વોશિંગ્ટન, તા. 02 : અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના શાસકોને અત્યંત કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપીને વૈશ્વિક રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો ઈરાન સરકાર પોતાના જ શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનકારીઓ પર બળપ્રયોગ કરશે અથવા તેમને ગોળી મારશે, તો અમેરિકા ચૂપ બેસી રહેશે નહીં. ટ્રુથ સોશિયલ પર આક્રમક પોસ્ટ કરતા ટ્રમ્પે લખ્યું, "અમે 'લોક એન્ડ લોડેડ' (બંદૂકો ભરીને તૈયાર) છીએ અને જવા માટે સજ્જ છીએ."
ઈરાનમાં કેમ ફાટી નીકળી છે અશાંતિ?
ઈરાનમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષનું સૌથી મોટું આંદોલન ચાલી રહ્યું છે. દેશની કથળતી આર્થિક સ્થિતિ અને ચલણ 'રિયાલ'ના ભારે ધોવાણને કારણે સામાન્ય જનતા ત્રાહિમામ પોકારી ગઈ છે. હાલમાં એક યુએસ ડોલરની કિંમત અંદાજે 1.4 મિલિયન રિયાલ પર પહોંચી ગઈ છે. ભૂખમરો અને મોંઘવારીથી કંટાળેલા લોકો તેહરાન સહિત અનેક પ્રાંતોમાં રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે. આ પ્રદર્શનોમાં અત્યાર સુધીમાં અનેક લોકોના મોતના અહેવાલ છે, જ્યારે પોલીસ સ્ટેશનો પર હુમલા અને વાહનોને આગ ચાંપવાની ઘટનાઓ પણ બની છે.
ખામેનીના સલાહકારનો વળતો પ્રહાર
ટ્રમ્પની આ લડાયક ચેતવણી સામે ઈરાને પણ નમતું જોખવાનો ઈન્કાર કર્યો છે. સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના વરિષ્ઠ સલાહકાર અલી લારીજાનીએ વળતો પ્રહાર કરતા કહ્યું કે, "અમેરિકાનો કોઈપણ હસ્તક્ષેપ સમગ્ર પ્રદેશમાં અરાજકતા ફેલાવશે." ઈરાન સરકાર આ વિરોધ પ્રદર્શનો પાછળ વિદેશી તાકાતોનો હાથ હોવાનો આક્ષેપ કરી રહી છે અને અત્યાર સુધીમાં અનેક લોકોની ધરપકડ પણ કરવામાં આવી છે.
જૂના જખમ તાજા થયા
આ વર્તમાન અશાંતિએ 2022 ની મહસા અમીનીના મૃત્યુ બાદ થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનોની યાદ તાજી કરી દીધી છે. ત્યારે પણ હિજાબના વિરોધમાં આખું ઈરાન હિલોળે ચઢ્યું હતું. ટ્રમ્પના પાછલા કાર્યકાળમાં પરમાણુ કરારમાંથી બહાર નીકળ્યા બાદ લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કારણે ઈરાનની કમર પહેલેથી જ તૂટી ગઈ છે. જૂન મહિનામાં ઈઝરાયેલ સાથે થયેલા ટૂંકા યુદ્ધે સ્થિતિ વધુ વણસાવી છે.
શું હવે યુદ્ધ થશે?
ટ્રમ્પના 'લોક એન્ડ લોડેડ' નિવેદને દુનિયાભરના દેશોની ચિંતા વધારી દીધી છે. રશિયા અને ચીન આ સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે. જો ઈરાન હિંસા રોકવામાં નિષ્ફળ જશે અથવા પ્રદર્શનકારીઓ પર દમન ગુજારશે, તો અમેરિકા સીધું સૈન્ય હસ્તક્ષેપ કરે તેવી શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી. હાલમાં તેહરાનના બજારો બંધ છે અને રસ્તાઓ પર સશસ્ત્ર દળો તૈનાત કરી દેવામાં આવ્યા છે.
મુખ્ય મુદ્દાઓ:
•    ટ્રમ્પનો આદેશ: પ્રદર્શનકારીઓને નુકસાન પહોંચ્યું તો યુએસ સેના કાર્યવાહી કરશે.
•    આર્થિક કટોકટી: ઈરાની રિયાલના ભાવમાં રેકોર્ડબ્રેક ઘટાડો.
•    હિંસાનો દોર: લોરેસ્તાન અને ઇસ્ફહાન જેવા પ્રાંતોમાં અથડામણ, અનેક લોકોના મોત.
•    તણાવ: ઈઝરાયેલ-ઈરાન વચ્ચેના જૂના વિવાદમાં અમેરિકાની એન્ટ્રીથી ખતરો વધ્યો.