, "INSV કૌંડિન્યાને તેની પ્રથમ સફર પર જોવું અદ્ભુત છે." તેમણે પ્રાચીન ટાંકાવાળી જહાજ તકનીકને પુનર્જીવિત કરવા બદલ કારીગરો, ડિઝાઇનર્સ અને નૌકાદળને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. વડાપ્રધાને નોંધ્યું હતું કે આ સફર ગલ્ફ દેશો સાથે ભારતના હજારો વર્ષ જૂના ઐતિહાસિક અને દરિયાઈ સંબંધોને ફરીથી તાજા કરશે.

સાંસ્કૃતિક પ્રતિકોથી સુશોભિત

જહાજનું નામ ૧લી સદીના સુપ્રસિદ્ધ ભારતીય નાવિક ‘કૌંડિન્યા’ ના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. જહાજના સઢ પર ‘ગંધભેરુન્ડા’ (બે માથાવાળું પક્ષી) અને સૂર્યના ચિહ્નો છે, જ્યારે જહાજના ડેક પર હડપ્પા શૈલીનો પથ્થરનો લંગર પણ રાખવામાં આવ્યો છે. કેરળના માસ્ટર કારીગર બાબુ શંકરનના નેતૃત્વમાં તૈયાર થયેલું આ જહાજ ૧૫ ખલાસીઓના ક્રૂને લઈને ઓમાનના મસ્કત પહોંચશે. આ મિશનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતની સમૃદ્ધ દરિયાઈ સંસ્કૃતિનું પ્રદર્શન કરવાનો અને પ્રાચીન ટેકનોલોજીની ટકાઉક્ષમતા ચકાસવાનો છે.