નવી દિલ્હી: બ્રહ્માંડ વિજ્ઞાન (Cosmology) ના અત્યાર સુધીના સ્વીકૃત સિદ્ધાંતોને પડકારતો એક નવો અભ્યાસ સામે આવ્યો છે. દક્ષિણ કોરિયાની યોન્સેઈ યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ દાવો કર્યો છે કે, જે બ્રહ્માંડ અત્યાર સુધી સતત ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું હોવાનું મનાતું હતું, તેની ગતિ હવે ધીમી પડી રહી છે. આ અભ્યાસ જો સાચો સાબિત થાય, તો તે ૨૦૧૧માં નોબેલ પુરસ્કાર મેળવનાર ‘એક્સિલરેટિંગ યુનિવર્સ’ (ઝડપી બ્રહ્માંડ) ની થિયરીને પાયામાંથી હચમચાવી શકે તેમ છે.

શું છે આ રહસ્યમય શક્તિ?

૧૯૯૮માં વૈજ્ઞાનિકોએ શોધ્યું હતું કે ‘ડાર્ક એનર્જી’ નામનું એક અદ્રશ્ય બળ બ્રહ્માંડને ગેલેક્સીઓથી દૂર ધકેલી રહ્યું છે. આ શોધ માટે જ સાઉલ પર્લમુટર, બ્રાયન શ્મિટ અને એડમ રીસને નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો હતો. પરંતુ, પ્રોફેસર યંગ-વૂક લીના નેતૃત્વમાં થયેલા નવા અભ્યાસ મુજબ, આ ડાર્ક એનર્જી સમય સાથે નબળી પડી રહી છે. આનો અર્થ એ થયો કે બ્રહ્માંડના વિસ્તરણ પર હવે ‘બ્રેક’ લાગી રહી છે.

‘બિગ બેંગ’ થી ‘બિગ ક્રંચ’ તરફનો પ્રવાસ

અત્યાર સુધી વિજ્ઞાન માનતું હતું કે ૧૩.૮ અબજ વર્ષ પહેલા ‘બિગ બેંગ’ સાથે બ્રહ્માંડ શરૂ થયું અને તે કાયમ માટે વિસ્તરતું રહેશે. પરંતુ જો યોન્સેઈ યુનિવર્સિટીનો દાવો સાચો હોય, તો ભવિષ્યમાં વિસ્તરણ અટકી શકે છે અને ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે બ્રહ્માંડ ફરી સંકોચાઈને પોતાનામાં જ વિલીન થઈ શકે છે, જેને વૈજ્ઞાનિકો ‘બિગ ક્રંચ’ (Big Crunch) કહે છે. આ સ્થિતિમાં તારાવિશ્વો અને ગ્રહો ફરી એક અનંત ગાઢ બિંદુમાં સમાઈ જશે.

નોબેલ વિજેતાઓની અસંમતિ

જોકે, આ નવા અભ્યાસે વૈજ્ઞાનિકોમાં બે ફાંટા પાડી દીધા છે. ૨૦૧૧ના નોબેલ વિજેતા એડમ રીસે આ અભ્યાસને નકારી કાઢતા કહ્યું છે કે ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં ભૂલ થઈ છે. તેમના મતે, જે સુપરનોવા (તારાઓના વિસ્ફોટ) ના આધારે આ દાવો કરાયો છે, તેમની તેજસ્વીતા ગેલેક્સીની ઉંમર પર આધારિત હોય છે, જેની ગણતરી આધુનિક વિજ્ઞાન પહેલેથી જ કરી રહ્યું છે. એટલે કે, હાલના તબક્કે ડાર્ક એનર્જી સ્થિર હોવાના પુરાવા વધુ મજબૂત છે.

ભવિષ્યની શોધ પર નજર

હાલમાં આ મુદ્દે કોઈ ચોક્કસ તારણ પર પહોંચવું મુશ્કેલ છે. વૈજ્ઞાનિકો હવે ચિલીની ‘વેરા રુબિન ઓબ્ઝર્વેટરી’ અને નાસાના ‘નેન્સી ગ્રેસ રોમન સ્પેસ ટેલિસ્કોપ’ જેવા અત્યાધુનિક સાધનોની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ સાધનો આગામી વર્ષોમાં બ્રહ્માંડના અંતિમ ભાગ્યનો ફેંસલો કરશે- શું આપણે અનંત શૂન્યતા તરફ જઈ રહ્યા છીએ કે પછી એક મહા-સંકોચન (બિગ ક્રંચ) તરફ?